Гьар ким дин учун гьаракат этмеге бола
Гьар ким дин учун гьаракат этмеге бола
Ажайып имканлыкъланы девюрюнде яшайбыз. Не касбуну юрюте бусакъ да, сюйсек динге пайда гелтирмеге болабыз. Охумагъан, алим тюгюл бусакъ да, Есибизни каламын яймагъа хыйлы ёл бар. Динни гьакъында маълумат яягъан, алимлени сёзюн халкъгъа етишдирмеге гьаракат этеген тамаша адам булан бугюн охувчуланы таныш этмеге сюебиз. Сайит Ибрагьимовну гёрюп танымаса да, тавушун эшитмегенлер ёкъдур арабызда. Ол Ислам динге багъышлангъан маълуматлагъа аваз береген адам.
– Сайит, бир башлап оьзюнгню яшав ёлунгну гьакъында айтгъанны сюер эдик.
– Оьзгелерден къылышмайдыр мени яшав ёлум. Буйнакск шагьарда тувгъанман, шундагъы ерли школаны охуп битдирген сонг, Дагъыстан пачалыкъ педагогика университетге охума тюшдюм. Яшлайын загьматгъа гиришдим, чёрек нечик табыла экенин билдим ва оьз гьайымны этмеге эрте уьйрендим.
– Кёп яшагъан тюгюл, кёп гёрген биле деп айта. Сен, мисал учун, Америкада кёп заман тургъансан, ишлегенсен. Итден де уьлгю алма бола деп айтагъанда йимик, биз шо пачалыкъдан не затгъа уьйренмеге болабыз?
– Бирлешген Америка Штатлардан, озокъда, кёп затгъа уьйренмеге, уьлгю алмагъа бола. Мен оьзюм учун бу гьакъда балжибинни яшавун гёз алгъа гелтиремен. О ер-ерде учуп, йыракъ якълагъа етишип, гюллерден нектар жыйып, уясына элте ва сонг шондан бал эте. Айтагъаным, балжибин къайда да болуп, «ят» эллерден жыйып, къыйматлы сурсат эте. Адам да лап шолайдыр, не ерде болса да, ватаны учун тарыкълы билим, уьлгю алмагъа бажара. Американы гьакъында айта буса, бу пачалыкъдан хыйлы затгъа уьйренмеге ярай. Дагъыстанны ва о уьлкени лап уллу башгъалыгъы – загьматгъа янашыв, инсан ишлегенге берилеген гьакъ, къыймат. Масала, тазалыкъны болдурагъан ва канализация булан машгъул адамланы алайыкъ. Шоланы гьакъгъа тутагъанлар олагъа оьрден къарамас, шолайлыкъ оюна да гелмес. Некъадар, уллу абур-сый этер, неге тюгюл тазалыкъны болдурагъанлар жамият учун ажайып пайдалы къуллукъ юрюте! Бизде олай янашыв ёкъну ким билмей? Уьйренмеге, уьлгю алмагъа мисал тюгюлмю дагъы? Простой адам учун Бирлешген Америка Штатларда бары зат онглу, тюзевлю, оьр даражада къурулгъан. Медицина тармакъ, ёллар ва оьзгеси бек етдиринкли, англап этилген.
Гьай аман, ёллар бираз тюз ва адамлар бираз илиякълы эди буса, не арив болур эди, деп айта боламан. Озокъда, Дагъыстанны да бар оьктем болар йимик янлары. Адам аралыкълар бизде бек исси, инсанлыгъын тас этмеген.
– Ватанынга къайтгъанда жамият яшавгъа къошулгъан кююнг нечик болду, янгыдан уьйренмеге герек ишлер болдуму яда бир масъала да тувмай, енгил кюйде ишлеп, яшап башладынгмы?
– Ватаныма къайтгъанда тынч болмады, яхшылыкъгъа инсан тез уьйренип къала чы. Мен мунда тувсам, оьссем де, йыракъдагъы енгил яшавгъа гёзюм къарай эди. Ондагъы адам ишге барса-гелсе къутула, оьзге ян бек ёрукълу этилген, башынгны бир затгъа да авуртдурмайсан.
Дёрт йыл яшагъан сонг, гери къайтгъанда Москваны аэропортунда аякъгийимим шо заманны ичинде биринчилей хавгъа батды. Къалгъан якъ да шолай болажакъ деп гёнгюм бузулду. Комфорт яшавгъа уьйренген сонг, мундагъы башлапгъы вакътимде адап къалгъан эдим. Не этежегимни де билмей эдим. Амма булайлыкъ негьакъ тюгюлню, ич шавум учун пайда болгъанны маслагьатын сонг англадым.
– Сайит, сени тавушунгну СНГ-де билмейген бусурман адам ёкъдур. Хыйлы ваъза, насигьат, Ислам дин булан байлавлу берилишлени авазлы этгенсен. Неден башладынг бу касбуну юрютмеге?
– Тюзюн айтса, тавуш, аваз булангъы загьмат не заманда да магъа къужурлу гёрюне эди. Студент заманымдан берли аваз булан ишни ушата эдим ва магъа шо къыйыша, бажараман деп эсиме геле эди. Шо вакътиде радиода бираз ишлеп де алдым. Тыш уьлкеде касбум башгъа болду, тек гери къайтгъанда «Уьюгюзге яхшылыкъ» («Мир вашему дому») деген Дагъыстан муфтият гьазирлейген берилишде ишлемеге насип болду. Башлап оператор болуп ишледим, сонг текстлени де оьзюм айтмагъа башладым. Сонг юрегим алдан берли гьасирет ишге – «Ватан» деген радиогъа чыкъдым. Радиода ишлей туруп, телевидениеде де берилишлер юрютдюм. Шону булан бирче ярыкъландырыв ва дин берилишлени авазлы этеген ишге гиришдим.
