Уьлгюню гючлю таъсири
Ассаламу алейкум, аявлу охувчулар, уьюгюзге яхшылыкъ болсун. Гьар ким де айлана якъгъа оьзюню яхшы къылыгъы, тарбиясы булан таъсир этмеге болагъаны гьакъында кёп айтылгъан, мисаллар гелтирилген. Масала, бусурманлар гюнтувуш-къыбла Азияда Ислам динни оьзюн тутагъан кюю, адамлагъа янашыву булан онда яшайгъанланы юрегине ёл тапмагъа болгъан, шолайлыкъ булан дин де яйылгъан. Сатыв-алыв юрютмек учун йыракъ якълагъа гёчген далапчылар биревню де алдатмай, кёмекге гьазир турагъан инсан къылыкълы болгъан. Оланы хасиятларына къарап тамаша болгъан ерли адамлар, булар кимлердир, неден баш ала деп ахтармагъа башлап, Ислам динни оьрлюгюн гёрюп, тетиксиз даражасына гьайран бола ва бара-бара бусурманлыкъны къабул эте.
Булай мисаллар, пеленче адамны уьлгюсю себеп болуп, айлана якъгъа теренден таъсир этегенлик гьалиги заманда да аз тюгюл. Бизин девюрде болгъан бир мисал айрокъда тамаша. Франциядагъы бир шагьарда тюрк тамазаны тюкени болгъан. Хоншусунда яшайгъан жугьут яш шо тюкенге гьар гиргенде бир кампет урлап гете болгъан. Гюнлени бирисинде ол яш татлиликни «ёкъ этмеге» унутуп къалгъан буса ярай. Шону гьис этип тюкенни еси, хоншу баланы чакъырып, кисесине кампет салып йибере. Чагъы яш буса да, ол улан ажайып тамаша бола: яман «иши» ачыкъ болгъандан эсе, оьзюне шолай янашгъанны сыйышдырып болмай, бек ойгъа бата. Шондан сонг, улан тюкенни еси булан тыгъыс къатнамагъа башлай ва гьатта ювукълар да бола. Ол яш гьар гюн тюрк хоншусу булан ёлугъа бола ва яшавунда о-бу масъалалар тувагъанда тамазадан кёмек, насигьат сорай. Шолай гезиклерде тюкенни еси бир китап алып, къаршы болгъан бетин ачып белгисиз тилде охуп йибере болгъан.Шондан сонг нечик буса да, ажайып кюйде къыйышагъан ёрав берип, яшны рази эте. Бара-бара йыллар гете, тюрк де герти дюньягъа гёче. Оьсген яш буса, ол адам не китап охуй экен деп ахтарып къарай ва шо Къуръан экенни биле.
Ол ахтарыв булан тамамланмай, артда да Ислам динни къабул эте. Хоншудагъы тюрк адам огъар шонча да гючлю таъсир этген болгъан. Анасы ягьуди динни юрюте ва уланы аталарыны ёлундан тайгъангъа бек къайгъыра. Буса да, уланы анасы булан йымышакъ янашып, огъар тынгласа да, рази этмеге къараса да, Ислам динни къоймай, некъадар ону яймагъа гьаракат эте. Инг башлап ол охуп билим ала, сонг Аллагьны ﷻ сёзюн яймагъа башлай. Артда да анасы авлетини таза къылыгъын, даражасын гёрюп, оьзю де Ислам динге ювукъ бола ва гьатта бусурманлыкъны къабул эте. Билим алгъан сонг, ол яш Аллагьгъа ﷻ къуллукъ этмеге гьасиретлик булан, дин яймакъ учун Африкагъа гете. Онда амалсыз яшайгъанлагъа кёмек этмеге башлай, акъча жыя, сурсат ала, къуюлар къаза. Нечесе йыл шолай гьаракат эте. Ону динге берилгенлигини берекетинден хыйлы-хыйлы адам Ислам динге геле, яшавун алышдыра. Шолай чалыша, сайлагъан ёлунда гьаракат эте туруп ол адам оьлюп де гете... Айтмагъа сюегеним, барыбыз да болабыз чы шолай этмеге.
Агьлюбюзден башлап, хоншулагъа, танышлагъа уьлгю гёрсетсек таман тюгюлмю дагъы?! Яшыбызгъа ерде гёрген акъчаны алмагъа къоймасакъ, гишиникине къолун узатмакъдан сакъласакъ, ондан урушбатчы, талавурчу болмас чы. Уллугъа гьюрмет этегенни гёрген яш инг башлап оьз ата-анасын абурлар, къарт болгъанда ташламас. Не гьалда да ялгъан айтмайгъан ата, алдатмакъдан йыракъ этер авлетин. Къыйынлыкълагъа чыдап, не гьалында да Яратгъаныбызгъа шюкюрлюк билдиреген уллулар яш адамда иман беклешдирер. Булай алгъанда яшавну онглу, тюз этмек къыйын, болмасдай иш тюгюл. Уллу гюнагьлардан сакъланып, гиччи хаталагъа шоссагьат гьёкюнюп, товбагъа тюшмек, адамлагъа яхшы болмакъ ким де бажарагъан ёл чу. Аллагь ﷻ бизге динни тазалыгъын сакъламагъа кёмек этсин, адамашкъдан, алданмакъдан арек этсин.
