Ораза айны нечик оьтгерсе яхшы

Гьюрметли дин къардашларым! Биринчилей Аллагьгъа ﷻ гьар бир макътавлар болсун бизин шу сыйлы болгъан, берекетли болгъан рамазан айгъа етишдирген. Кёплер бардыр бу айгъа етишмей оьлюп гетген. Аллагьу таала рамазан айны бизге берекетли, хайырлы этсин, гюнагьларыбыздан тазаланып, яхшы амаллар да этип, Оьзюне ювукъ болмагъа кёмек этсин.

Къардашларым! Рамазан ай бек сыйлы ай, динибизни рукнуларындан бириси. Рамазан ай гелмек булан Аллагьу таала женнетлени къапуларын ача, жагьаннемни къапуларын буса яба. Бизге енгил болсун учун шайтанланы, жинлени бугъавлай. Рамазан ай Аллагьны ﷻ янындан йылда бир керен гелеген сыйлы къонакъдыр. Бизге сыйлы къонакъ геле десе, биз нечик ону къаршылайбыз, сыйлайбыз. Шолай рамазан айны да арив къаршылама герекбиз. Арив къаршылап бажарсакъ, Аллагьны ﷻ янындан бизге кёп сыйлылыкълар болур. О саялы къардашларым, биринчилей оразаны хадирин билейик. Рамазан ай битгенни де эс этмей къалажакъбыз. О-бу себеп болуп ораза тутмай къоймайыкълар. Савлугъу бар адамгъа ораза тутма борч бола. Рамазан айда оразадан сыйлы ибадат ёкъ.

Аллагь ﷻ Оьзюню малайиклерини алдында ораза тутагъан адамлар булан оьктем бола. Аллагь ﷻ олагъа айта: «Гьей мени малайиклерим, къарагъыз Мени къулларыма, олар оьзлени напслары сюеген затланы да къойгъан, ашнысувну да къойгъан Мени учун. Ораза Мени учундур ва Мен олагъа тийишли зувапланы берермен». Гёремисиз, къардашларым, нечик Аллагь ﷻ рази бола ораза тутагъанлар булан?! Пайхаммарыбыз ﷺ булай айта: «Ораза тутагъан адамгъа эки сююнч бар, бириси оразасын ачагъанда, бирёвюсю буса, оьзюню Еси Аллагьу таалагъа ёлукъгъанда» (Бухари). Бугюнлерде оразаны ачагъан заманда биз нечик сююнебиз, къардашларым! Шо кюйде ораза тутгъан адам болажакъ ниъматланы, сыйлы даражаланы гёрген заманда, ахыратда да бек сююнежек. Аллагь ﷻ бизин де шолай сююндюрсюн. Экинчилей, биз болгъан гюнагьлагъа, хаталагъа герти товба этмеге герекбиз. Пайхаммарыбыз ﷺ булай айтгъан: «Сиз гюнагьлар этсегиз, ва шо сиз этген гюнагьлар кёплюгюнден кёклеге етишсе де, сонг эс табып герти товба этсегиз, Аллагь ﷻ сизин товбагъызны къабул этип гюнагьларыгъыздан гечежек» (Ибн Мажагь).

