Къуръан охумакъны сыйлылыгъы

Къуръан – Есибиз Аллагьу тааланы сыйлы каламы. Пайхаммарыбызгъа ﷺ 40 йыл битген сонг 23 йылны узагъында Къуръан тюшюрюлюп тургъан. Къуръанны охумакъ уллу ибадатдыр. Пайхаммарыбыз ﷺ булай айтгъан: «Къуръанны сыйлылыгъы башгъа каламлардан эсе, Аллагьны ﷻ сыйлылыгъы йимикдир Оьзюню яратгъан махлукъатындан эсе» (Байгьакъи). Асгьабалар жумада бир Къуръан охуп битдире болгъанлар. Къуръанны охумай бир гюнню де йибермегенлер.

Абу Зар деген асгьаба айта: «Мен: “Гьей Аллагьны Элчиси, магъа васият эт”, – деп тиледим. Пайхаммар ﷺ магъа: “Сен Аллагьдан ﷻ къоркъ, шо бары да ишни башыдыр”, – деп айтды. Сонг мен: “Гьей Аллагьны Элчиси r, дагъы да васият эт”, – деп де тиледим. Ол магъа: “Сен Къуръан оху, гертиден де, Къуръан сагъа ярыкъ береген нюрдюр бу дюньяда ва кёклерде сагъа оьктемликдир”, – деди» (Ибн Гьиббан). Къуръан охуйгъан адамны яшаву ярыкъ ва берекетли бола, гьатта кёкдеги малайиклер де олай адам булан оьктем. Янгыз бу дюньяда тюгюл, ахыратда да Къуръанны бизге кёп уллу пайдасы бар. Пайхаммарыбыз r: «Сиз Къуръан охугъуз, шо сизге Къыямат гюн шапаатчы ва кёмекчи болуп гележек», – деп айтгъан (Муслим).

Лап да къыйынлы гюн, лап да кёмек тарыкълы гюн, бизге Къуръан гележек кёмекчи болуп! Шолай кёмекни биз де болабыз алып, эгер де биз оьзюбюз де Къуръан охуп уьйренсек, авлетлерибизге де уьйретсек. Авруйгъан юреклени, тот басгъан юреклени тазалайгъан Къуръандыр. Пайхаммарыбыз ﷺ шо гьакъда булай айтгъан: «Бу юреклер тот басадыр, темирни тот басагъан йимик». Асгьабалар: «О юреклени нечик тазалама бола?» – деп сорагъанда, ол: «Къуръан охумакъ булан тазалама бола», – деп англатгъан. Ожакъларыбызгъа берекет гелтиреген, шайтанланы къувалайгъан, яхшылыкъны артдырагъан, яманлыкъны аз этеген себеп – Къуръан охумакъдыр. Пайхаммарыбыз ﷺ булай айтгъан: «Бир уьйде Къуръан охулса, о уьйге малайиклер жыйыладыр ва о уьйден шайтанлар арек боладыр ва уьйдегилеге эркинлик де боладыр, яхшылыгъы да кёп болуп, яманлыгъы да аз боладыр. Эгер де уьйде Къуръан охулмай буса, о уьйге шайтанлар жыйыладыр, малайиклер де арек боладыр, о уьйдегилеге тарлыкъ да боладыр, яхшылыгъы аз болуп, яманлыгъы кёп боладыр». Къарагъыз къардашларым, нечик арив сёзлердир! Ким сюймей уьюнде яхшылыгъы кёп болуп, яманлыкъ болмагъанны? Ким сюймей уьюнде берекет болгъанны? Барыбыз да сюебиз. Сюе бусакъ, Къуръан охуп уьйренейик, яшларыбызны уьйретейик, оьзюбюз болмай бусакъ, уьйретеген мадрасалагъа йиберейик. Уллулар бизин заманда уьйретмей эди, олай эди, булай эди деп айта бола. Гьали уьйрете чи! Оьзюгюз уьйренип болмагъан бусагъыз, гьали авлетлеригизни, оланы авлетлерин уьйретип боласыз чы. Сыйлы болгъан Къуръанны охуп уьйренмекден оланы магьрюм къоймайыкъ. Пайхаммарыбыз ﷺ айтгъан булай сёзлер бар: «Сизин сыйлыларыгъыз Къуръан охуп билегенлер ва башгъаланы да уьйретегенлер».

