Жагьаннемге тюшмей къутулажакълар

Жагьаннемге тюшмей къутулажакълар

Жагьаннемге тюшмей къутулажакълар

Гьар инсанны аслу муратларыны бириси – жагьаннемге тюшмей сакъланмакъ. Сорав алынагъан гюн иманы бар адам учун шолайлыкъ уллу насип болур, неге десе жагьаннемден къутулмакъ – женнет агьлю болмакъ деген бола.

Есибиз Аллагь ﷻ Къуръанда булай айта (маънасы): «Гьар жан ажжалны татувун сезежек ва Къыямат гюн гьаригизге толу кюйде тийишли шабагъат берилежек. Ва жагьаннемни отундан арек этилип, женнетге гиргени уьстюнлюкге етгени болажакъ. Ер юзюндеги яшав буса – сукъланывдан гьавасланыв» («Аль-Имран» деген сура, 185-нчи аят).

Жагьаннемден сакъланмакъ учун иманы барланы нечик хасиятлары болмагъа герекни гьакъында Мугьаммат Пайхаммар ﷺ гьадислеринде ачыкъ этген. Демек, шолай адамлар жагьаннемге бирт де гирмежек, неге десе жагьаннем учун Есибиз оланы гери ургъан.

Бир-бир иманы барлар жагьаннемге гирежек, тек гюнагьларындан чайылгъан сонг ондан чыгъажакъ. Биз мунда оланы гьакъында айтмайбыз. Макъалада айтылагъанлар жагьаннемге бирт де тюшмежек, неге тюгюл жагьаннемни оту олар учун гери урулгъан.

Жагьаннемге бирт де тюшмес:

1. Аллагьгъа ﷻ инангъан, Аллагьны ﷻ сюйген ва оьзюн Аллагь ﷻ шондан сакълагъан сонг дагъы имансызлыкъгъа къайтмагъа сюймейген гиши.

Анас ибн Малик етишдирген кюйде, Пайхаммар ﷺ булай айтгъан болгъан: «Уьч хасиятны еси жагьаннем учун гери урула: Аллагьгъа ﷻ инанагъан, Аллагьны ﷻ сюеген ва уьчюнчюсю – имансызлыкъгъа къайтгъанча отгъа тюшюп, ялламакъ ону учун аявлу» (имам Агьмат).

2. Борч ва сюннет намазланы даим къылагъан гиши.

Ханзаль бин Ар-Раби аль-Усайди етишдирген кюйде, Расулуллагь ﷺ булай айтгъан: «Заманында даим беш борч намазны къылагъан (герек кюйде намаз жувунуп ва бары да суждаланы, рукугьланы кютюп) ва шолайлыкъны Аллагьны ﷻ буйругъу деп къабул этеген адам жагьаннемни оту учун гери урула» (имам Агьмат).

Умм Гьабиба етишдирген кюйде, Пайхаммарны ﷺ булай сёзлери сакълангъан: «Ким тюш намазны алдында дёрт ракаат ва шондан сонг да дёрт ракаат сюннет намаз къыла буса, жагьаннем учун гери урула» (Абу Давуд, Тирмизи, ан-Насаи).

3. Адамланы арасында юваш ва йымышакъ гиши.

Абдуллагь Ибн Масъуд етишдирген кюйде, Пайхаммар ﷺ айтып булай бар: «Гьар юваш, йымышакъ, тюз юрюйген ва адамлагъа ювукъ гиши жагьаннем учун гери урула» (имам Агьмат, Ибн Гьиббан).

Олай да, Абдуллагь Ибн Масъуд Пайхаммарны ﷺ булай сёзлерин де етишдирген: «Жагьаннемни оту учун гери урулагъан адамны гьакъында айтайымы сизге? Гьар юваш, йымышакъ хасиятлы ва адамлагъа ювукъ гиши жагьаннем учун гери урула» (Тирмизи, Ибн Гьиббан)

4. Аллагьдан ﷻ къоркъуп йылайгъан адам.

