Ярыкъландырыв иш – гьар гюнлюк авур загьмат
Яшавубуздагъы енгилликлеге, яхшылыкълагъа тез уьйренип къалабыз. Уьюбюзде агъылагъан сув, тартылгъан газ, электрик ярыкъ, опуракъ жувагъан машин, олай да оьзге техника – яшавну ажайып тынч эте, рагьатлыкъ бере. Шо кюйде, ругь булан байлавлу яшав да, ал заманлар булан тенлешдиргенде, хыйлы алышынгъан, адамлагъа кёп-кёп яхшылыкъ яратылгъан.
Масала, охумагъа, билим алмагъа, динибизден англавлу болмагъа ва ибадат этмеге айтып битдирмесдей онгайлыкълар бар. Шу ва оьзге бары да яхшылыкълар учун Есибиз Аллагьгъа ﷻ шюкюрлюк этмеге герекбиз. Алимлерибиз баргъа, гьар юртда, гьар авулда намаз къылмагъа межитлер баргъа, охумагъа мадрасалар баргъа Яратгъаныбызгъа разилик билдирип, шюкюрлю турмагъа тарыкъбыз. Аллагьу таала буюргъан ёл булан юрюмек – бизин учун шюкюрлюкню белгиси болур. Халкъ арада дин ярыкъны яягъанлагъа да разилик билдирсе, баракалла сёз айтса, ери болур. Бугюн шолай адамланы бириси, Хасавюрт районну имамларыны председателини орунбасары Ирамдин-гьажи Мугьажиров булан лакъыр этебиз.
– Ирамдин-гьажи, бир башлап Хасавюрт райондагъы дин булангъы гьал не даражада экенни гьакъында билмеге сюер эдик.
– Инг алдын сёзюмню Есибиз Аллагьгъа ﷻ макътавдан башлар эдим. Неге десе биз бусурманлар экенге шюкюрлюк этмеге герекбиз. Аллагьу таала Оьз динин къоймажакъ, биз болсакъ да, болмасакъ да Ислам дин бар болажакъ. Бизден алда уллу-уллу, машгьур алимлер болгъан, олардан сонг да Есибиз бу динни тажламагъан ва сакълажакъ.
Динибизни халкъгъа англатмагъа бизге имканлыкъ бергенге де макътавлукъ этебиз. Биз ишлеп турагъан район (мен оьзюм де бу районлуман, Тотурбийкъалада яшайман) башгъа ерлеге къарагъанда динни даражасына гёре артда къалмай, тек алгъа да бармай. Гьасили – орта кюйде. Райондагъы кёп санавдагъы межитлер жумагюнлер толуп бола. Къумукъ юртларда, мисал учун, Эндирейде, Тотурбийкъалада ва бир-бир оьзгелеринде халкъ жума намазгъа сыймайгъанлыгъындан ерли жума межитлер уллу этилмеге гёз алгъа тутулгъан. Шолайлыкъдан англашылагъан кюйде, дин алгъа бара, оьсювню ёлунда. Мадрасаларда охуйгъан уланлар, къызлар санав ёкъдан гьар йыл кёп бола.
– Хасавюрт район лап уллу ва кёп миллетли районларындан, шо саялы огъар гиччи Дагъыстан деп де айта. Масъалалар да шо кюйде уллуму?
– Гертиден де, Хасавюрт район лап уллуларындан санала ва мунда кёп миллетлер де яшай, гьатта тюрлю-тюрлю масъалалар да тува. Амма, Аллагьгъа ﷻ макътав болсун, динни алгъа салагъаныкъ саялы, арабызда миллетчилик ёкъ. Къумукъ, мычыгъыш, авар, дарги, лезги – бир-биревню айырмай, бары да бир Аллагьны ﷻ къуллары, къыблабыз да, Есибиз де, Пайхаммарыбыз ﷺ да бир. Динни алгъа салып татувлукъну юрютебиз.
Масъалаланы гьакъында айтса, заманда бир гьар миллетни чечилмеге герекли оьз масъаласы бола. Шо саялы да къурумубузда гьар миллетни вакили ишлей, неге десе оьз миллетли адам булан масъала чечилмеге енгил болагъаны ачыкъ. Гьатта къуршалып иш гёрегенде шо масъала чечилмей буса, муфтиятдан кёмек табабыз.
– Белгили йимик, ругьани къуллукъчулар халкъ арада яхшыны-яманны, гьалалны-гьарамны гьакъында ярыкъландырыв иш юрюте. Биз билеген кюйде, бу иш плангъа гёре юрюле ва хыйлы заманыгъызны да аладыр?
– Халкъ арада ярыкъландырыв иш юрюле, альгьамдулиллягь! Бизде кёп тюрлю мажлислер, конкурслар оьтгериле. Йылны вакътисине гёре, бинаны ичинде яда авлакъда гьар-тюрлю гьаракатлы иш этиле. Светский деп айтылагъан адамлар да къошулагъанда шолайлыкъ бизин айрокъда бек сююндюре. Олардан бизге хыйлы кёмек бола. Айтагъаным, школа директорлар, коллективлери не заманда да болагъан кёмегин эте, охувчулар булан ёлугъувлар оьтгере, яшлагъа динни гьакъында айтагъанда ягъада турмай, герекли бары да чараларда ортакъчылыкъ эте. Бу иш бизин районда бек гючлю юрюле ва охув йыл башлангъандокъ райондагъы 63 юртда шо иш жагь кюйде узатылажакъ.
– Узакъ къалмай, гелеген айдан тутуп, бютюн бусурман уьммет Пайхаммар ﷻ тувгъан вакътини белгилемеге башлажакъ. Аллагьны Элчиси ﷻ яшап гетген ёлну ачыкъ этеген, ону ишлерин аянлашдырагъан мажлислер оьтгермеге, айрыча ишлер гёз алгъа тутулгъандыр?