Шо саялы рамазан айда гьар гюн товба этсек бек яхшы болур. Рамазан айда Къуръан охумакъ айрыча агьамиятлы. Къуръанны охуп болмайгъан адам, оьзю билеген сураланы охума да ярайдыр. Пайхаммарыбыз ﷺ , ону асгьабалары, имамлар, валилер рамазан айда Къуръанны кёп охуйгъан болгъан. Оьзюбюзге низам этип, эртен-ахшам охусакъ арив болур. Бу айда садагъалар этмеге, бир-бирёвню гёнгюн алмагъа, сююндюрмеге яхшыдыр. Пайхаммарыбыз ﷺ шогъар гёре булай айтгъан: «Бу бир-бирёвню сююндюреген, гёнгюн алагъан айдыр» (Байгьакъи). Садагъа бек гючлю затдыр. Садагъа этмек герти муъминлени хасиятыдыр. Пайхаммарыбыз ﷺ : «Сиз садагъа этигиз, садагъа этмек сизин жагьаннемден къутгъаражакъ», – деп айтгъан болгъан (Табарани). Пайхаммарыбыз ﷺ булай да айтгъан: «Ким муъмин адамны ашатып тойдурса, Аллагь ﷻ Къыямат гюн болгъанда ону женнетни ашларындан ашатажакъ. Ким муъмин адамгъа сув берсе, сувсап болгъанда, Къыямат гюн Аллагь ﷻ ону женнетни сувларындан ичирежек. Ва ким муъмин адамны гийиндирсе, Къыямат гюн Аллагь ﷻ огъар женнетни гийимлерин гийиндирежек» (Абу Давуд, Тирмизи).

Пайхаммарыбыз ﷺ бу сёзлени айтып къоймагъан, биринчилей оьзю этген. Рамазан айда Пайхаммар ﷺ йиберилген ел йимик болгъан садагъа этмек яндан, уьюне бир зат да къоймай оьлеше болгъан. Рамазан айда таравих намазлагъа юрюмек – къатты сюннетлерден экенни билмеге герекбиз. Оразасын ачгъан сонг бираз ял да алып, яссы намазгъа межитге барып, жамият булан яссы намазны да къылып, ондан сонг таравих намазланы къылмагъа бек яхшы болур. Намазланы арасында Аллагьгъа ﷻ макътавлар этеген арив тасбигьлени де охуп, Аллагьгъа ﷻ тилеп, ял барып, дуалар этмеге лап ери болур. Пайхаммар ﷺ дёрт затны кёп этигиз деген: «Ля илягьа илляллагь» ва «Астагъфируллагь» деген калималаны охумакъ, женнетни тилеп, жагьаннемден къутгъармакъны гьакъында ял бармакъ (Байгьакъи). Бирев булан эришмекден, къавгъаламакъдан, гишини башын сёйлемекден, ёгъун айтмакъдан, яман сёзден бек сакъ болма герек. Гьатта бизин булан бирев эрише, яман сёйлей буса да, огъар гёре болмагъа тюшмей. Пайхаммар ﷺ шолай гезиклерде: «Мен оразаман», – деп айтып, ягъагъа таймагъа уьйрете. Шулар бары да оразаны зувабын бузадыр.

Пайхаммар ﷺ айтгъан: «Ким яман сёзню къоймаса ва яман амалдан да сакъланмаса, ашны да, сувну да къоягъан саялы Аллагь ﷻ огъар гьажатлы тюгюл» (Бухари). Башгъа гьадисинде булай айтылгъан: «Сен ораза тута бусанг, сени къулакъларынг да, гёзлеринг де ораза тутсун ва тилингни де ялгъандан ва гьарам затдан сакъла, хоншунга зарал да этме» (Байгьакъи). Борч намазланы алдындан, артындан къылынагъан ратибат намазланы къылма къаст эт, оланы кёп зувабы бар. Зугьа, аввабин, витр, тагьажжут намазланы къылма къаст эт, хасокъда бу айда. Бу сюннет намазлар бек сыйлы намазлар. Межитде кёп болмагъа къаст эт, айрокъда жамият намазларда. Межитлер – Аллагьны ﷻ уьйлеридир, межитге гелген адам Аллагьгъа ﷻ къонакъ болуп гелген адам. Ахырынчы он гюн дагъы да бек сыйлы межитде иътикъафда болмагъа. Рамазан айда яхшы бола сюннет амалланы кёп этмеге. Пайхаммар ﷺ булай айтгъан: «Ким бу айда, бир яхшы амал этсе, башгъа айларда борч болгъан амалгъа болагъан зувапны алыр, ким бу айда бир борч болгъан амалны этсе, башгъа айларда етмиш борч амалны этгенде болагъан зувабын алыр» (Байгьакъи).

