Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик
Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик
(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)
Анас ибну Маликден булай етишдириле: «Пайхаммар ﷺ кёп терлей эди ва бек арив бетиндеги тер тамчылар жавгьардай эди, терини ийиси буса, атир ийисден де арив эди» (Муслим).
Расулуллагьны ﷺ оьзюню тер ийиси бек арив эди буса да, ол тюрлю атир ийислер къоллай болгъан, неге десе, оьзю айтагъан кюйде, огъар малайиклер булан къатнамагъа тюше ва бусурманланы арасында турмагъа тарыкъ болгъан. Шолай этмек – Пайхаммар ﷺ йимик атир ийис къолламакъ – барыбыз учун сонг сюннетге айлангъан.
Зайд бин Сабитни сёзлеринден имам ат-Табарани булай яза: «Пайхаммаргъа ﷺ Есибизден вагьйу тюшюрюлегенде, шону авурлугъундан мангалайын жавгьардай тер тамчылар баса болгъан, гьатта сувукъ заманда да». Мунда Есибизден гелеген вагьйуну авурлугъу, йиберилегенни терен маъналарын ва шоланы гётермек учун, инсан осал экенин англама тарыкъ.
Анас бин Малик етишдиреген кюйде, Пайхаммар ﷺ бир гезик Умму Сулаймны (Анасны анасы) янына гелип, ял алмакъ учун, янтайма сюйген болгъан. Ол шоссагьат териден этилген яйывну Пайхаммарны ﷺ тюбюне яя. Пайхаммар ﷺ ята, гёзлерин юма ва шо мюгьлетде бетин тер баса. Умму Сулайм янына гелип, Пайхаммарны ﷺ бетиндеги тер тамчыланы савутгъа жыймагъа башлай. Расулуллагь ﷺ: «Гьй Умму Сулайм, сен не этесен?», – деп сорай. Ол: «Мен сени терингни атир ийис учун къолламакъгъа деп жыймагъа сюемен. Шу ийисден дагъы аривюсюн мен бирт де сезмегенмен», – деп англатгъан (Муслим).
Бу гьадисни башгъа риваятында айтылагъан кюйде, Умму Сулайм: «Гьей Расулуллагь ﷺ, биз бу терни къоллап, яшларыбыз берекетли болгъанны сюебиз», – деген. Пайхаммар ﷺ огъар: «Сен дурус этесен», – деген (Муслим).
«Шарху Муслим» деген китабында имам ан-Навави Пайхаммарны ﷺ терини арив ийисини ва шондан берекет алагъан кюйге багъышлап сав бет язгъан. Ондан къайры, бу гьадисден англашылагъан кюйде, махрамы бар заманда къатынгишини уьюне гирмеге яратылагъангъа далил бар. Эсгерилген гезикде Умму Сулаймны уланы Анас болгъан. Сонг да, шонда ятып, ял алмакъ да яратылагъаны белгилене.
Пайхаммарны ﷺ аясы чилле къумачдан да (шёлк) йымышакъ болгъан. Ону аясындан не заманда да арив ийис геле болгъан, атир ийис сатагъан адамны къолундан йимик. Шондан англашылагъан кюйде, Пайхаммарны ﷺ къаркъарасындан гелеген арив ийис, атир ийис себип тюгюл, оьзюнден гелеген арив ийис болгъан.
Анас бин Маликден етишдирген гьадисде ол айтагъан сёзлени имам Муслим булай гелтире: «Пайхаммардан ﷺ гелеген арив ийисден къолайысын, аривюсюн мен бирт де сезмегенмен. Олай да, Пайхаммарны ﷺ аясындан йымышакъ бир къумачгъа да тиймегенмен, чилле яда оьзге къумач болса да».
Пелен эргиши Пайхаммар ﷺ булан къол алып саламлашса, шо адам артындагъы гюн де оьз къолундан гелеген арив ийис сезе болгъан. Пайхаммар ﷺ уланъяшны башын сыйпаса, шо уланны оьзге яшланы арасында айырып билмеге ярай болгъан, неге десе ону башындан арив ийис геле болгъан.
Жабир бин Сумрат булай хабарлай: «Бир гезик Расулуллагь ﷺ яягъымны сыйпагъанда, мен арив ийис ва салкъынлыкъ сездим, бирт де башгъа тюгюл атир ийис булангъы савутдан къолун чыгъартгъандай» (Муслим).
Жабир ибну Абдуллагьны бу сёзлерин имам аль-Бухари гелтире: «Пайхаммар ﷺ бир орамдан оьтюп гетгенде, къаркъарасындан арив ийис гелеген саялы, гьар ким де шу ерден Пайхаммар ﷺ гетгенин биле болгъан».
(Давамы гелеген номерде)
