“Супулукъ – яхшы къылыкъ”

“Супулукъ – яхшы къылыкъ”

Есибиз Аллагь ﷻ адам урлукъгъа пайхаммарланы йибермеклигини маънасы – Оьзюню барбарлыгъын билдирмек, янгыз бир экенин англатмакъ, Яратгъаныбызгъа ибадат этмек, Огъар сужда къылмакъ ва этеген шо ишлери таза юрек ва гьакълыкъ булан болмагъа гереклик.

Къуръанда булай айтыла (маънасы): «Аллагьгъа ﷻ гьакъ юрекден сужда къылмакъ буюрулгъан болгъан олагъа – иманлы да болуп, янгыз бир Огъар. Олай да, толу кюйде намаз къылмакъ ва секет чыгъармакъ да буюрулгъан. Муна шу – тюз дин» («Аль-Баййина» деген сура, 5-нчи аят). Мугьаммат Пайхаммар ﷺ бизге англатгъан кюйде, инсанны юрегинде ибадатын кётюр этер йимик бир-бир яман амаллар болмакъ бар. Шо гьакъда айтылгъан бир-нече гьадисни гелтирейик: «Гюнчюлюкден сакъ болугъуз, неге десе гюллев яхшы ишлени, от-ялын къуру агъачны ашайгъанда йимик, ашай» (Абу Давуд). «Кётюр этеген уьч зат – къызгъанчлыкъгъа табиъ болув; къартлыкъны артына тюшюв; оьз-оьзюне рази къалыв, шо да эсгерилген уьч затны лап гючлюсю» (аль-Байгьакъи). «Юрегинде бюртюк чакъы да оьктемлиги бар адам женнетге гирмес» (Муслим). Муна шу муратлагъа къуллукъ эте тасаввуф (супулукъ) – юрекни гюнагь хасиятлардан тазалап, яхшы къылыкълы болмакъ.

Белгили адамланы тасаввуфну гьакъында айтгъанлары

Закария аль-Ансари булай айтгъан: «Тасаввуф – жанны гьалын ахтарагъан, ону тазалайгъан ва къылыкъланы яхшы этеген илму. Адамны тыш ва ич янын тетиксиз этив бу илму булан байлавлу ва битмейген талайлыкъгъа гелтире». Малики мазгьапны белгили алими Агьмат Зарукъ булай яза: «Тасаввуф – адам юрекни тарбиялавгъа бакъдырылгъан ва ону агьамиятын, Аллагьдан ﷻ айырагъан оьзге затлардан тазалай». Имам Жунайд аль-Багъдади булай айтгъан: «Тасаввуф – бары да яхшы къылыкъланы къоллав ва бары да яманларын къоюв». Башгъа бир сыйлы адам булай айтгъан болгъан: «Супулукъ – яхшы къылыкъ. Яхшы къылыгъы булан сенден озгъан адам супулукъда да сенден озгъан бола».

Шафии мазгьапны айтылгъан алими имам Жалалутдин ас-Суюти булай айтгъан: «Юрек булан байлавлу илмуну гьакъында айтса, ону ахтарыв, гюнчюлюк, оьчлюк, гёземелик, оьз-оьзюн сююв йимик эрши хасиятлардан арчылыв гьакъда имам альГъазали: «Шо – бары да адамны борчу», – деп айтгъан». Ханафи мазгьапдагъы гёрмекли алим Ибн Абидин булай айтгъан: «Гьакъ кюйде, таза юреклик, оьз-оьзю булан рази къалыв, гюнчюлюк, гёземелик гьакъда билив ва ахтарыв гьар кимни борчу. Шолагъа оьзге хасиятлар да ошай ва оьчлюк, ачувлукъ, къызгъанчлыкъ, ялгъан, гюллев, оьзюн артыкъ гёрюв, ялагъайлыкъ, оьктемлик, намартлыкъ, сёзюнде турмайгъанлыкъ ва шолай оьзгелери имам аль-Гъазалини «Аль-Игьия...» деген китабында «Гьалек этеген хасиятлар» деген бёлюкде айтыла».

Эмчини кёмеги болмагъа гереклик

Къаркъарабыз авруп, савлугъубуз осал болгъанда докторлагъа бармагъа борчлу болагъанда йимик, юрек аврувлардан арчылмакъ учун да жан эмчилерден – шайыхлардан, устазлардан кёмек излемеге герекбиз. Имам Фахруддин ар-Рази «Аль-Фатигьа» сурагъа баянлыкъ этегенде булай яза: «Есибиз Аллагь ﷻ : «Бизин гьакъ ёлгъа бакъдыр» деген сёзлер булан тамамланмай, Ол: «Сен рагьмулукъ билдиргенлени ёлуна сал», – деп де къоша. Шолайлыкъдан англашылагъан кюйде, сыйлылыкъны даражасына (хидая) ва ачыкълыкъгъа (прозрение – мукашафа) етмеге сюеген адам шайыхны артына тюшмекден къайры дагъы ёлу ёкъ. Шайыхны кёмеги булан ол гьакъ ёлгъа тюше ва адашмакъдан, терсликге батмакъдан ари бола. Шолайлыкъ адамланы кёбюсюнде кемчиликлер бардан бола ва оланы гьакъыл даражасы гьакъыкъатны ялгъандан айырып болмай къала» («Мафатиху ль-гъайб»).

Имам аль-Гъазали булай айтгъан: «Мюрит учун шайых бек тарыкъ. Ол ону артына тюшюп, гьакъ ёл булан юрюй. Мюритге кёмекчи тарыкъ, неге десе гьакъыкъатны ёлу бек четим ва иблисни макюрлери ва гьиллалары оьтесиз кёп. Насигьатчысы ёкъ адамны шайтан оьз ёлуна бакъдырар». Юрек – Аллагь ﷻ къарайгъан ер ва гьарибиз ону тазаламакъны гьайын этмеге герекбиз, неге тюгюл къаркъарабыз этеген ишлер ондан геле. Расулуллагь ﷺ булай айтгъан: «Гьакъ кюйде, къаркъарада бир эт гесек бар. Шо яхшы буса, къалгъан къаркъара да яхшы, тек о яман болса, бютюн къаркъара да яман бола. Шо эт гесек – юрек» (аль-Бухари).

АБДУЛЛА АБДУЛКЕРИМОВ МУГЬАММАТ АЗИМОВ