Ватан якъламакъ – бусурманны борчу
Уьлкебиз СВО башлагъаны кёп заман гетип тура, бирлешген европа гючлени, сав дюньядан жыйылып, бизге къаршы турма гелген душманны дагъытма тынч масъала тюгюл. Къыйынлы мюгьлетде ватанын якълама, деп къолуна савут алгъан къоччакъ уланлар эл намусну кютмтек учун, аявлу жанын да къызгъанмай гьаракат эте. Оланы яннавурунда ругьани къуллукъчулар, имамлар да таймай оьзлерден болагъан кёмегин эте, олар янгыз тюгюлюн гёрсете. Бугюн Луганск шагьарны жума межитини имамы Абдулла-гьажи Гьажимоллаев булан онда болуп турагъан гьалны суратламакъ ва дав юрюлеген бойда имам не къуллукъ кюте, они иши недир деп лакъыр этебиз.
– Абдулла-гьажи, янгы ишигизни гьакъында сёз юрютгенче инг башлап, муфтиятгъа нечик гелгенигизни, неден башлагъаныгъызны айтгъанны сюер эдик.
– Оьзюм нечакъы эсимде бар буса, муфтиятгъа ювукъ эдим. 2003-нчю йылдан берли «Ас-Салам» газетни яймагъа башладым. Сонг да, бу газетни вакили болуп, ер-ерде ишледим. 2011–2014-нчи йылларда «Ас-Салам» газетни Карелиядагъы вакили эдим. 2014–2017-нчи йылларда Къарабудагъгент районну имамы болуп ишледим. 2017-нчи йылдан тутуп муфтиятдаман, шо заманны ичинде Дагъыстан муфтини биринчи заместители де болдум.
Муфтиятда ишлей болгъан сонг, къайда бакъдырса – шонда барма гьазир тургъанман. Аслу мурадым – жамиятгъа пайда гелтирмек учун чалышмакъ. Яхсай юртну имамыны кёмекчиси де болдум, Хасавюрт районда ярыкъландырыв бёлюкде де ишледим, Дагъыстанны Центральный округуну толу вакили гьисапда да иш гёрдюм. Муна, энни Луганск халкъ республикадаман. Есибизни сёзюн етишдирмеге, дин яймагъа болагъаным саялы, Аллагьгъа ﷻ макътав болсун, шогъар шюкюрлюк этемен.
– «Ас-Салам» газетден, ону яйывундан башлагъанлыкъ хыйлы затны англата. Бу ишни юрютме болгъанлар – чыныкъгъан, къатты адамлар, олар не къуллукъну да кютюп болар деп айтма ярай.
– Гертиден де, къайда да айтма боламан, «Ас-Салам» газетде ишлейгенлер, ону яягъанлар ругь якъдан къатты адамлар. Чакъ иссими, сувкъму, ел яда янгур бармы деп къарамайлы, къайсы якъларда да олар чыгъып ишлей, ярыкъландырыв иш юрюте. Шолай адамлагъа сонг не иш тапшурсанг да гьёкюнмессен, неге тюгюл «Ас-Саламда» ишлеп чыныкъгъан адам, не къуллукъну да кютмеге бажара.
Луганск халкъ республикада Луганск шагьардан къайры, дагъы да сегиз межит ишлей ва шоланы барысында да «Ас-Саллам» газет тегин яйыла. Мундагъы халкъ газетибизни бек сююп охуй, онда язылгъан макъалаланы да ушата. Гертиден де, яхшылыкъгъа, инсаплыкъгъа чакъырагъан сёзню ушатмай боламы дагъы?! Булай алгъанда, гьалиги заманда «Ас-Салам» йимик дагъы булай башгъа газет бармы дагъы? Мунда динагьлюлер де, динге янгы гелип турагъанлар да ва гьатта динден арек адамлар да охумагъа къужурлу маълумат тапмай къалмас.
– Гьали янгы ишинге гелейик. Сен Луганск шагьарны жума межитини имамысан. Мундагъы гьал нечикдир, бусурманланы яшавун суратлагъанны сюер эдик.
– Луганск шагьарда жума межит бар, къалгъан ерлердеги межитлер – агъач уьйлерден межитлер этилген деп айтма ярайгъан кюйде. Демек, олар иш этип межит гьисапда къурулмагъан. Межит къайдада этилгени буса, янгыз Луганск шагьардагъысы.
