Гюнчюлюк гьислер бийлегенде, оьз-оьзюнге нечик кёмек этмеге бола?

Гюнчюлюк гьислер бийлегенде, оьз-оьзюнге нечик кёмек этмеге бола?

Гюнчюлюк гьислер бийлегенде, оьз-оьзюнге нечик кёмек этмеге бола?

Гьалиги дюньяда инсан, ёлун тас этген ёлавчу йимик, ону гьар янгъа тарта ва о-бу яхшылыкълар булан алдатмагъа къарай. Ачувгъа йимик, айланадагъы адамлар да, оьзлер нечик арив яшайгъанын гёрсетмеге белсенген, дюньядан леззет алагъаны булан макътана (гьакъыкъатда оланы кёплери осал яшай ва шу деп айтмагъа чакъы заты да ёкъ).

 

Яхшылыкъ деп гёрюнеген ниъматланы аслу яны ялгъан болуп чыгъа. Адамлар «арив» яшайгъан болуп гёрюне, шолайлыкъ гьакъыкъатгъа къыйышмай буса да. Шулай гьалда инсан гюнчюлюк гьислерин енгип болмай къала.

Булай гезикде инг башлап адам оьз-оьзюне кёмек этип болмагъа тарыкъ. Башгъа адамны яшаву тюзелгенни, бары да заты онгайлы экенни гёргенде, инсанны юрегинде билмейли гюнчюлюк тувмагъа бола. Шо мюгьлетде ол шоссагьат сесленмеге ва бу бузукъ гьисни ёкъ этмеге тарыкъ. Муна бу болур оьз-оьзюне этген биринчи кёмеги. Шолай этмеге бажаргъан инсан гюнчюлюкню агъусундан сакъланыр ва билмейли биревню гюллеген гьислери басылып, къоркъунчлугъун тас этер.

Амма гюнчюлюк – шолай гьисдир, ондан къутулмагъа бек къыйын. Айрокъда айлана якъда бары да зат тюзевлю-онглу гёрюнюп, соцсетлерде арив яшавну гёрсетеген суратлар мунаман деп гёзюнгню ичине гирип бара буса.

Эгер адам башгъагъа къарап, гюллеген саялы, ондагъы яхшылыкълар ёкъ болсун деген жиргенч ойларындан къутулмагъа болса, оьзюнде де шолай ниъматлар ёкъ деген ачувлу гьислеринден юрегин тазаламагъа болур. Мунда да оьз-оьзюне этген биринчи кёмеги агьамиятлы болур.

Эгер инсан юрегинде тувгъан гюнчюлюк гьислени басылтып, къыргъа чыкъмагъа къоймаса (гьатта шолардан бютюнлей къутулмаса да), толу уьстюнлюкге етишмесе де, шо да ону учун уллу яхшылыкъ. Юреги булан ол адам кимесе биревню гюллей, тек яман иш этмекден сакъланмагъа бажара. Шолай буса, гюнчюлюк гьислени заралы кёп тюгюл ва бираз къаст къылса, юрекни шондан тазаламагъа бола. Шо бек агьамиятлы!

Амма инсан шо эрши хасиятындан айрылмагъа бирт де сюймей ва заманда бир юреги гюнчюлюкге ачыла, уьстевюне шолайлыкъда яманлыкъ гёрмей буса, гюллейгенде пелен гиши ниъматындан къуру къалгъанны сюе буса, шолай гезиклерде биринчи кёмекден пайда болмас.

Шолай гюнчю адамны гьалы бек къоркъунчлу, огъар оьз-оьзюн толу кюйде ахтармагъа ва лап яхшы эмчилени кёмеги булан оьзюн сав этмеге тарыкъ. «Авруву» оьрчюп йибергенче ва гьалы бузулуп дам-дагъыры чыкъгъанча, ол сав этив булан алгъасама герек.

Амма бу да гюнчюлюкню лап бетер даражасы тюгюл. Ондан да яманы – адам башгъа инсанны яхшылыкълары ёкъ болгъанны сюймекден къайры, шону учун бир-тюрлю ишлер эте буса. Гьакъ кюйде, бу бек къоркъунчлу гьал, шолайлыкдан гьар ким де йыракъгъа къачмагъа тарыкъ.

