Гюнчюлюк гьислер бийлегенде, оьз-оьзюнге нечик кёмек этмеге бола?

Гюнчюлюк гьислер бийлегенде, оьз-оьзюнге нечик кёмек этмеге бола?

Гюнчюлюк гьислер бийлегенде, оьз-оьзюнге нечик кёмек этмеге бола?

Гьалиги дюньяда инсан, ёлун тас этген ёлавчу йимик, ону гьар янгъа тарта ва о-бу яхшылыкълар булан алдатмагъа къарай. Ачувгъа йимик, айланадагъы адамлар да, оьзлер нечик арив яшайгъанын гёрсетмеге белсенген, дюньядан леззет алагъаны булан макътана (гьакъыкъатда оланы кёплери осал яшай ва шу деп айтмагъа чакъы заты да ёкъ).

 

Яхшылыкъ деп гёрюнеген ниъматланы аслу яны ялгъан болуп чыгъа. Адамлар «арив» яшайгъан болуп гёрюне, шолайлыкъ гьакъыкъатгъа къыйышмай буса да. Шулай гьалда инсан гюнчюлюк гьислерин енгип болмай къала.

Булай гезикде инг башлап адам оьз-оьзюне кёмек этип болмагъа тарыкъ. Башгъа адамны яшаву тюзелгенни, бары да заты онгайлы экенни гёргенде, инсанны юрегинде билмейли гюнчюлюк тувмагъа бола. Шо мюгьлетде ол шоссагьат сесленмеге ва бу бузукъ гьисни ёкъ этмеге тарыкъ. Муна бу болур оьз-оьзюне этген биринчи кёмеги. Шолай этмеге бажаргъан инсан гюнчюлюкню агъусундан сакъланыр ва билмейли биревню гюллеген гьислери басылып, къоркъунчлугъун тас этер.

Амма гюнчюлюк – шолай гьисдир, ондан къутулмагъа бек къыйын. Айрокъда айлана якъда бары да зат тюзевлю-онглу гёрюнюп, соцсетлерде арив яшавну гёрсетеген суратлар мунаман деп гёзюнгню ичине гирип бара буса.

Эгер адам башгъагъа къарап, гюллеген саялы, ондагъы яхшылыкълар ёкъ болсун деген жиргенч ойларындан къутулмагъа болса, оьзюнде де шолай ниъматлар ёкъ деген ачувлу гьислеринден юрегин тазаламагъа болур. Мунда да оьз-оьзюне этген биринчи кёмеги агьамиятлы болур.

Эгер инсан юрегинде тувгъан гюнчюлюк гьислени басылтып, къыргъа чыкъмагъа къоймаса (гьатта шолардан бютюнлей къутулмаса да), толу уьстюнлюкге етишмесе де, шо да ону учун уллу яхшылыкъ. Юреги булан ол адам кимесе биревню гюллей, тек яман иш этмекден сакъланмагъа бажара. Шолай буса, гюнчюлюк гьислени заралы кёп тюгюл ва бираз къаст къылса, юрекни шондан тазаламагъа бола. Шо бек агьамиятлы!

Амма инсан шо эрши хасиятындан айрылмагъа бирт де сюймей ва заманда бир юреги гюнчюлюкге ачыла, уьстевюне шолайлыкъда яманлыкъ гёрмей буса, гюллейгенде пелен гиши ниъматындан къуру къалгъанны сюе буса, шолай гезиклерде биринчи кёмекден пайда болмас.

Шолай гюнчю адамны гьалы бек къоркъунчлу, огъар оьз-оьзюн толу кюйде ахтармагъа ва лап яхшы эмчилени кёмеги булан оьзюн сав этмеге тарыкъ. «Авруву» оьрчюп йибергенче ва гьалы бузулуп дам-дагъыры чыкъгъанча, ол сав этив булан алгъасама герек.

Амма бу да гюнчюлюкню лап бетер даражасы тюгюл. Ондан да яманы – адам башгъа инсанны яхшылыкълары ёкъ болгъанны сюймекден къайры, шону учун бир-тюрлю ишлер эте буса. Гьакъ кюйде, бу бек къоркъунчлу гьал, шолайлыкдан гьар ким де йыракъгъа къачмагъа тарыкъ.

