Неден берекет къача?
Арап тилден гёчюргенде «берекет» яхшылыкъ демек бола. Берекет – къошум ва артыв. Берекет дегенде бусурман адамны айланып къуршайгъан Аллагьдан ﷻ гелеген бары да яхшылыкъны гьисапгъа алмагъа герек.
Абдуллагь ибн Буср етишдирген кюйде, Пайхаммар ﷺ булай айтгъан болгъан: «Гьей Аллагь ﷻ , Сен олагъа бергенингни берекетли эт, геч ва такъсырдан эркин эт» (Муслим, Абу Давуд). Есибиз Аллагь ﷻ кёклени ва Ер юзюню яратгъанча да хыйлы алда адамланы арасында болажакъ рыцкъыны пайлагъан. Алданокъ пайлангъан рыцкъы деп наслу, савлукъ, байлыкъ ва оьзгелер гисаплана. Шолар барысы да Аллагьдан ﷻ гелеген къысмат ва яшавда Яратгъаныбызны буйругъуна, билимине, терен гьакъылына, рагьмулугъуна ва пурманына гёре бола.
Амма Къудратлы Есибиз биревлеге береген рыцкъысын артдыргъан, башгъалагъа берегенин буса, кемитген. Инсан рыцкъысын алагъанда ол шону толу ва токъ кюйде яда къысгъартылгъан гьалда ала, тек берекети булан. Масала, пеленче бирев миллионлар, миллиардлар булан оьлченеген ажайып рыцкъыны гёре, тек ахыр болжалына къарагъанда буса, акъчасы янгыз кагъыз гесеклер болуп чыгъа, неге тюгюл рыцкъысында берекети болмагъан. Берекетни ёкълугъу хыйлы себеплерден бола ва оланы кёбюсюн адам оьзю ярата. Берекет къачгъанлыкъны аслу себеби – гюнагьлар ва яман ишлер этив бола. Савбан етишдирген кюйде, Пайхаммар ﷺ булай айтгъан болгъан: «Буюрулгъан затны дуадан башгъа бир зат да токътатмай ва яшавну яхшы къылыкъдан эсе башгъа бир зат да узатмай. Гьакъ кюйде, этеген гюнагьлары себеп болуп инсан оьзю рыцкъысын токътата» (Агьмат). Гертиден де, кёплерибиз гюнагь ишлер этегени саялы берекетинден къуру къала. Шо саялы Яратгъаныбыз Аллагь ﷻ гюнагьларыбызны гечмекни (истигъфар) гьакъында бизге Оьзюнден гьар гюн тилемекни буюргъан. Шолайлыкъ гюнде юзден артыкъ керен гюнагьларындан гечмекни тилейген Пайхаммарыбызны ﷺ бизин учун насигьаты да дюр.
Амма бир-бир гезиклерде рыцкъыны азлыгъы берекет ёкълукъдан тюгюл, Есибиз Аллагь ﷻ сынайгъанлыкъ булан байлавлу бола. Биз билегеник йимик, Пайхаммарны ﷺ кёбюсю асгьабалары байлыгъы ёкъ, амалсыз яшайгъанлардан болгъан. Ондан къайры, Пайхаммар ﷺ оьзю де шонча да ярлылыкъда яшай болгъан, гьатта ону ожагъында аш биширмеге гьажатлыкъ болмай айлар булан печ ягъылмайгъан гезиклер болгъан. Оланы ярлы яшайгъанлыгъыны себеби рыцкъысында берекет ёкълугъундан болмагъан. Есибиз Аллагь ﷻ Пайхаммарны ﷺ ва ону асгьабаларын даражасын бирденбир артдырмакъ учун шолайлыкъ булан сынагъан. Берекет ёкълукъну бирдагъы себеби гюнчюлюк санала. Шо яман хасиятны бузувгъа уллу гючю бар ва инсангъа ажайып зарал гелтире. Лап ювукъ адам да гюллемеге бола. Шо саялы гюнчюлюкню тувдурмагъа болагъан бары да затны яшырмагъа яхшы болур. Берекетсизликни себеплери деп булар да гьисаплана: адам аралыкълардагъы алдатыв, сатывалывдагъы макюрчюлюк, гьилла, ялгъан ва шолай башгъалары. Гьаким бин Гьизама етишдирген кюйде, Пайхаммар ﷺ булай айтгъан деп сакълангъан: «Алывчу да, сатывчу да оьз ихтиярында къала (демек, олар алгъан яда сатгъан малын гери къайтармагъа бола) бир-биринден айрылгъанча ва экиси де алдатывсуз, малын бар кююнде суратлагъан буса (кемчиликлерин, нукъсанлыкъларын ачыкъ этип, тёлев болжалларын белгилеп) оланы дыгъары берекетли болур.
Амма олар нени буса да яшыргъан яда алдатгъан буса, дыгъарыны берекети тозула» (Бухари, Муслим, Абу Давуд, Тирмизи). Сатыв-алывдагъы алдатыв – чегегенде тюз чекмейгенлик, оьлчейгенде къошув, малны кемчиликлерин яшырыв ва шолагъа ошагъан оьзгелер гьалиги заманда генг яйылгъан. Олай да, далапчылыкъ булан машгъул адамланы арасында ялгъан, алдатыв, айтгъан сёзюнде турмайгъанлыкъ, дыгъарланы бузув яйылгъан. Бир-бирде дюньялыкъ пайда учун далапчылар ювукъ адамларын да алдата. Шолар барысы да берекет къачыра. Макюрчюлюкню гьар тюрлю къайдаларын къоллай туруп, инсанлар ажайып байыкъмагъа бола, тек къазангъанында берекет болмаса, есине мал пайда тюгюл, зарал гелтирмеге болагъанны билмеге герек. Натижада шолай адам бир затсыз къалмагъа бола. Шариатда кёп ант эте турмакъ яхшы тюгюл, гьатта гери урула. Абу Гьурайра етишдирген кюйде, Пайхаммар ﷺ булай айтгъан деп бар: «Ант этив мал сатывгъа кёмек эте, тек берекетни къачыра» (Бухари, муслим, Абу Давуд).
Асламчылыкъ (риба) булан къазанагъанлар берекетсиз болагъаны да ачыкъ. Ягъадан къарагъанда, асламчылыкъ булан доланагъан адам ажайып къазана деп гёрюнмеге бола. Шо саялы артыкъ къазанч учун деп бир-биревлени жаны бу ишге талпына ва булай тармакъ булан машгъул болмакъны арив гёре. Шо гёзден къарагъанда секет тёлев де малны кемитеген йимик гёрюнмеге бола. Амма Есибиз Аллагьны ﷻ пурманы ишни лап терсине гёре эте. Асламчылыкъ булан къазангъаны берекетсизлик гелтире, секетге чыгъарылгъаны буса берекет булан къайта. Яратгъаныбыз Къуръанда булай айтгъан (маънасы): «Аллагь ﷻ асламчылыкъны дагъыта (асламчыны малын ёкъ эте ва шолай гелген байлыкъны берекетсиз къоя). Садагъа учун берилген мал саялы буса, Ол рыцкъыны да артыдыра, малны берекетли де эте» («Аль-Бакъара» деген сура, 276-нчы аят). Есибиз Аллагь ﷻ барыбызны да тюз ёлгъа бакъдырсын ва берекетли этсин. Амин!
НУРМАГЬАММАТ ИЗУДИНОВ
