Гечейикми яда оьч алайыкъмы?
Гечейикми яда оьч алайыкъмы?
Хатирибизни къалдырагъан, яманлыкъ гелтиреген адамлар булан яшавда гьарибиз ёлугъабыздыр. Шолай ишлерден сонг къалагъан аччылыкъ узакъ заман таймай, ойлаша турагъан гьалда къоя.
Булай гьалдан нечик чыкъмагъа гереги ва масъаланы чечив оьзюбюзден гьасил бола. Гечейими яда оьч алайымы деп гьар ким оьзю токъташа. Этилген заралгъа гёре къайсы адам да шо оьлчевде къайтарыш этмеге ихтиярлы. Озокъда, гьар-тюрлю зиянгъа оьлчевюне гёре маслагьат этилмеге болагъан ёллар да гёрсетиле. Динибиз бу къайдаланы ёрукълу сакълай ва гьар гезикде болгъан иш гьар якъдан ахтарылып, тийишли гьукму чыгъарыла. Яратгъаныбыз инсангъа гёрген заралына гёре оьч алмагъа ихтияр берегени белгили, тек шону булан бирче хатирин къалдыргъанны гечмек де ёрала. Шо саялы гьакъ кюйде инанагъан бусурман адам учун шо масъалаланы чечмеге бек тынч ёл бар, шо да – айыплы адамны Аллагь ﷻ учун деп гечип къоймакъ. Чыдамлы болмагъа ва гечмеге гьазир турмагъа Къуръан да чакъыра бизин.
Онда булай язылгъан (маънасы): «Олар (иманы гючлюлер) байлыкъда да, ярлылыкъда да малын къурбан эте (яхшы ишлеге), ачувун басылта ва адамлардан гече. Ва Аллагь ﷻ яхшы адамланы сюе» («Али-Имран» деген сура, 133-нчю аят). Тарихден билегеник йимик, ал заманлардагъы машгьур алимлер адамлардан бары да яманлыкъланы, заралны ва зулмуну гече болгъан. Лап уллу уьлгюню буса, Мугьаммат Пайхаммар ﷺ оьзю гёрсете болгъан. Пайхаммарлыкъ берилген башлапгъы йылларда Маккадагъы къурайшитлер огъар басгъын этеген кюйню барыбыз да билебиз. Танглагъан ёлундан таймажакъны ва шону къоймажакъны билгенде буса, олар Пайхаммарны ﷺ гьатта оьлтюрмеге де сюйген болгъан.
Маккалыланы зулмусундан Расулуллагь ﷺ ватанын къоюп, Мадинагъа гёчмеге борчлу болгъан. Уьстюнлюк булан гери къайтгъанда Пайхаммар ﷺ маккалылардан оьч алмагъаны да белгили. Пайхаммаргъа ﷺ о заманларда къаршы тургъан ва огъар болагъан бары да яманлыкъланы этгенлер, адилсизлиги саялы, оьзлеге къайтарыш болажакъ деп къоркъа болгъан. Шо заман Пайхаммар ﷺ маккалылагъа: «Мен сизге нечик янашажакъман деп эсигизге геле?» – деп сорагъанда, олар оьзлеге яхшы янашыв болажакъгъа умут этегенин билдире, неге десе ол оьзден къардаш да дюр, оьзденни авлети де дюр деген.
Олагъа Пайхаммар ﷺ ажайып булай сёзлер айтгъан: «Оьз ёлугъуз булан барыгъыз, сиз эркинсиз» (аль-Бухари). Пайхаммар ﷺ гечмеге гьазир турагъанны бирдагъы уллу уьлгюсю – Таиф шагьарны халкъын гечген кюй. Ол Зайд ибн Гьарис булан шо шагьаргъа барып, Аллагьны ﷻ динине чакъырмагъа башлагъанда ерли халкъ огъар къаршы гиччи яшларын ва гьакъылдан тайышгъанланы бакъдыра. Шо заман Пайхаммаргъа ﷺ ва ону ёлдашына бек яман янаша, олагъа акъыра, къычыра, мысгъыллай, гьатта аякълары къанагъан чакъы ташгъа тута. Шолай болгъан сонг Расулуллагьны ﷺ янына бир малайик гелип, Таифни айланасындагъы тавланы гётерип, шо шагьарны уьстюне атмагъа ондан ихтияр тилей. Амма Пайхаммар ﷺ шону къабул этмей ва: «Тарыкъ тюгюл оланы дагъытмагъа. Есибиз бу халкъны наслуларын динге гелтирер ва олар янгыз бир Аллагьгъа ﷻ къуллукъ этерге умут этемен», – деген (аль-Бухари, Муслим).
Аллагьны Элчиси ﷺ даъватгъа сесленмегенлени ва оьзюне шонча да яман янашгъанланы такъсырламакъны гери ура ва оьч алмакъны эсге де гелтирмей. Ол бек тынч кюйде олардан гече ва оьзлер болмаса да, наслулары сама да динге гелер бугъай деп умут эте. Гечив – уллу кюйде шабагъатланагъан яхшы амал. Шо саялы, гечейикми яда оьч алайыкъмы деген эки тюрлю ёлдан гьакъ бусурманлар шекленмей биринчисин сайлай.
АБДУЛЛА МАГЬАММАТОВ
