Ильяс Умалатов: «Муфтиятны иши алгъа барывда, бир ерде токътав ёкъ!»

Бугюнлерде ватаныбызны халкъы уллу байрамланы къаршылай. Уьстюнлюкню Гюню бютюн ватандашлар учун гёрмекли белги ва тарх, бусурманлар буса, лап уллу байрамланы бириси – Оразабайрамны оьтгере. Бу агьвалатлар, озокъда, сююндюрмей болмай. Яшавда ярыкъ гюнлер де бола, белгили йимик – гьар къыйынлыкъдан сонг енгиллик геле. Оразаны вакътиси де ругьубузну къаттырды деп умут этебиз.

Рамазан ай нечик оьтгени ва гележекге не йимик ишлер гёз алгъа тутулгъаны гьакъда бугюн Дагъыстан муфтини кёмекчиси Ильяс Умалатов булан лакъыр этебиз.

– Ильяс, инг башлап геле турагъан Ораза-байрам булан къутлайман, Есибиз Аллагь ﷻ яхшы ишлерибизни къабул этсин.

– Амин! Есибиз Аллагь ﷻ бусурманлар этген бары да яхшы ишлени къабул этсин, шабагъатын хыйлы-хыйлы артдырсын. Оьзге айларда да яхшылыкълар этмеге Яратгъыныбыз гюч берсин бизге. Рамазан айны берекетин сав йылгъа сакъламагъа насип болсун бизге. Асгьабалар йимик, ораза айдан сонг ярым йыл тилейик Есибизден рамазан айда этилген ишлени къабул этсин деп.

– Оьтюп барагъан сыйлы айны гьакъында айта болгъанда, шо вакътини ичинде муфтият ишин алышдырдымы, аз буса да кемитдими?

– Тутдуруп айтмагъа боламан: муфтиятны иши бирт де кемимеди, оьзге заманда йимик, рамазан айда да ёрукълу гьаракат этилди. Муфтиятны бары да къуллукъчулары алдындагъы борчланы кютюп, ишине дагъы да артыкъ берилген эди, неге десе ашгъа, сувгъа заман йибермеге тарыкъ тюгюл эди. Ери гелгенде айтайым, муфтият ишин яшавгъа гёре кюйлеп, алышдырып, янгылыкъланы къабул этмеге бажара. Йыракъдан тутуп иш къурув бизин сынавубузгъа къошум болду, янгы къайдагъа да уьйрендик. Аслусу – муфтият алгъа барывну ёлунда ва чалтлыкъны, оьсювню кемитмеге хыял ёкъ. Гетген йылгъы рамазан ай булан тенглешдиргенде, хыйлы алышынывлар боду, таравихлер къылагъан болдукъ, Аллагьгъа ