Ораза айдан сонггъу яшав
Рамазан ай да битди деме ярай. Гьар заман шо нече де тез гете, эсибизде исси гьислени къоюп: эртенги шардангъа турувлар, татывлу ораза ачыв, таравих намазлар…
Аллагьгъа ﷻ макътав болсун бизин якъларда динибизни юрютмеге булай имканлыкълар баргъа. Тамаша гёрюнсе де, бютюн ерлерде шолай эркинликлер ёкъ. Дюньяны ер-еринде дин къардашларыбыз къыйыкъсытылагъаны аз тюгюл, олар ачыкъ кюйде намаз къылмагъа, ораза тутмагъа, гьатта бусурманлар экенин де гёрсетмеге болмай. Шо гьакъда ойлаша туруп, пашман болмай болмайсан: биревлер динни татывун сезмеге болмай, башгъалар буса, къолундагъы ниъматлагъа шюкюрлюк этмей. Рамазан айда бизин якъларда кёплер ораза тута, тутмайгъанлар ибадат этегенлеге абур эте, халкъда татувлукъ арта деп айтма ярай. Шолайлыкъны гёргенде яшав яхшы янгъа багъып алышынгъан деп эсинге геле.
Амма оразадан ва байрамдан сонг бары да зат ерли ерине къайта. Оьчлюк, эришивлюк, хатирсизлик ва оьзге яман къылыкълар ораза айда гёрюнмей тургъан буса, энни янгыдан баш гётере. Уьмметибиз учун булай гьал нече де яман ва къоркъунчлу. Биз чи рамазан айдан сонг таза болуп чыкъмагъа герек эдик. Гьакъыкъатда буса алышынгъан зат гёрюнмей. Шо саялы Есибиз береген ниъматлардан пайдаланып, гьалыбызны алышдырмакъны гьайын этмеге герекбиз. Инг башлап ораза айдагъы таза негетлени сакъламагъа ва гьарамдан сакъланмагъа тарыкъ. Биз гертиден де женнет агьлю болмагъа сюебизми ва шону учун не гьаракат этебиз яда жагьаннемге тюшсек де къайырмайбызмы деген соравлагъа жавап онгаргъанбызмы?
Ажайып чалынса да, тек бирбиревлер гьакъ кюйде инанагъангъа гёре, янгыз рамазан айда иманны сакъалмакъ таманлыкъ эте. Герти бусурман буса яхшы болмакъны оьзюне борч сала, айгъа, йылгъа къарамайлы. Олай да, динни тюз англайгъан гиши бу дюнья яман ва гьарам ишлерден сакъланып, яхшылыкъны юрютмек учун берилгенни биле. Этген ишлерибизге гёре гьукму да гесилежек бизге. Шо саялы оьз-оьзюбюзге бу пана дюнья чалт гетежекни ва ахыратны къыйматлыгъы артыкъ экенни эсибизде сакълайыкъ. Бирбирибиз булан мушавара этмеге де унутмайыкъ, неге десе гьакълашагъанлар адашмакъдан къолай сакълана. Менмен ва меники тюз деп турагъанлар оьзгелерден эсе кёп янгылашагъанны билейик. Гьар ким оьзюню уьстюнде ишлей эди буса, янгылышларын, хаталарын тюзелтмеге къасткъыла эди буса, айлана якъда герти бусурманлар кёп болар эди. Ораза ай рамазан булан битмей деп алсакъ, хыялларыбыз тюз болур эди деп эсиме геле. Шу сыйлы айдан сонг ону берекетин сакъламакъ бизин учун нече де пайдалы болажакъ. Яратагъаныбыз Аллагьгъа ﷻ тавакал этип, рамазан айны аслу мурады – ругь якъдан тазаланмакъны – сонггъу яшавубузгъа узатсакъ, уьстюнлюкге етербиз.