Абу Гьурайра Пайхаммар ﷺ айтгъан булай сёзлени етишдире: «Эмчекден чыкъгъан сют ерине къайтмай туруп ва Есибизни къулу учун Аллагьны ﷻ ёлундагъы чанг да жагьаннемни оту да бир-бирине къыйышывсуз болмай туруп, Аллагьдан ﷻ къоркъуп йылагъан адам жагьаннемге гирмес» (Тирмизи).

Абдуллагь Ибн Масъуд етишдирген кюйде, Пайхаммар булай айтгъан болгъан: «Яратгъаныбыздан къоркъуп гёз яш тёкген Аллагьны ﷻ къулуна жагьаннемни оту тиймес, гьатта шо гёз яшны тамчысы жибинни башы чагъы да болуп, ону яягъына акъгъан буса» (Ибн Мажжагь)

5. Гьакъ юрекден: «Ля илягьа илля Ллагь», – деп айтгъан адам.

Магьмут ибн ар-Раби аль-Ансари етишдирген кюйде, Пайхаммар ﷺ булай айтгъан деп бар: «Гьакъ кюйде, Яратгъаныбызны разилигин къазанмакъ учун: “Ля илягьа илля Ллагь”, – деп айтгъан адамны Аллагь ﷻ жагьаннемни оту учун гери уражакъ» (Бухари, Муслим).

Бизин бу яшавубуз сынав экенни ва Есибиз бизге чечмеге тюрлю-тюрлю масъалалар берегенни унутмагъа герекмейбиз. Гьар этген ишибиз, сёзюбюз, оюбуз ва гьатта гёз къаравубуз – Аллагь ﷻ сынамакъ учун гёрсетген ёлдагъы сапардан гезев.

Абдулла Магьамматов

2026-09-01 (Раби уль-аввал 1448 г) №9.


«Кепли китапны» айланасында кавлу лакъыр

Къумукъ тилде китап чыгъагъанда шат болабыз, айрокъда проза буса, неге тюгюл шиърулар аз-кёп буса да заманда бир чыгъа, тек ана тилибиздеги проза нече де аз. Пагьмулу журналист ва язывчу Рашит Гьарунов язгъан «Кепли китап» деген асарны охугъан адам ушатмай къалмасгъа мен бек инанаман. Гертиден де,...


Бусурман гиши билмеге тарыкъ аслу илму

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде).   Капир адамны ва мунапикъни де гьисапдан сонг гьукмусу нечик болажакъ?   Капирни ва мунапикъни гьукмусу гьисапдан сонг, даим жагьаннемге гирип ондан уьзюлмей къатты авуртдурагъан азапда турмакъ. Аллагь ﷻ оланы Къуръанда булай сифатлай (маънасы):...


Сыйлы адамлар: Гьасан аль-Басри

Пайхаммарны ﷺ уьюнде оьсген адам     (Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   «Арасында Гьасан аль-Басри йимик инсанлар бар туруп адамлар нечик адашмагъа бола?» Масляма ибну Абд-аль-Малик   Пайхаммарны ﷺ къатыны Умму Салямгъа элчи шат хабар гелтире: Хайра дейген ону къулукъчусу эсен-аман...


Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Абу ль-Хайсам къонакълагъа аш гьазирлеме гете. Пайхаммар ﷺ огъар: «Сен гележекде савулажакъны (бала тапма турагъан къойну) вёре соймагъа къарама», – дей. Имам Муслим етишдирген риваятда айтылагъан кюйде, Пайхаммар ﷺ: «Сютлюсюн вёре...


Тиштайпалар бош заманын йибереген кюйлер

Гьар къатынгиши де яхшылыкъ гелтиреген ва жагьлыгъын артдырагъан билимге ес болма сюедир. Бош заманын пайдалы кюйде йиберме бажарагъан тиштайпа оьз пагьмусун арагъа чыгъарма да, къазанмагъа да бола. Биревлер не булан машгъул болмакъны биле, башгъалар не этейим деп токъташып битмеген. Хасиятына ва...