Бай болмагъа ким де сюедир
Булай алгъанда, гьар адам дюнья байлыкъгъа ес болмагъа сюедир. Шолай гьасиретликде айыплы зат ёкъ, тек иманы бар гиши не этип де, нечик буса да къазанмагъа герекмей, ол гьалал ёлдан таймай, гьарамдан сакъланмагъа тарыкъ.
Бусурман адамгъа акъча къазанмагъа ва бай болмагъа гери урулмай. Шолайлыкъ эрши яда гюнагь иш тюгюл. Шону булан бирче иманы бар адам гьалал рыцкъыны агьамиятлыгъын сезмеге герек ва бу ёлда Яратгъаныбыз берген билимин ва сынавун къоллай.
Иманы булангъы адам байлыкъгъа алданмагъа герекмей. Ол оьзюню бу дюньядагъы аслу борчуну гьакъында унутмай, даим яшавну ойдан чыгъармаса яхшы.
Нечик болса да, бусурман адам пана дюньяны артындан чабаман деп, динине арт бермеге, Яратгъанына къуллукъ этивюн ташламагъа бирт де герекмей. Гьар инсан шу дюньягъа Аллагьгъа ﷻ сужда этмек учун яралгъанны билмеге тарыкъ.
Зайд ибн Сабит етишдирген кюйде, Пайхаммар ﷺ булай айтгъан болгъан: «Кимге пана дюнья аслу мурат болса, шону ишлерин Аллагь ﷻ бузукъ этежек ва ол гёз алдында янгыз ярлылыкъ гёрежек. Шону булан бирче, дюньялыкъ яхшылыкълардан ол оьз къысматындан артыкъны алмас. Эгер де инсанны мурады ахырат болса, Аллагь ﷻ ону ишлерин онгарар, юрегин байыкъдырар ва шу дюньялыкъ ону алдында тёбен даражалы гьалында гележек» (Ибн Мажжагь).
Иманы бар адам даим ва бары да ишлеринде гьакъ юрекли болмагъа тарыкъ: айтагъан сёзюнде де, этеген ишинде де. Негети де таза болмагъа тюше. Адам гёземеликден сакъланып, тюз ёл булан юрюй ва юреги Аллагьдан ﷻ къоркъа буса, Яратгъаныбыз ону сюер ва бары да ишинде кёмек этер.
Адамны барлыгъы-байлыгъы чакъ алышынагъанда йимик алышына. Шолайлыкъда бир къоркъунчлукъ да ёкъ, эгер бу гьал ону юрегине яман таъсир этмей буса. Ишлер алгъа барагъанда оьктемликден гьакъ юреклик сакълар ва къыйынлыкълагъа тарыгъанда чыдамлы болма да таза юрек кёмек этер.
Герти бусурман билеген кюйде, ону гьалы янгыз бир Аллагьны ﷻ пурманындан гьасил бола. Эгер ону жаны имандан толгъан ва Аллагьгъа ﷻ умут эте буса, ол ярлы болмас. Амма инсанда иман ва Аллагьгъа ﷻ умут ёкъ буса, ол бай болмас, гьатта сав дюньяны акъчасына еслик этсе де.
Бар-барлыгъын иманы бар адам Есибизден гелеген сынав йимик гьисап этер. Кёбюсю гьалда пакъыр яшамакъны сынаву инсан учун байлыкъ сынавдан тынч оьте.
Амма иманы бар адам къайсы сынавдан да рагьат кюйде оьтмеге бола. Есибиз огъар байлыкъ берсе, ол шюкюрлюк билдирип, малын яхшы ишлеге харжлар. Аллагь ﷻ ярлылыкъ ва къыйынлыкъ булан сынай буса, ол сабур кюйде чыдар.
Есибиз Аллагь ﷻ Оьз къулларына рагьмулу ва къайгъы йибере буса, шо тегин тюгюл. Къуллагъа къыйынлыкъ ва сынав тюшюрегенде де Аллагь ﷻ шолайлыкъда хыйлы рагьмулукъ яшыргъан, неге десе чыдамлыкъ гёрсетгенлеге уллу шабагъат бола.
Яшавунда не йимик авур гьаллагъа тарыса да, бусурман адам бай болажакъ, эгер Аллагьгъа ﷻ умут этип, Огъар таваккал этсе. Яратгъаныбызгъа бакъгъан умуту булан иманы бар гиши дюньялыкъгъа байлангъанындан арчылмагъа бола. Шо заман Аллагь ﷻ ону къаравулланмагъан якъдан таъмин этер.
Умар аль-Хаттаб етишдирген кюйде, Пайхаммар ﷺ булай айтгъан болгъан: «Эгер сиз герек кюйде Аллагьгъа ﷻ умут эте эдигиз буса, рыцкъыгъызны, эртен ач къурсагъы булан учуп, ахшам токъ къайтагъан, къушлар йимик, алар эдигиз» (Агьмат, Тирмизи, Ибн Мажжагь, Ибн Гьиббан).
Аслусу – шу пана дюньягъа алданмакъдан сакъланмагъа тарыкъ, неге десе о даимги яхшылыкъ тюгюл. Даим – янгыз бир Аллагь ﷻ ва иман. Аллагьгъа ﷻ таваккал этип, сизден болагъан ишигизни этигиз, Яратгъаныбызгъа умутлу болугъуз – шо заман Есибиз лап яхшы рыцкъы булан сююндюрер сизин.
Мал якъдан авур гьалгъа тарымакъны гьар ким башгъа-башгъа кюйде англай. Биревлер учун къыйынлы гьал башгъалагъа алай-арив гёрюнмеге де бола. Аслусу – инсан оьз гьалына рази къалмакъ, неге десе шолайлыкъны огъар Есибиз Аллагь ﷻ гёрсетген ва токъташдыргъан.