Бара-бара усталыгъымны чарламагъа, пагьмуну артдырмагъа къаст эте эдим. Шолайлыкъ булан, гьалиге бир мингден артыкъ роликни авазлы этгенмен. 2015-нчи йыл Мугьаммат Пайхаммаргъа ﷺ багъышлангъан берилишни авазлы этип, «Рагьмулукъну Пайхаммары ﷺ» деген аты булангъы 1-нчи бютюнроссия конкурсда аудио тармакъда биринчи ерни алдым. Мени учун шо ажайып уьстюнлюк болду. Шо замандан тутуп берилишлени авазлы этивге яшавумну аслу янын багъышладым. Есибиз савлукъ ва оьмюр берген чакъы шо ишни юрютмеге хыялым бар.
– Гёрюп танымаса да, эшитсе чи не ерде де таныйдыр сени?
– Таный, тавушумну эшитип де, бетимни гёрюп де. Гьатта тыш уьклелерде де, масала, Тюркияда, Къыргъызстанда нече керен танып, яныма гелген гезиклер болгъан. Тавушумдан таныйгъангъа уьйренип де къалгъанман. Магьачкъалада таксиге минсем, иннемей тураман, тек ёлну англатмагъа башласам: «Сен тюгюлмисен дин берилишлердеги авазны еси?» – деп сорай. Бир гезик салам бергендокъ таныды. Орус тил юрюлеген ерде мени таный, тек мунда оьктем болмагъа зат ёкъ, Есим Аллагь ﷻ берген ниъматны дин учун пайдалама имканлыкъ берген саялы, Огъар шюкюрлюк этсем тюгюл.
Яратгъаныбызны рагьмулугъу булан, Есим берген авазымны къоллап, дин яйывда ортакъчылыкъ этмеге къарайман. Башгъа дин къардашым ваъза-насигьат этер, оьзгеси язар, печат этегени, етишдирегени де бар. Динге пайда этегенлени арасына бизин къошгъан саялы, Есибизге юрек разилик билдирмеге герек деп эсиме геле. Пайхаммарны ﷺ даъватын халкъгъа етишдиреген болабыз чы. Гьалиги девюрню уллу алими Сайит Рамазан аль-Бути (гюнагьларындан Аллагь ﷻ гечсин) атйгъан кюйде, «Аллагьны ﷻ динин яягъан, каламын оьр этеген адам – Пайхаммарны ﷺ ёлун юрютегенлерден».
– Ингилис тилни яхшы билегенинг сагъа таржума ишни юрютмеге де имканлыкъ бере. Белгили бусурман алимлер булан кёп ёлукъгъансан. Загьматынгны бу янын ачыкъ этсенг, болгъан къужурлу ишлени эсге алсанг арив болур эди.
– «Лезгинка» деген бийив ансамбльни бийивчюсю болуп тургъан Дагъыстан республиканы ат къазангъан маданият къуллукъчусу агъайым гиччиден тутуп магъа ингилис тилни уьйрен деп къаныгъып къала ва шону агьамиятлыгъын англата эди. Бизин айтылгъан бийивчюлерибиз кёп ерлерде концерт гёрсете туруп, сав дюньяны дегенлей айланып чыкъды. Америкада яшамагъа къалгъан Ибрагьим агъайым бир токътамай ингилис тилге уьйрен дей эди. Шону сёзлери таъсир этип, мен ингилис тилге бек уьйренмеге башладым. Яшав айланып, Америкада яшамагъа тюшдю ва ингилис тилге онда йимик бир ерде де таза уьйренмес эдим.
Гьали ойлашып къарайман, Есибиз мени йыракъ ерлеге йиберди ва динибизни яймакъда шо нечик тарыкъ болгъангъа тамаша боламан. Тилни кёмеги Ислам дин яйывда, алимлени сёзюн таржума этивде ажайып пайда барлыгъын гьис этемен. Тил билмекни гьар адам оьз пайдасына, мурадына гёре къоллай. Мен ойлашагъан кюйде, магъа тил билмекни Есим оьр пайдалы иш этмек учун берген. Демек, Яратгъаныбызны динин яйывгъа бакъдырылгъан пагьму саялы мен шюкюрлюк этсем тюгюл дагъы зат къалмай.
– Баянлыкъ этегенлер булан, охувчуларыбызгъа не ёрар эдинг деп сорай болабыз. Сен кёпню гёрген, кёплер булан таныш адамсан: газетден таба не айтар эдинг къумукъ охувчулагъа?
– Адам ва ону яшаву ругь ва дюньялыкъ булан байлавлу эки затгъа кюрчюленген. Оьзюмден башлап бары да бусурманлагъа иман булан байлавлу ич ярыкъ болдурмакъны тилеймен Есибизден. Америкада бир арап танышым бармагъы булан юрек бар ерге гёрсетип: «Шону ичиндеги ярыкъны сёнмеге къйома», – деген эди. Шо сёзлени бирт де унутмайман. Мен англайгъан кюйде, ичибиздеги ярыкъны маънасы – бизден янгыз яхшылыкъ чыкъмагъа тарыкъ, бир яманлыкъгъа да ёл къой. Есибиз яратып, ичибизге салгъан иманны нюрюн, гьарибизге аяп сакъламагъа ёрар эдим.