Ораза айда гюндюз вакъти аш, сув, кеп чегив гери урула. Шону булан бирче гюнагь ишлерден сакъланмагъа ва къылыкъларыбызны яхшылашдырмагъа да герекбиз. Агьмат етишдирген гьадисде айтылагъан кюйде, бир гезик Пайхаммар ﷺ гётеринки ерге минип: «Амин! Амин! Амин!» – деген болгъан. О заман асгьабалар: «Амин дегенигни маънасы недир?», – деп сорагъан. Расулуллагь ﷺ булай англатгъан: «Гьакъ кюйде мени яныма Жабрайыл малайик гелип: «Рамазан айда гюнагьлары гечилмеген ва жагьаннемге тюшген адамгъа балагь», – деди. Мен: «Амин!» – деп жавапландым». Бу гьадисни нечик англамагъа герек? Ону маънасы – Рагьмулу Аллагь ﷻ бу айда бизге бакъгъан рагьматын бирден-бир артдыра ва шо имканлыкъдан янгыз гьакъылсыз адам пайдаланмас. Сыйлы айда шайтан бугъавланып, бусурман гишиде яхшы ишлер этмек учун гьаракат артмагъа тарыкъ.
Ораза тутув иманны беклешдире
Ойлашып къарагъыз, ораза тутагъанда ашсыз, сувсуз турмагъа къыйын бола, тек сиз шолагъа къолугъузну да узутмажакъсыз. Неге? Неге десе, бек яхшы билесиз Аллагь ﷻ сизин даим гёрегенни ва Есибизден яшырып бир зат да этмеге болмажакъсыз. Шолайлыкъ булан рамазан айны таъсири яшавубузну бары да янларына тие ва аста-аста бизге яхшылыкъ гелтире.
Бу тамаша айда яшавубуз алышына – парахат юреклик геле, насип сезиле, берекет ва рагьмулукъ арта, Аллагьгъа ﷻ бакъгъан сююв оьсе, Огъар ювукъ болгъаныбызны англайбыз. Шу гьислени сонггъу яшавгъа да сакълап болсакъ, энниден сонг да Аллагьдан ﷻ къоркъагъан гьалда турсакъ – бизин учун лап уллу къыйматлыкъ болмасмы дагъы?! Есибизни буйрукъларын яшавгъа чыгъартсакъ, гери урулагъанлардан арек болсакъ даим насипликге етербиз ва такъсырлавдан сакъланарбыз. Таби болувну татлилигин сезген сонг, тынглавсузлукъгъа къайтмагъа бирт де къастыбыз болмагъа герекмей. Рамазан айда мердешге айлангъан яхшы амалланы сакъламакъ учун не этмеге герекге бир-бир ёравлар бериле.
1.Дуа этигиз
Рамазан айда яхшы амалланы еси болмакъ учун Яратгъаныбыз Аллагь ﷻ имканлыкъланы Оьзю берген бизге. Шо себепден оланы сонггъу заманда да янгыз Ол бола сакъламагъа. Рамазан айда топлагъан сынавубузну жыймагъа ва артдырмагъа Есибиз Аллагьдан ﷻ тийишли кюйде тилейиклер.
2.Яхшы амаллар мердешге айлансынлар
Эгер ёравлу яшавну узатмагъа сюе бусагъыз, яхшы амаллар мердешге айлангъангъа тюшюнюгюз. Масала, ораза тутув. Пайхаммар ﷺ иманы барланы итнигюн ва хамисгюн ораза тутмагъа чакъыра болгъан. Расулуллагь ﷺ булай айтгъан: «Есибиз Аллагь ﷻ инсанны ишлерин итнигюн ва хамисгюн къабул эте. Шо саялы мени ишлеримни къабул этилегенде ораза тутагъан гьалда болмагъа сюемен» (Тирмизи).
3.Гьар жума яшавугъузну тергегиз
Шулай низамдагъы тергев яшавугъузну умуми гьалда гёрмеге имканлыкъ бережек. Яхшы амалланы бегетмеге болгъаныгъызны-болмагъаныгъызны гьис этерсиз. Шулай тергевню гьар ай ва гьар йыл юрютмеге дагъы да яхшы болур.
4.Хаталар этилсе, бюдюремегиз
Ислам диндеги товба этивню исбайылыгъы – Рагьмулу Аллагь ﷻ гюнагь иш этген сонг яшавну янгыдан башламагъа болагъанлыкъны имканлыгъын берегени. Биз адамлар экенибизни ва янгылышмагъа болагъаныбызны эсде сакъламагъа герекбиз. Янгыз бир Аллагь ﷻ тетиксиз.