Расулуллагь ﷺ бизге булай насигьат этген: «Сиз авлетлеригизге уьч затны уьйретигиз: Пайхаммарыгъызны ﷺ сюймекни, ону агьлю-байтын сюймекни ва Къуръан охумакъны» (Дайлями). Ол дагъы да булай айтгъан: «Къуръан охуп, ону булан амал этеген адамны ата-анасына Къыямат гюн ярыкъ береген тажны гийдирежек башына. Сиз нечик ойлашасыз, Къуръан охугъан о адамны оьзюне буса Аллагьу таала нечик сыйлылыкълар этежек?» (Агьмат). Къуръанны англап охуса да, англамай охуса да, гьар гьарпына он зувап языла. Жабалны уланы Муаз булай айта: «Мен Пайхаммар ﷺ булан сапарда эдим. Мен огъар: “Гьей Аллагьны Элчиси r, пайдаланар йимик бизге бир хабар айт”, – деп тилегенде, ол: “Насипли кюйде яшамагъа да, оьлегенде шагьитлер йимик оьлме де, тиргизилегенде ахыратны къыйынлыкъларындан къутулмагъа да, исси гюн салкъынлыкъда, адашмай тюз ёлда да турма сюе бусагъыз, даим Къуръан охугъуз. Гертиден де, о Къуръан рагьмулу болгъан Аллагьны ﷻ каламыдыр, шайтандан сакълайгъан къаладыр ва мизан терезеде авур да геледир”, – деп айтды». Биз Къуръанны тутсакъ, кёп охусакъ, огъар гёре амал этсек, Аллагь ﷻ бизин гётередир. Пайхаммарыбыз ﷺ булай айтгъан: «Гертиден де, Аллагь ﷻ бу Къуръан булан бирёвлени гётередир, башгъаланы буса эсгик этедир» (Муслим).

Миъраж гече Аллагьу таала Оьзюню сыйлы Пайхаммарына ﷺ булай буюргъан: «Сен уьмметинге буюр уьч тайпа адамланы сыйласын деп: ата-ананы, алимлени ва Къуръанны билегенлени». Гёресиз, къардашларым, Есибиз Аллагь ﷻ буланы сыйласын деп нечик буюра! Къуръандан бир зат да билмейген адамны Пайхаммарыбыз ﷺ бузулгъан бош уьй булан тенглешлирген. О саялы Расулуллагь ﷺ Къуръан охуп уьйренмеге чакъыра бизин. Бир-нече сураланы сыйлылыгъыны гьакъындан да айтайыкъ. Амирни уланы Укъба булай айта: «Магъа Аллагьны Элчиси r: “Бир гече де гетмесин Къулгьуну да, Къулъаузуланы да охумай. Мен де бир гечени йибермеймен шоланы охумай туруп”, –деген» (Агьмат). Юхлама ятгъынча шоланы охумагъа бек яхшы.

Пайхаммарыбыз ﷺ дагъы да булай айтгъан: «Бугюн кёкден бир малайик тюшдю, бу гюнге ерли бирт де тюшмеген. Ол малайик магъа салам да берип: “Сен сююн, гьей Мугьаммат, сагъа ярыкъ береген эки нюр берилди, сенден алда бир пайхаммаргъа да берилмеген – Алгьам ва Бакъара сураны ахырынчы эки аяты”, – деди» (Муслим). Пайхаммарыбыз ﷺ айтып булай бар: «Аят уль-Курси – Къуръан аятларыны саййиди – бийи. Бир уьйде аят уль-Курси охулса ва шонда шайтан болса, ол шо уьйден чыгъып къачар», – деген (Агьмат). «Къуръанны юреги – Ясиндир. Бир гиши, Аллагьны ﷻ разилигин алмагъа ва ахыратда савабны къаравуллап ону охуса, Аллагь ﷻ ондан гечер», – деген Пайхаммарны ﷺ сёзлери бар (Агьмат, Насаи). Расулуллагь ﷺ булай айтгъан: «Табарак сура – къутгъарагъан сура, ону охугъан адамны къабур азабындан къутгъарар» (Тирмизи). Аллагьу таала Къуръанны кёп охуйгъанлардан, Къуръанны сюегенлерден ва Къуръанны охуйгъанланы сюегенлерден этсин бизин.

АРСЛАНАЛИ-ГЬАЖИ МОЛЛАЕВ,

ЯХСАЙ ЮРТНУ ИМАМЫ