Рамазан айда оьзюбюзге, ата-анабызгъа, агьлюбюз-авлетлерибизге, доскъардашларыбызгъа ва савлай бусурман уьмметге кёп-кёп дуа этмеге яхшы бола. Дуа деп айтагъан зат, бек гючлю зат. Аллагьу таала сыйлы болгъан Къуръанда булай айта (маънасы): «Сизин Есигиз -- Магъа -- тилегиз, Мен сизге жавап берермен». Герти юрек булан адам дуа этип Аллагьгъа ﷻ тилесе, Аллагь ﷻ огъар жавап бере, юрегиндеги къайгъысын тайдыра, гюнагьларындан гече, гьар бир тилевюне жавап бере. Адамлар оьзлеге бир затны тилесе сюймейлер, амма Аллагьу таала тилемесе, сюймейдир. Пайхаммарыбыз ﷺ булай айта: «Аллагьны ﷻ сыйлылыкъларын, яхшылыкъларын тилегиз. Гертиден де, Аллагь ﷻ Оьзюне тилегенни сюедир» (Тирмизи). Дагъы да, къардашларым, рамазан айда инсанлагъа рагьмулу болмагъа герек. Бизин Пайхаммарыбыз ﷺ нечик рагьмулу болгъан! Ол инсанланы абурлайгъан, олагъа кёмек этеген, гелген къонакъны ажайып сыйлайгъан, авруса гёрме баргъан, оьлсе гёмме баргъан, сапаргъа гетгенине: «Аллагь ёлунгну онгарсын», – деп арив дуа этеген болгъан. Олай да, ол башгъа тюрлю арив къылыкълары булан белгилидир. Рамазан айда буса бу амаллар дагъы да бек сыйлы.

Пайхаммарыбыз ﷺ : «Ким инсанлагъа рагьмулу болмаса, Аллагь ﷻ да огъар рагьмулу болмас», -- деген (Бухари, Муслим). Шардангъа турмагъа сюннет бола, шо сюннетни де къутгъармайыкъ. Пайхаммар ﷺ булай айтгъан: «Шардангъа турмакъ берекетдир, шону сиз къоймагъыз, туруп бир керен сув сама уртлагъыз. Гертиден де, Аллагь ﷻ да, малайиклер де шардангъа тургъанлагъа салават сала» (Агьмат). Ораза ачагъан заманда уьч кабахурма булан, ёкъ буса сув булан ачма сюннетдир. Сонг шулай дуа этмек де сюннет бола: «Гьей, Аллагьым ﷻ , Сени учун оразаны тутдум, Сен берген рыцкъы булан оразамны ачдым, Сен магъа иман саларгъа таваккал да этдим, Сени рагьмунга умут этдим, гюнагьлардан товба да этдим…». Биз дагъы да билме герекбиз, рамазан айны оразасын тутмакъны зувабы уллу йимик, бола туруп ораза тутмай къоймакъны гюнагьы да уллудур. Пайхаммарыбыз ﷺ : «Ким рамазан айны оразасын тутма да бола туруп, бир гюнню оразасын уьзюрюсюз яда аврувсуз ачса, сонг гьёкюнюп, шону оразасын тёлеп тута болса да, шону зувабына етишмес, савлай йыл ораза тутса да», – деген (Абу Давуд, Насаи, Тирмизи, Ибн Мажагь).

Аллагьу таала барыбызгъа да шу сыйлы рамазан айны гьюрметин сакъламагъа кёмек этсин. Йылданйылгъа эсен-аман етишип, Аллагь ﷻ рази болагъан кюйде яшамагъа Есибиз бизге кёмек этсин. Амин.

АРСЛАНАЛИ-ГЬАЖИ МОЛЛАЕВ,

ЯХСАЙ ЮРТНУ ИМАМЫ