Эгер инсан, гюнчюлюк оьзюне текаран пайда бермейгенни, ондан янгыз зарал болагъанны англаса, кёбюсю гезикде – уллу къыйынлыкъ гелтирегенни билсе, ол гюнчюлюк гьислени ювукъ гелме де къоймас. Гьатта билмейли де юрекде шо гьис тувмакъдан бек сакъланыр.

Амма кёплер шолайлыкъны англамай, бирлер буса, гьатта англама да сюймей. Натижада хыйлы халкъ бу яман хасиятны тюбюне тюше.

Шо саялы, ичибизде гюнчюлюк тувдуртмагъа болагъан ишлерден бек ариде турмагъа герек. Айрокъда арив яшайгъан адамланы яшавуна гёз къаратмагъа, оланы гюллемеге тарыкъ тюгюл. Гертиден де, гьалиги заманда олайлар кёп бар. «Талайлылар» сав дюньяны айланып чыгъалар, арив-арив курортларда ял ала, багьалы тюкенлерден чыкъмай, ресторанларда ашай, янгы-янгы машинлени гьайдай. Оланы яшавуна къарап, биревлер сукълана, оланы гюллей.

Гёзлени шолай «татли» яшайгъанлагъа къаратмай, гюнчюлюкден сакълансакъ, оьз-оьзюбюзге биринчи кёмек этгендей болур. Адамлар гележекде бай яшамакъ учун, бугюнгю яшавунда хыйлы затлардан къуру къалма рази, гьатта шолай турмагъа къыйын буса да. Шо саялы бу масъалада да бираз чыдамагъа ярай.

Лап шо кюйде гюнчюлюк гьислер тувдуртмагъа болагъан ишлеге гёз къаратмай сакъ турмагъа да ярай. О-бу гьислеге, ойлагъа юреги авагъаны инсанны битими. Гюнчюлюк гери урулагъан иш этдирегени де белгили.

Гьар адам юрегин оьр къылыкълы ишлерден ва яхшылыкълардан безендирмеге ва яман негетлерден, эрши хасиятлардан, айрокъда гюнчюлюкден, тазаланмагъа герек. Башгъасы аз йимик, гюнчлюкню маънасы – Есибиз берген ниъматлагъа разисизлик билдиреген йимик бола.

 

Нурмагьаммат Изудинов

2026-05-01 (Зуль-къаида 1447 г.) №5.


Тишлени гьар гюн тазалама тарыкъ

Марат къурдашыны тувгъан гюнюнден геле. Бу гюн арив оьтдю, айрокъда татли торт ва хыйлы оьзге татлиликлер ону кепине гелди. Марат кампетлер, зефирлер, мармелад, шоколад къангъанча ашап тойду. Ондан къайры, яшлар уьйлерине къайтагъанда къурдашы гьарисине оьзю булан алып гетмеге дагъы да кампетлер...


Элине гьашыкъ юрек

Гьар-тюрлю себеплеге гёре бизин якълы адамлар ят ерлеге гете, гёче, онда ишлей, яшавлукъ эте. Биревлер алышына ва тамурларын унута, амма башгъалар алай арив сакъала, къайда болса да, къумукъ экенин унутмай, яшларын да халкъыбызны сюеген кюйде тарбиялай.   Хасавюрт районлу Аида Акавова къысматына...


Соцсетлер ва яшлар

Соцсетлер жамиятны тюрлю къатлары булан таныш болмагъа генг ёллар ачды. Шолайлыкъ бир-бир пайдалы натижалар да берди. Шоланы ичинде маданият оьсювге, илму ахтарывгъа ва билимге ёл ачыв. Ондан къайры, соцсетлер къоллавчуланы о-бу тарыкъ-гереклерин де кюте: гьис булан байлавлу ишлени, психология ва...


Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу

Бану Кайнука къавум дыгъарны буза   (Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Есибиз Аллагь ﷻ бусурманлагъа Бадр къазаватда уьстюнлюк бергенни ва олар арапланы арасында макътавлукъгъа етишгенни, гючлю ва абурлу болгъанны ягьудилер гёргенде, оланы юреклериндеги оьчлюк бирден-бир гючлене....


Бусурман гиши билмеге тарыкъ аслу илму

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде).   Пайхаммарлагъа бакъгъан якъда не сифатлар борчлу?   Пайхаммарлагъа борчлу дёрт сифат бар, олар: Ас-сиддикъ – гертилик Ал-аманат – аманатчылыкъ Ат-таблигъ – етишдирмек Ал-фатанат – англавлу, итти гьакъыллыкъ. Гьали оланы...