Эгер инсан, гюнчюлюк оьзюне текаран пайда бермейгенни, ондан янгыз зарал болагъанны англаса, кёбюсю гезикде – уллу къыйынлыкъ гелтирегенни билсе, ол гюнчюлюк гьислени ювукъ гелме де къоймас. Гьатта билмейли де юрекде шо гьис тувмакъдан бек сакъланыр.

Амма кёплер шолайлыкъны англамай, бирлер буса, гьатта англама да сюймей. Натижада хыйлы халкъ бу яман хасиятны тюбюне тюше.

Шо саялы, ичибизде гюнчюлюк тувдуртмагъа болагъан ишлерден бек ариде турмагъа герек. Айрокъда арив яшайгъан адамланы яшавуна гёз къаратмагъа, оланы гюллемеге тарыкъ тюгюл. Гертиден де, гьалиги заманда олайлар кёп бар. «Талайлылар» сав дюньяны айланып чыгъалар, арив-арив курортларда ял ала, багьалы тюкенлерден чыкъмай, ресторанларда ашай, янгы-янгы машинлени гьайдай. Оланы яшавуна къарап, биревлер сукълана, оланы гюллей.

Гёзлени шолай «татли» яшайгъанлагъа къаратмай, гюнчюлюкден сакълансакъ, оьз-оьзюбюзге биринчи кёмек этгендей болур. Адамлар гележекде бай яшамакъ учун, бугюнгю яшавунда хыйлы затлардан къуру къалма рази, гьатта шолай турмагъа къыйын буса да. Шо саялы бу масъалада да бираз чыдамагъа ярай.

Лап шо кюйде гюнчюлюк гьислер тувдуртмагъа болагъан ишлеге гёз къаратмай сакъ турмагъа да ярай. О-бу гьислеге, ойлагъа юреги авагъаны инсанны битими. Гюнчюлюк гери урулагъан иш этдирегени де белгили.

Гьар адам юрегин оьр къылыкълы ишлерден ва яхшылыкълардан безендирмеге ва яман негетлерден, эрши хасиятлардан, айрокъда гюнчюлюкден, тазаланмагъа герек. Башгъасы аз йимик, гюнчлюкню маънасы – Есибиз берген ниъматлагъа разисизлик билдиреген йимик бола.

 

Нурмагьаммат Изудинов

2026-09-01 (Раби уль-аввал 1448 г) №9.


Насипни гёлеми

Арт вакътилерде адамлар къайдан да, гьатта интернетден де кёп зат сатып алагъан болгъан. Кёплер тарыкъ тюгюл затгъа ес болса да, алгъанындан ажайып сююне.   Алгъанындан сююнмек – гьар кимге де танывлу гьисдир, тек шо сююнювню даражасы бир йимик тюгюл: биревлер гьатдан озуп йибере,...


«Кепли китапны» айланасында кавлу лакъыр

Къумукъ тилде китап чыгъагъанда шат болабыз, айрокъда проза буса, неге тюгюл шиърулар аз-кёп буса да заманда бир чыгъа, тек ана тилибиздеги проза нече де аз. Пагьмулу журналист ва язывчу Рашит Гьарунов язгъан «Кепли китап» деген асарны охугъан адам ушатмай къалмасгъа мен бек инанаман. Гертиден де,...


Байлыкъдан шашмас учун не этме герек?

Инсан уьстюнлюкге етишгенде къутуруп гетеген гезиклер бола. Байлыкъ адашдырып, шондан тайышып гетмес учун, не этме герекни гьакъында бугюнгю макъалабызда хабар этмеге сюебиз.   Гьалиги заманда бютюн дюнья къазанчны гьакъында оьтесиз кёп ойлаша, къуру бир пикруда – къайдан ва нечик...


Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Абу ль-Хайсам къонакълагъа аш гьазирлеме гете. Пайхаммар ﷺ огъар: «Сен гележекде савулажакъны (бала тапма турагъан къойну) вёре соймагъа къарама», – дей. Имам Муслим етишдирген риваятда айтылагъан кюйде, Пайхаммар ﷺ: «Сютлюсюн вёре...


Сыйлы адамлар: Гьасан аль-Басри

Пайхаммарны ﷺ уьюнде оьсген адам     (Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   «Арасында Гьасан аль-Басри йимик инсанлар бар туруп адамлар нечик адашмагъа бола?» Масляма ибну Абд-аль-Малик   Пайхаммарны ﷺ къатыны Умму Салямгъа элчи шат хабар гелтире: Хайра дейген ону къулукъчусу эсен-аман...