Бусурманлар аслу гьалда татарлар, азербайжанлылар, дагъыстанлылар, оьзге кавказ халкълар. Арт вакътилерде, айрокъда СВО башлангъанда, бизин якълылар мунда кёп бар. Шундагъы бусурман халкъгъа мунда имамлар барны, муфтият оланы гьакъында ойлашагъанны, ругьани къуллукъчулар ишлейгенни гёрсетмек – бизин борчубуз. Имканлыгъы бар заманда мундагъы бусурманлар межитге гелип, намаз къылмагъа, бир-бири булан къатнагъа, о-бу масъаласы болса, шону чечмеге кёмек тапмагъа бола.
Биз оьзюбюз де дав юрюлеген ерге чыгъып, олар булан къатнайбыз, жамият намаз къылабыз. Бусурман асгерчилер бар ерлерде межитлер, намаз къылагъан уьйлер ачыла. Нечик алай да, имамлар хачперес динли кешишлер булан дав юрюлеген ерден таймай болабыз. Бусурман гиши къайда болса да, гьатта давда яда туснакъда ва оьзге ерде, ол янгыз къалмагъанын, ташланмагъанын биле, оланы уьстюне токътамай барабыз, лекциялар охуп, ярыкъландырыв иш юрютебиз.
– Дагъыстанны, агьлюнгю сагъынасандыр? Булай алгъанда, ватныбызгъа гелип гетме йыракъ да тюгюл бугъай?
– Заманда бир агьлюмню янына барып гелемен, яшлар гиччи, школада охуй, оланы гьайын этмек де мени борчумдан таймагъан, озокъда. Бир-эки керен агьлюм де гелип гетди мени яныма. Бу якъдан алгъанда бир масъала да ёкъ, даим олар булан байлавлукъдаман.
Мундагъы гьал къоркъунчсуз, бютюнлей парахат деп атйма бажарылмай, неге десе дав юрюлеген якъ бизден йыракъда тюгюл. Гьатта Луганск республиканы бир-бир ерлеринде де дав юрюлегени токъталмагъан. Хоншудагъы Донецк республика, Херсон ва Запорож областлар да шо гьалда, онда да дав агьвалатлар битмеген.
Бизин ишибиз ибадат булан байлангъан, зикир этебиз, дуа охуйбуз. Жума намазларда ваъза-насигьат охуйбуз, адамланы бирикдирмеге негетибиз бар. Асгерде дав этеген уланларыбызны ругьун гётермек учун бизден болагъанны этебиз. Гьар ахшам, яссы намаздан сонг, давдагъылагъа дуа этебиз, Есибиз Аллагьдан ﷻ олар саялы тилейбиз, алгъышлар бакъдырабыз. Оьлгенлени гюнагьлары гечилсин деп де дуа этмеге унутмайбыз, оланы атындан садагъа оьлешебиз.
– Шагьарда, юртда межитни имамы не къуллукъну башын тутгъанны билебиз. Ватаныбызгъа янгы къошулгъан топуракъларда яшавлукъ этмеге къыйынмы, оьзге ерлерден не башгъалыгъы бар онда?
– Ватаныбыз булан тенглешдиргенде, янгы къошулгъан ерлердеги халкъ бек исси, инсаплы, ачыкъ адамлар. Давну таъсирими яда тувмадан шолаймы билмеймен, тек мунда яшайгъанлар юваш адамлар. Озокъда, къайда барсанг да, къайда болсанг да мунда давну хабары юрюле. Шону булан бирче сабур болмакъны гьакъында да мунда кёп айтыла. Бу якъда Россия ватаныбызны ер-еринден гелген кёп халкъ бар. Оланы бирлери дин юрюте, башгъалары юрютмей. Бизин мурадыбыз – мундагъыланы динге бакъдырмакъ, динден айрылмайгъан этмек. Болагъан кюйде олану ругьун гётермеге къарайбыз. Динден айрылып битмегенлени не этип де динге тартма къасткъылабыз. Динден гюч алмагъа, гюнагьдан сакъланмагъа чакъырабыз.
Янгыз къалгъанбыз деп ойлашмасын, бирев де гёрмей, не этме де ярай деп эсине гелмесин учун, юреклерине етеген сёзлер тапма къарайбыз. Мунда болгъан гьар ким де айтагъан кюйде, иман, дин бек олагъа кёмек эте, о болмаса ярамай деп эсегере.