– Аллагьу таалагъа гьар макътавлар болсун Мугьаммат Пайхаммарны ﷺ уьмметинден этген саялы бизин. Ону яшаву, гьалы, сёзю, этген ишлери бизге уллу уьлгю. Биз оьзюбюз инг башлап агьлюбюзге, хоншуларыбызгъа, къардашларыбызгъа ону яшавун суратламагъа герекбиз. Яратгъаныбыз Оьз динин англатагъанларсыз бир заманда да къоймагъан. Ярыкъландырыв ишибизни Дагъыстанда чы нечик де юрютебиз, гьатта республикадан тышда да болабыз ва бусурманланы арасында татувлукъ болдурмакъ учун айрыча гьаракат этебиз.
Мугьаммат Пайхаммаргъа ﷻ бакъгъан сюювню раби уль-аввал айны ичинде айрыча гючлендирмеге къаст къылабыз. Ону сюннетин яшавгъа чыгъармагъа да къарайбыз. Имканлыкълардан пайдаланмагъа болмасакъ, сонг Аллагьны ﷻ алдында нечик жавап тутажакъбыз дагъы?! Шо саялы юртлагъа, районлагъа ва оьзге ерлеге бу йыл етишмеге умутубуз бар ва жыйынларда Пайхаммарны ﷻ тувгъан гюнюн сыйлап, халкъгъа шону сюювюн етишдирмеге сюебиз. Аллагь ﷻ буюрса, Магьачкъала шагьарда къурулуп турагъан Иса пайхаммарны ﷻ атындагъы ругьани центрда шо агьвалатгъа багъышлангъан уллу мажлис оьтгермеге негетибиз де бар.
– Гьар ким де къылыкълы-эдепли, негети янгыз бир Аллагь ﷻ булан байлавлу болмагъа герекни билебиз. Шолайлыкъгъа етишмек ва гьакъ юрекли болмакъ учун простой бусурманлар не этмеге герек деп айтар эдинг?
– Аллагьны ﷻ къуллары экенни барыбыз да инг башлап билмеге герекли зат. Инсан къул экенин бир заманда да унутмагъа герекмей, ол Есибиз Аллагьгъа ﷻ гьажатлы экенин эсден чыгъарма тюшмей. Шо саялы Яратгъаныбыз бизге гюнде беш намаз къылмагъа буюргъан ва суждагъа барып, биз: «Аллагьым ﷻ Сенден бары да затны гёребиз, Сенден тилейбиз», – деп айтып, къул экенибизни гёрсетебиз. Сонг да, адам бир заманда да оьзюн оьр тутмагъа, башгъаланы тёбен гёрмеге ярамай. Аллагьны ﷻ алдында биз оьзюбюзню тёбен гёрген сайын, Есибиз бизин оьр этежек. Амма биз оьрлюкню сюйсек, Есибиз адамланы алдында бизин ер этер. Оьктемлик Аллагьгъа ﷻ къыйышагъан хасият. Оьктемлик, гёземелик, гюнчюлюк ва шолай оьзге къылыкълар бир заманда да адамланы арасында макъталмагъан. Инсан болгъан чакъы оьзюн тёбен тутмагъа, простой болмагъа герек. Бизге инг де етишмейген зат – адам арада простой болуп болмайгъаныкъ. Аллагьу таала бугюнлерде адамлагъа кёп уллу эркинликлер берген ва биз адашсын учун берилмеген шо. Есибиз адамгъа байлыкъ ва илму берип, сынап къарай. Шону унутмасакъ яхшы ва берилген рыцкъыны, савлукъну, барлыкъны, агьлюню, авлетлени хадирин билип, шолар барысы да сынав гьисапда берилген деп къабул этмеге герекбиз. Къул экенибизни унутмай, шюкюрлюк де билдирип, яшамагъа барыбызгъа да Есибиз насип берсин.
– Соравларыбызгъа жавап берген саялы кёп савбол, ахырда охувчуларыбызгъа не ёрар эинг?
– Инг биринчилей ёрамагъа сюегеним (башында оьзюме де) – Аллагьдан ﷻ къоркъмакъны! Аллагьдан ﷻ къоркъув юрегибизде болса, Есибиз салгъан борчланы кютежекбиз, гьарамны – гьарам кюйде къабул этежекбиз. Олай да, Пайхаммар ﷻ гёрсетген ёл булан юрюжекбиз, сюннетни къоймай сакълажакъбыз. Биревлер сюннетни сан да гёрмей, юрютмей къоя. Биз шону къойсун деп гелмеген чи о, юрютсюн деп гелген! Пайхаммарны ﷻ яшавун гёз алгъа тутуп, ону уьлгюсюнден пайдаланып, ювукъ адамларыбызны да шолайлыкъгъа уьйретип, Ислам динибизни даим алгъа салып, яшамагъа ёрайман. Юреклерде Аллагьдан ﷻ къоркъув болса, гьалалны – гьалал кюйде къабул этербиз, гьарамдан арек болурбуз ва Яратгъаныбызны алдына баргъанда бек талайлы къуллардан болажакъбыз.
Олай да, Аллагьу таала иманларыбызны артдырсын, ожакъларыбызгъа берекет берсин, ватаныбыз Дагъыстанда бирт де давланы, сув алывланы, от тюшювлени ва оьзге балагьланы бермей, шолардан къоруп сакъласын, шолар булан сынамасын деп дуа этемен, тилеймен. Къайда ва не ерде болсакъ да, Аллагьдан ﷻ къоркъагъан, таза муъминлерден этсин бизин. Амин.