5.Негетлеригизни тергегиз
Яхшы ишлерибизни Аллагь ﷻ къабул этмегини ачгъычы – негет. Эгер биз яхшы ишлерибизни адамланы тамаша этмек учун эте бусакъ, олар мердешге айланмас. Амма биз яхшы ишлени Аллагьны ﷻ разилигин къазанмакъ учун эте бусакъ, биз шабагъат да алырбыз, шолар мердешге айланмагъа да болур.
6.Аста-аста алгъа барыгъыз
Анабыз Айшат етишдирген кюйде, Пайхаммар ﷺ булай айтгъан болгъан: «Яхшы ишлени тийишли кюйде этигиз, таза юрек ва даража булан. Билигиз, женнетге янгыз бир Аллагьны ﷻ рагьмулугъу булан етмеге боларсыз ва Аллагь ﷻ учун лап сюйкюмлю ишлер – аз буса да, тек даим этилегенлери» (Бухари). Бу гьадисни гьакъылы нече де терен ва рамазан айда этилмеге башлагъан яхшы ишлени узатмакъны шо бир къайдасы. Мисал учун, сиз гюнде ярым яда бир сагьат Къуръан охумагъа токъташдырасыз. Амма ай битгенде къаркъараны эринчеклик баса. Сиз буса шо яхшы мердешни ораза айдан сонг да узатмагъа сюесиз. Толу кюйде охувну къоймагъыз. Заманны аз этсегиз де, охувну ташламагъыз, гьар гюн охугъуз. Он минут сама да гьар гюн Къуръангъа багъышлап, шону мердешге айландырсагъыз, Аллагь ﷻ буюрса шо болжал оьсе туруп рамазан айдагъы вакътиге етишер.
Аллагьгъа ﷻ таби болувда, динни буйрукъларын кютювде къатты болугъуз, тюз ёлдан тайышмагъыз. Ажжалыбыз къачан гелерни билмейбиз чи, шо саялы ахыр болжалыбыз гюнагьсыз болагъан кюйню гьайында болмагъа герекбиз. Товбаны не заманда да этмеге бола, тек геч болуп къалмас учун шону артгъа салмагъа тюшмей. Эгер рамазан айдан сонг да яхшы ишлеригиз узатыла ва ибадат этивде къасткъылыв аз болмагъан буса, Аллагь ﷻ буюрса ораза тутувугъуз къабул болгъан. Амма сыйлы айдан сонг алдагъы бузукъ яшавугъузгъа ва хаталагъа къайтгъан бусагъыз, шондан пайда алмагъансыз, некъадар Яратгъаныбыздан арек болгъансыз. Шо гьакъда Пайхаммар ﷺ булай айтгъан: «Эки де рамазан айны арасында – гюнагьлардан чайылыв». Гележек рамазан ай болгъанча къылыкъларыбызны уьстюнде ишлеп, шоланы яхшы этмеге гьаракат этсек, яхшы къуллар болуп гелеген йылны оразасына етишербиз. Ибадат этив рамазан ай булан битмей, шо сав оьмюрге узатыла.
Аллагь ﷻ буюрса шо ёл женнетге гелтирер бизин. Асгьабаланы уьлгюсю бизин учун агьамиятлы болур. Олар рамазан ай битгенде яхшы ишлери къабул этилмей ва гюнагьлары гечилмей къаларгъа пашман бола болгъан. Шо саялы асгьабалар рамазан ай битген сонг ярым йыл ибадаты къабул этилсин ва башгъа ярым йыл ораза айгъа сав-саламат етишмеге оьмюр берсин деп Есибизден тилей болгъан. Гьакъ герти бусурман адам оьмюр бою Аллагьгъа ﷻ таби бола, Пайхаммарны ﷺ сюннетин юрюте. Есибиз Аллагь ﷻ даим ибадат этегенлерден, таза юрекли бусурманлардан этсин бизин. Амин.
РАШИДХАН ГЬАЙБУЛЛАЕВ,
ДР-НЫ МУФТИЯТЫНЫ ФАТАВА
БЁЛЮГЮНЮ КЪУЛЛУКЪЧУСУ