Бизин ишибиз, ярыкъландырыв болсун, жума намазлар къылыв болсун, айрокъда фронтгъа ювукъда – токъталмайгъан атылтывланы тюбюнде оьте. Гьар гюн, гьар сагьат топ атылагъанны эшитебиз. Фронтгъа ювукъ болгъан сайын атылтывлар да гючлене. Бир-бирде бек шып да болуп къала, шогъар да тамаша болабыз сонг. Умуми алгъанда, Луганскдеги гьал фронтгъа ювукъ шагьарлардан эсе хыйлы къолай. Озокъда, Дагъыстандагъы яда оьзге регионлардагъы межитлерден эсе биз мунда намаз къыла бусакъ, даим топну тюбюне тюшюп къалмакъ бар, даим башыбызгъа бомба тюшежек деген къоркъунчну тюбюндебиз. Шо саялы бу гьал адамлагъа таъсир этмейли болмай, ювукъ арада дав барны бир мюгьлетге де унутмайбыз.
– Имамны гьар гюнлюк иши къайда болса да бир йимикдир яда тюгюлмю?
– Имам гьисапда гьар гюн межитде болабыз. Онда-мунда бармайгъан заманда межитдебиз. Адамлар булан даим къатнавдабыз. Бизге гелегенлеге кёмек этмеге къасткъылабыз.
Бир-бирде къардашын излейгенлер бизден кёмек таба. Байлавлукъгъа чыкъмайгъан къардашы саялы къарсалайгъанлагъа да маслагьат этмеге, ону излеп тапмагъа да кёмек этебиз. Психологланы кёмегинден пайдаланабыз. Гуманитарный кёмек де геле, шону да ерине етишдиребиз. Межитде жыйылагъан маяланы гьажатлылагъа бакъдырабыз.
– Дав юрюлеген ер, фронт сизге ювукъда экенге гёре, имамны сёзю, ваъза-насигьаты айрыча онгарыламы, башгъалыкълар бармы?
– Озокъда, не йимик буса да башгъалыкълар болмай къалмай. Мунда гьар гюн адамлар оьлюге, ажжалгъа ювукъда. Шо саялы айтылагъан сёз бу якъгъа тиймесе болмай, ваъза-насигьатыбыз гележек яшавгъа да тие, ватан якълав деген темагъа да тие.
Уллу ватаныбыз Россиягъа къошулгъан янгы ерлени гьакъында да хыйлы маълума бар айтмагъа. Бизге гелегенлеге шо янгы топуракъланы гёрсетебиз, алда ва гьали яшагъан яшавланы тенглешдиребиз. Гьакъылы тюз адамлар бизин пачалыгъыбызгъа о якъдан нечик оьчлю янашагъанны, яшларын нечик оьсдюрегенни англатабыз. Бизин асгерибиз шо агъулу агъымгъа савут булан къаршы турмагъан эди буса, гюнбатардан чыкъгъан бары да наслыкъ, намуссуз ва эрши ишлер бизин ожакъларыбызгъа эрте-геч етишер эди.
– Ватаныбызны миллетчи уьюрлерден сакълайгъан къоччакъ уланларыбыз сени гьисабынгда нечик адамлардыр? Шоланы суратлап боласандыр?
– Къолуна савут алып, ватынын якълайгъан уланлар – герти къоччакълар, герти эркеклер. Бу авур ва намуслу иш. Неге десе гюнбатардан гелеген бары да писликни бу уланлар токътатмагъа дав эте. Шолар гьакъ игитлер. Биз оланы барысын да уьйлеринде сав-саламат гёрмеге сюебиз. Аллагь ﷻ оланы сакъласын деп даим дуа этебиз. Ругьун гётермек учун биз де оланы янындан таймайбыз, кепин гётерме къарайбыз. Оланы ругьу гючлю. Масала, ерни тюбюнде къазып межит ачмакъ учун, инсанны иманы нечик оьр даражада болма герек?! Дав майданда да къоймай намаз къылагъанлар гьакъ герти бусурманлар. Олайланы иманы къатты. Аллагъны ﷻ эсгеривюн не къоркъунчлукъ болса да къоймайгъанлар мунда кёп бар. Олар оьзлеге гиччи ерлер онгарып, чет ерде бир намазын да къоймай къыла, гьатта жума намаз къылмагъа да имканлыкъ таба.
Биз мунда хыйлы ажайып ишлени гёргенбиз, адам динге гьакъ юрекден берилмеген буса, кёкден бомба явагъанда да намазын къоймас эди. Инсанны иманы булай къоркъунчлу гьалларда сынала, натижада адамны иманы къатты бола, Аллагьгъа ﷻ бакъгъан сюювю арта, Есибизге таби болув гючлене.
