Сюннетге гёре уьйден дурус чыгъагъан кюй
Гьар ким де къуллукълары болуп яда ишге деп уьйден чыгъа ва гюн башланаву Пайхаммарны ﷺ сюннетине гёре болса, яхшылыкъ булан берекет гёрерге шеклик ёкъ.
Дуа этигиз
Гьар гезик уьйден чыгъагъанда инсан оьзге адамлар булан ёлугъа. Шо саялы Расуллулагь ﷻ къыргъа чыкъгъанча бираз токътап, адамлар булангъы къатнавун енгил этсин деп, Есибизден тилей болгъан. Аслу гьалда Пайхаммар ﷺ оьзюне бирев де зиян этмесни ва оьзюнден де биревге де зарал болмасны гьакъында дуа эте болгъан. Уьйден чыкъгъанча бу кюйде гьазирленмек – бек арив хасият ва адам не къылыкълы экенин ачыкъдан суратлай.
Ажайып илиякълы бу мердеш Пайхаммарны ﷺ сюннетинден санала ва уьйден чыкъгъанча гьарибиз шолай этсек бек арив болажакъ. Расулуллагьны ﷺ бу къыйматлы сюннети гьакъда бусурманланы анасы Умм Салама етишдирген ва ол айтагъан кюйде, Пайхаммар ﷺ уьйден чыкъгъанча бу дуаны охуй болгъан: «Бисми-Ллягьи, таваккальту ‘аля-Ллагь! Аллагьумма, инни а‘узу би-ка ан азылля ав узалля, ав азилля ав узалля, ав азлима ав узлима, ав ажгьаля ав йужгьаля ‘аляййа».
Мугьаммат Пайхаммар ﷺ бу сюннетни бирт де къоймагъан ва шолайлыкъдан англашылагъан кюйде, шо мердеш – бусурманлар учун бек агьамиятлы. Шо алгъышгъа иманы барлар шайтандан сакъланмакъны гьакъындагъы сёзлени де къошса, дагъыдан дагъы яхшы болур.
Шону учун Пайхаммарны ﷺ бирдагъы гьадисин гьисапгъа алса яхшы. Анас етишдирген шо гьадисге гёре, Пайхаммар ﷺ булай айтгъан болгъан: «Уьйден чыгъагъанда: “Бисми-Ллягьи, таваккальту ‘аля-Ллагьи, ва ля хавля ва ля къуввата илля би-Ллягь”, – деп айтгъан адамгъа: “Сен тюз ёл булан юрютюлесен ва шайтандан сакълангъансан, шайтан да сенден арек болажакъ”, – деп билдире» (Тирмизи).
Пайхаммарны ﷺ бу сюннетине гёре юрюсек, биз бары да адамланы ва жинлени яманлыгъындан сакъланмагъа болажакъбыз, Аллагь ﷻ буюрса. Олай да, оьзгелени бизден болмагъа болагъан яманлыкъдан да сакъларбыз. Шо саялы гьарибиз бу бек пайдалы ва агьамиятлы сюннетни оьзюбюз де къоллайыкъ, башгъаланы да шолай этмеге чакъырайыкъ.
Уьйде къалгъанлагъа саламлашыгъыз
Сюннетге гёре, бусурманлар булан ёлугъагъанда да, олардан айрылагъанда да салам бермек яхшы. Шолай деп хыйлы гьадислерде де айтыла, сыйлы ата-бабаларыбыз гёрсетип гетген уьлгю де шолайлыкъны исбат эте.
Абу Гьурайра етишдирген гьадисде Пайхаммар ﷺ булай айтгъан деп бар: «Арагъыздан кимесе бирев адамлар жыйылгъан ерге гелсе, ондагъылагъа салам берсин ва гетмеге сюйсе де, саламлашсын, неге десе экинчиси биринчисинден агьамият якъдан кем тюгюл» (Агьмат, Абу Давуд, Ан-Насаи, Тирмизи).
Пайхаммарны ﷺ бу сёзлеринден англашылагъан кюйде, гьар ким де шолай гезиклерде: «Ас-саламу алейкум ва рагьмату-Ллагьи ва баракатугь», – деп айтмакъ яхшы болур.
Ювукъ адамларыгъыз булан савболлашыгъыз
Савболлашагъанда артыгъызны берип шоссагьат бурулмагъыз: артгъа багъып бир-эки абат алып, сонг бурулугъуз. Къардашларыгъыз, ювукъ адамларыгъыз булан савболлашагъанда, ёлгъа чыгъагъанда олагъа яхшы ёравлар бермек, насигьатлы сёзлер айтмакъ яхшы ишлерден санала.
Уьйден чыгъып, савболлашагъанда уьйде къалгъанлардан оьзюгюз учун дуа этмекни гьакъында тилемек яхшы болур. Шолайлыкъ булан, уьйде къалгъанлар сапаргъа чыгъагъан адам учун Есибизден алгъышлар тилесе, яхшы. Бир-бир асгьабалар ёлгъа чыгъагъанда оьзлер учун яхшы дуа этсин деп Пайхаммардан ﷺ тилей болгъан. Ол да шо тилекни къабул эте болгъан.
Эгер оьрде суратлангъан адатны юрютмеге башласакъ, Пайхаммарны ﷺ сюннетин жанландырсакъ, уллу шабагъат алажакъбыз. Ондан къайры, Яратгъаныбыз эки де дюньяда зараллы ишлерден аман сакълар бизин.
