Ачувлангъанда не этмеге герек?

Гьар адам къылыкълы ва эдепли, юваш хасиятлы ва чыдамлы болмагъа тарыкъ. Олай да, сёз ва иш булан этилеген яманлыкълагъа, хатир къалдырывгъа бюдюремей сабур кюйде янашмагъа жаныбызны уьйретмеге яхшы болур. Шогъар етишген ва нафсын басылтмагъа болгъанлар ачуву чыгъагъан гезиклерде къарсаламай, ичиндеги гьалын билдирмей, саламат кюйде тура ва оьзюн жыймагъа бола. Натижада, булай адамлар оьзлеге де яхшы эте, айлана якъадгъыланы да яманлыгъындан къоруй.

Амма кёплерибиз аслу гьалда оьзюн къолунда тутмагъа бажармай, текеран зат буса, къазапланып гьатдан озуп гете. Шолай вакътилерде ачувун басылтмагъа болмаса, азында бир зат да айтмай, авзун сама да жыйса уллу иш болур. Къайсыбыз да булай гьалны яманлыгъын англайбыздыр ва ачувубуз чыкъгъанда шону басылтмагъа, адамлагъа зулму этмеге сюймей сакъланмагъа къаст этебиздир. Мунда бизге динибиз ажайып кёмекчи! Мугьаммат Пайхаммар ﷺ бу эрши хасиятдан къутулмагъа болагъан ёлланы гёрсетген. Язгъан шу макъалабызда эсгерилген «аврувдан» сав этеген бир-нече къайданы язмагъа тийишли гёрдюк.

1. Ойларыбызда васвас болдурагъан налатлы шайтандан сакъласын деп Есибиз Аллагьдан ﷻ кёмек излев

Бусурман адам гьар къыйынлы мюгьлетлерде Есибиз Аллагьдан ﷻ кёмек излей. Гьатдан озуп, къазапланып йибергенде оьзюн саламатлы тутмагъа бажарылмай къалагъан гезиклер бола. Шолай гьалда, инг башлап Рагьмулу Аллагьгъа ﷻ ялбарып тилесе яхшы болур.

Сулайман ибн Сурада етишдирген кюйде, булай хабарлана: «Бир гезик Пайхаммар ﷺ бар ерде олтурагъанда, пеленче экев бир-бири булан эришмеге башлады ва оланы бирисини бети къызарып къан тамурлары шишип гетди. Шолайлыкъны гёрюп, Аллагьны Элчиси: «Гьакъ кюйде, мен бир сёзлени билемен, ол шоланы айтса, къарсалагъаны таяр эди. Шо: “Аъузуби-ллягьи мин аш-шайтани-р-ражим”, – деген сёзлер», – деди» (Бухари, Муслим, Абу Давуд, Ибн Гьиббан).

2.Сёйлемей турув

Ачуву чыкъгъан заманда адам сёйлеп йиберсе, ол кимесе биревню хатирин къалдырмагъа бола. Шолай гьалекли гьалында инсан Аллагьны ﷻ дининден чыгъарагъан сёзлени айтмагъа да бола (Аллагь ﷻ сакъласын). Шо саялы Расулуллагь ﷺ шолай гезиклерде бизге сёйлемей, иннемей турмагъа гёрсетген. Ибн Аббас етишдирген кюйде, Пайхаммар ﷺ булай айтгъан болгъан: «Уьйретигиз, енгил этигиз, тек къыйынлыкълар болдурмагъыз. Эгер арагъыздан кимесе бирев ачувланса, сёйлемей иннемей турсун» (Агьмат, Байгьакъи).

3.Турагъан гьалын алышдырыв

Къазаплангъан адам эре тургъан гьалда буса, огъар шоссагьат олтурмагъа яхшы болур. Шолайлыкъ булан ону къарсалагъаны басылмакъ бар. Эгер ачувлангъанда ол отуруп тура буса, ятса яхшы болур. Абу Зарр етишдирген кюйде, Пайхаммар ﷺ булай айтгъан болгъан: «Арагъыздан кимесе бирев ачувлангъанда эре тургъан гьалда буса, олтурсун. Эгер къарсалагъаны басылмаса, ятсын» (Агьмат, Абу Давуд, Ибн Гьиббан).

4.Намаз жувунув

О-бу иш башлайгъанда, нени буса да этегенде алдын намаз жувунса, шону янгыртса, яхшы болагъанны кёплер эшитгендир. Ачувлангъанда да шолай этмеге гёрсетиле. Атыййа етишдирген кюйде, Пайхаммар ﷺ булай айтгъан болгъан: «Гертиден де, ачувланыв – шайтандан. Шайтан отдан яралгъан ва шолай болгъанда от-ялынны сув сёндюре. Шо саялы, арагъыздан кимесе бирев ачувлана буса, намаз жувунсун» (Агьмат, Абу Давуд).

5.Ачувун басылтгъангъа шабагъат болурну гьакъында эсге алыв

Ачувун гёрсетмеге бола туруп, шону басылтгъанлагъа Есибиз Аллагь ﷻ къатын гьисапда женнетдеги гьюри къызланы бережек дегенин унутмагъыз. Шоланы янгыз женнетге гиргенлер гёрежек. Муаз ибн Анас етишдирген кюйде, Пайхаммар ﷺ булай айтгъан болгъан: «Ачувун гёрсетмеге бола туруп, шону басылтгъан адамгъа Сорав алынагъан гюн Есибиз Аллагь ﷻ оьзю ушатагъан гьюри къызны сайламагъа имканлыкъ бережек» (Агьмат, Ибн Мажагь, Абу Давуд, ат-Тирмизи). Иманы бар адам яшавун къыйынсыз, къайгъысыз оьтгерме сюе, шу дюньяны насибин тапмагъа ва ахыратда да талайлыкъны сайлай, оьтген ёлу женнетге гелтиргенни сюе буса, ачувун басылтмагъа уьйренсин. Пайхаммарны ﷺ васиятында да лап шолай айтылгъан чы: «Къазапланмагъыз ва сизге женнет болажакъ!» (ат-Табарани).

НУРМАГЬАММАТ ИЗУДИНОВ