Шайтанны васваслары

Шайтанны васваслары

Налатлы Иблис адамланы адашдырмакъ учун хыйлы макюрлер къоллай, васвас да шону бир гьилласы. Шекликни кёмеги булан инсанланы душманы Адам пайхаммарны ва анабыз Гьаваны женнетде турагъан вакътисинде алдатмагъа болгъан.

Есибиз Аллагь ﷻ Къуръанда булай айта (маънасы): «Шайтан шыбышлай туруп (Есини буйругъуна къаршы этип), олагъа гьис этилмей турагъан ялангачлыгъын ачыкъ этген. Ва ол (Иблис) олагъа: «Есигиз бу терекни емишин сиз малайиклер яда даим яшайгъан болмас учун сизге гери ургъан», – деген» («АльАриф» деген сура, 20-нчы аят). Шондан сонг шайтан да, адам да бир-бирине къаршы тура, душманлар бола, неге десе Иблис Адам пайхаммарны адашдырмагъа ва терс ёлгъа бакъдырмагъа негет тутгъан. Къуръанны башгъа еринде Есибиз булай айта (маънасы): «Гьакъ кюйде, шайтан – сизин душманыгъыз. Шогъар душмангъа йимик янашыгъыз! Ол чакъырагъан зат оьзюню артына тюшгенлени жагьаннемге гелтире» («Аль-Фатыр» деген сура, 6-нчы аят).

Динине байлавлу васвасланы ва жиргенч ойланы адамгъа шайтан сингдире. Токъташмагъан имангъа шайтан этеген таъсир адамда ерсиз шекликлер тувдурта, гьатта Есине инанмайгъан этмеге де бола. Абу Гьурайра етишдирген кюйде, бир гезик Пайхаммарны ﷺ янына бир-нече асгьаба геле. Олар хабарлагъаны йимик, бир-бирде олагъа айтып билдирмеге де уялардай ойлар геле. Пайхаммар ﷺ олагъа булай айтгъан: «Сиз, гертиден де, шолайлыкъны гьис этемисиз? Эте бусагъыз, шо гьакъ кюйде иманны белгиси!» (Муслим). Олай да, Абу Гьурайра t Пайхаммарны ﷺ булай сёзлерин етишдире: «Къайсыгъызгъа да шайтан гелип: «Муну ким яратгъан? Ону ким яратгъан?» – деп сорашмагъа бола. Шолай сорай туруп, артда да: «Есингни ким яратгъан?» – деп соражакъ. Шогъар етишгенде инсан Аллагьдан ﷻ аман сакъласын деп тилемеге ва шо гьакъда ойлашагъанын токътатмагъа герек» (аль-Бухари).

Инсан оьзюне багъып шайтанны шолай васваслары этилегенни гьис этсе, шолайлыкъ ону юрегинде гьакъ иман барлыгъыны белгиси бола, неге десе ону дини тюз болмагъан эди буса, огъар шолай шекликлер гелтире турмагъа гьажатлыкъ болмас эди. Уручу бош уьйге харманмай деп шолай гезиклеге айтыладыр. Бир-бирде шекликлер (васвас) муъминни юрегине шонча да таъсир эте, гьатта ол оьз-оьзюне инанмайгъан ва дурус этгенменми деп, ибадатын къайтарып янгыдан этеген бола. Шолайлыкъ кёбюсю гезикде гьажатын яда намаз жувунувун толу кюйде этгенменмиэтмегенменми деп байлавлу. Убайа ибн Каба етишдирген кюйде, Пайхаммар ﷺ булай айтгъан деп бар: «Гьакъ кюйде, намаз жувунувну Валяхан дейген шайтаны бар, шо саялы сувгъа байлавлу ону васвасындан сакъланыгъыз» (ат-Тирмизи).

Намаз кълагъанда да инсанны шолай васваслар къуршамагъа бола. Усман бин Абу-ль-Ас Пайхаммарны ﷺ янына гелип, булай кант этген болгъан: «Гьей, Расулуллагь r, шайтан мени адашдыра туруп, намаз къылмагъа ва Къуръан охумагъа четим эте». Пайхаммар ﷺ огъар булай таклиф берген: «Шо дюр Ханзаб дейген шайтан ва ол гелгенни гьис этсенг, ондан сакъласын деп Аллагьдан ﷻ тиле ва сол якъгъа багъып уьч керен тюкюр». Усман бин Абу-ль-Ас t: «Мен лап шолай этдим ва Аллагь ﷻ мени ондан эркин этди», – деп билдире» (Муслим). Бу гиччи масъала тюгюл, неге десе ойларын васвас къуршагъанда, инсан негет этгенменми, о-бу санын жувгъанманмы, намазны бир-бир рукнусун кютгенменми ва шолай оьзге кюйде шеклене туруп, шоланы янгыдан этип, хыйлы заманын йибере.

Шолайлыкъгъа нечик къаршы турмагъа бола?

Ибн Гьажар аль Гьайтамиге васвасдан нечик къутулмагъа болагъанны ва шондан дарман бармы деп сорагъан болгъан. Ол булай жавап берген: «Васвасдан къутулмагъа бек арив ёл бар – шо да не йимик шекликлени де толу кюйде къоюв ва гьис этмейгенлик. Эгер инсан шолагъа агьамият бермесе ва юрегинде ерлешмесе, Аллагь ﷻ кёмек этгенлерде йимик, олар оьзлюгюнден тайып къалажакъ. Амма инсан шекликлеге гьар заман къулакъ асса ва шолагъа гёре оьзюн юрютмеге башласа, васваслар гючленип туражакъ, гьатта ол гьакъылдан тайышъан чакъы. Натижада, олай адам шеклене турагъаны булан, шайтанны ёлуна тюшежек...»

Аль-Изз ибн Абд ас-Салим ва башгъа алимлер булай гьисап эте: «Васвасдан къутулмакъ учун, оюна гелеген шекликлер шайтандан экенге тюшюнмеге тарыкъ ва инсан шолагъа къаршы туруву булан Иблисге къаршы турагъан бола. Шолай этсе, ол адам алагъан шабагъатны даражасы дин учун къазават этеген яда Аллагьны ﷻ душманына къаршы турагъан гишиники йимик бола. Аллагьны ﷻ къулу шо шолай экенге тюшюнгенде шайтан ондан къачажакъ».

Бир-бир алимлерден етишдирип, имам ан-Навави айтагъан кюйде, намаз жувунувда яда намаз къылывда васвас этилеген адамлагъа: «Ля илягьа илля ллагь» (Аллагьдан ﷻ къайры дагъы худай ёкъ) деп айтмагъа герек, неге десе Аллагьны ﷻ аты эсгерилгенде шайтан арекге чыгъып, ёкъ болуп къала. «Ля илягьа илля ллагь» деген калима – Есибизге багъышлангъан лап аслу сёзлер. Шайтанны васвасындан сакъланмакъ учун бу сёзлени эсге алып, шоланы кёп айтмагъа тарыкълы. («Аль-Фатава аль-фикъхия аль-къубра»)

АБДУЛЛА АБДУЛКЕРИМОВ