Къардашы булан уьйленивге дин къараву
Къардашы булан уьйленивге дин къараву
Ислам дин ювукъ къардаш булан уьйленивню гери ура. Олай да, динибиз эмчек къардаш булан гебин къыймакъгъа да ихтияр бермей, неге десе шолайлыкъ къан къардашлыкъгъа тенг этиле.
Гебин къыйылмагъа болагъан лап ювукъ къардашлар – зукъарилер. Булар къан къардашлар дюр буса да, зукъари улун ва къыз уьйленмеге бола. Амма Ислам дин шолай гебин къыйывну онча да макътамай. Мугьаммат Пайхаммар ﷺ булай айтгъан деп бар: «Ювукъ къардашлы тиштайпалар булан уьйленмегиз, неге десе шолай гезиклерде тувагъан яшны савлугъу осал бола» (Имам аль-Къазали «Ихья улум ад-Дин»). Ювукъ къардаш деп мунда ата яда ана якъдан болагъан зукъарилер гьакъда айтыла. Алимлер зукъарилер бир-бири булан неге уьйленмесе яхшы дегенни булай англата: оланы арасында къардашлыкъ гьислер алда, бир-бирине бакъгъан иштагь булан байлавлу сююв буса бек осал яда болма да болмай.
Гьалиден 1400 йыл алда Пайхаммар ﷺ айтгъан сёзлени гьалиги медицина илму да ташдырып айта, такрарлай. Генетиклер токъташдыргъан кюйде, уьйленгенлени арасындагъы къардашлыкъ ювукъ болгъан сайын олардан туважакъ яшлар генетика якъдан аврувлу болажагъы да арта. Далиллер гёрсетегени йимик, ювукъ къардашлы ата-анадан тувагъан яшлар оьзгелерден эсе ажайып кёп авруй ва шолай агьлюлерде гиччилей оьлеген яшланы санаву да бир къадар артыкъ. «Фатх аль-муин» деген китапда язылагъан кюйде, эр-къатынны къардашлыгъы йыракъ болгъан сайын яхшы. Амма зукъарилени арасындагъы гебин къыйывну бютюнлей айыпламагъа да тюшмей, айрокъда олар бир-бирин гьакъ юрекден сююп йиберген буса. Бырын заманлардан берли пачалар ва бай агьлюлер бир-бири булангъы аралыкъланы зукъарилени уьйлендиривю булан беклешдире болгъан, гьатта жагьиллер шолайлыкъны ушатмса, сюймесе де. Булайлыкъны себеби – гьакимиятны ва байлыкъны ятлагъа тюшмейген кюйде ич арада сакъламакъ. Амма шонча да терен ойлашып ва дюньялыкъны гьайын этип ва бир-бири булан ювукъ къардашланы уьйлендирип, натижада мурадына етишмей къалагъан гезиклер кёп болгъан.
Неге десе шолай агьлюлерде гьакъылгъа мукъ, сай гьакъыллы яшлар тува болгъан. Шонча да сюйкюмлю ва гележекге умутлу бала гьакимликни ва байлыкъны сакъламагъа, артдырмагъа болагъан даражада болмай, муратлар да хумдай уватыла. Къарьянланы ва оьзге йыракъ къардашланы арасындагъы уьйленив бир якъдан осал болуп барагъан къардашлыкъны янгырта, башгъа якъдан буса шолайлыкъда гележекже билинежек къоркъунчлукъ да бар. Агьлюде къавгъа, эришивлюк болмай къалмай, шондан сакъланмагъа бажарылмай. Къардашлар саналагъан эр-къатынны аралыгъы бузулуп, оьрчюп гетгенде, айрылагъан ерге чыгъып гетмек бола чы, Аллагь ﷻ гёрсетмесин. Шолай гезиклерде тухум арада татувсузлукъ, гьатта оьчлюк тувмагъа бола ва тюнегюнгю къардашлар душманлагъа айлана. Булай гьал буса, дин якъдан къарагъанда бек айыплы, эрши санала. Биз билеген кюйде, къардаш аралыкъланы болгъан сайын беклешдирмеге, исси ва ювукъ этмеге тарыкъ, яманлыкъдан буса, сакъланмагъа тарыкъ, шогъар ёл къоймагъа ярамас. Гьрибиз яшав ёлдашыбызны сайламагъа, ким булан яшажагъын тангламагъа ихтиярлы. Бир къалкъыны тюбюнде бирче оьмюр сюрежек шо адамынг къардаш болуп да бола, мунда масъала ёкъ. Олжа ким болажакъ деп ойлашагъанда, ону сайлайгъанда аслусу динибиз гёрсетеген ёлдан тайышмай къалмакъ ва тазалыкъ, иман, къылыкъ алдынлы болмагъа герек.
Абу Гьурайра етишдирген гьадисде шо гьакъда Пайхаммар ﷺ булай айтгъан: «Тиштайпаны къатын этип алагъанда ону дёрт яны гьисапгъа алына: байлыгъы, тухум тайпасы, аривлюгю ва иманы. Къатын алагъанда ону иманын гьисапгъа алып уьйлен…» (Бухари, Муслим, Ибн Мажжагь, Абу Давуд, Тирмизи). Аявлу Пайхаммарыбыз ﷺ айтгъан кюйде этсек бир заманда да гьёкюнмесбиз, олжа сайлайгъанда оьрде эсгерилген гьадисге гёре болсакъ, агьлю яшавда талайлыкъ табарбыз, Аллагь ﷻ буюрса. Неге тюгюл иманлы къатын эрин сюе, огъар языкъсынавлу янаша, абур-сый эте, менлигин сакълай, айтгъанын эте. Ондан къайры, таза бусурман къатын эрини гьар якъдан кёмекчиси де дюр ва тарыкъ заманда юрегин парахат этип, ёрав берип, маслагьат этер. Ожакъны гьайын этивню ва яшланы тарбиялавну гьакъында чы айтмай да, айтмайбыз. Уьйленмегенлеге багъыйлы яшав ёлдашын тапмагъа, къурулгъан агьлюлеге буса, татувлу ва гелишип яшамагъа ёрайман ва эки де дюньяда гьарибизни Аллагь ﷻ насипли этсин. Амин.
МУРАД РАЖАБОВ
