Мен намазгъа гелген кюй

Мен намазгъа гелген кюй

Мен намазгъа гелген кюй

Охувчулагъа пайда болар деген умут булан, намазгъа гелген кююмню гьакъында язмагъа сюйдюм. Нечакъы яман тийсе де, намаз къылагъаным он йылдан кёп болмай, магъа буса элли йыл битме аз къалгъан. Мен гьисап этеген кюйде, булай болгъанлыкъда айып янгыз менде тюгюл, айланамдагъы адамлар да шогъар жаваплы.

Яш йылларымны лап илиякълы эсге алывларым улланам ва уллатам намаз къылагъан кюй булан байлавлу. Олар гьар гюн эртен башлап, геч болгъанча ибадат булан заманын йибере эди. О заманларда дин, гьали йимик эркин тюгюл эди, тек къардашларым намаз къылывун къоймай юрютген.

Биз, яшлар, оланы къырыйындан таймай, олар этегенни эте эдик. Амма мен гьали де англамайман, неге уллулар бизин о заман намаз къылмагъа уьйретмеди, динге ювукъ этмеди. Тилевлерибизге сесленив ёкъ кюйде иннемей башгъа янгъа буруп къоя эди. Улланам юхлатма ятдырагъан бир гезик чи дуа, алгъыш ва не буса да уьйретмеге тилегенде, ол магъа ана тилимде (къумукъча) чалынагъан тилек сёзлер такрарлап айтды. Шо сёзлер эсимден гьали де таймагъан.

Шо гюнню мен исси гьислер булан эсиме гелтиремен. Иманы бар адам билмеге герекли затлагъа яшлайын бизин уьйретмегени яман тие, хатирибизни къалдыра. Эсибиз гючлю о заманларда айтылагъан затланы тез алар эдик. Аслусу – билмеге амракъ эдик! Яш вакътимде: «Гьей, Аллагь ﷻ!» – деп кёп айтагъаным эсимде. Шо сёзлерден сонг жанымны парахат гьислер къуршай эди…

Уллу бола туруп, намаз къылмагъа тарыкъ экенге бек тюшюнеген болдум, тек уьйретеген адам табылмады. Яш вакътисинде намаздан къуру къалгъан уллулагъа гьали уьйренмеге къыйын. Амма бажарылмас масъала чы тюгюл. Къаркъара ва ругь учун тарыкълы шо. Гьакъ юрекден инанмакъ – Ислам динни кюрчюсю, тек этилеген ишлер булан шо белгиленмесе, ичинде иман ёкъ деп санама ярай. Ишлер иманны белгиси, ишлени лап агьамиятлысы буса – намаз къылыв.

Намаз къылып болагъаным саялы, шу гюнлеримден сююнемен, оьзюмню насипли гёремен, бусурманны хыйлы борчларын билемен ва шолагъа гёре яшамагъа къаст этемен. Яшавда шолайлыкъ магъа бек кёмек эте. Намаз къыламан ва Есим мени къоймасгъа инанман. Яшав айланып, бир мюгьлетде эримни ва малымны тас этдим. Юрегим бошап къалды ва башыма къопгъан къыйынлыкълар битмес деп ойлаша эдим. Амма, мен бирден-бир жагь кюйде, шу гьалымдан бетери болмасын деп Яратгъанымдан тилеме башладым. Озокъда, авур гьалда эдим. Аччылыкъны татувун да сездим. Буса да, ювукъ адамларым ва яшларым янымдан таймады ва шо гюнлерден нечик де къутулмагъа бодум. Шо гьалны тергевюню тюбюнде сакълайгъан Есим де бар эди, рагьмусун яягъан…

Бугюн намаз къыламан ва шону булан юрегим парахат. Авлетлерим де намаз къыла ва кёп затгъа уьйрете мени. Биз бир-бирибизге шо якъдан кёмек этебиз, намаз къылмагъа герекни эсге салабыз. Ибадат адамны насипли этегенни гёрсетмеге къарайман олагъа, эгер Аллагьгъа ﷻ къуллукъ этив таза юрекден этиле буса, бу насипликни дазусу да ёкъ.

Намаз къылмагъа башлагъан гюнюм эсден таймай. Агьлюмден яшынып, башлап кагъызгъа къарап уьйрене эдим. Сонг бир гезик мени намаз къылып гёргенде олар тамаша болду ва бек сююндю. Айрокъда эрим айрыча гьюрметли къарайгъан болду. Бара-бара уялывум тайды ва дурус ёлда экеним юрекге рагьатлыкъ берди.

Шо саялы, аявлу охувчулар, намаз къылма башламагъа бирт де геч тюгюл, тек артгъа салып, созмагъа да тюшмей. Шу дюньяда нечакъы заман туражагъыбыз белгисиз бизге, заман етишмей къалмакъ бар. Гьали де намаз къылмагъа башламагъанлагъа тез-тез Есибизге бакъмагъа, намазлыкъны уьстюне турмагъа чакъыраман. Гёрерсиз, юрекни къуршажакъ рагьатлыкъны ва насипни.

Атия Аджиева

2026-03-01 (Рамазан 1447 г.) №3.


Анварны музейи – яратывчулукъну очагъы

Кёплер биледир Магьачкъалада уллу шаирибиз Анвар Гьажиевни атындагъы музей барны. Къумукъ поэзияны классиги, Дагъыстанны халкъ шаири яшагъан уьй, яратгъан ери аявлап жыйылгъан ва къаравчулар учун сав йыл ачылгъан. Мунда шаир яшагъан кюй сакълангъан, ол къоллагъан савутлар, алатлар, китаплар, огъар...


Илмугъа элтеген ёл

Билим алывну ёлуна тюшген алимлер ва сыйлы адамлар, илмугъа агьамият бермекден къайры, оьзюн нечик тутма герекни де ахтаргъан, шону булан байлавлу эдеплени де аяп юрютген. Гьакъны билмеге белсенген муталим оьзюню насигьатчысына юваш кюйде таби болмагъа герек, авруйгъан гиши докторгъа инамлыкъ...


Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

Расулуллагьны ﷺ савуту   (Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Мугьаммат ибну Сиринден булай етишген: «Мен оьзюме Сумрат бин Жундубнуки йимик къылыч этдирмеге сюйдюм. Ол буса, оьзюню къылычы Расулуллагьныкине ﷺ ошатып этилген деди» (ат-Тирмизи).   Пайхаммарны ﷺ...


АНА СЮЮНЧДЕН ТОЙСА...

Пагьмулу адам гьар бир якъдан пагьмулу бола. Муну этип бажарагъан, ону да кютме бола. Биревлеге бажарывлукъ, гьюнер эркин берилген ва оланы яратывчулугъу бир тармакъ булан дазуланмай. Арсен Ягьияевни охувчуларыбыз таныйдыр деп эсиме геле. Шаир гьисапда таныйдыр. Амма ол арив кюйде сурат да эте....


Къапуста булан тавукъ этден этилген шорпа

Сувукъ вакътиде ичин исиндиреген ашлар айрокъда агьамиятлы. Шогъар гёре, къапуста булан тавукъ этден биширеген шорпаны таклиф этебиз.   Тарыкълылар: тавукъ эт – ярым килогъа ювукъ; орта оьлчевдеги картоп – 3 тарыкъ; сувгъа салынгъан къапуста – 400 грам; чита (морковь)...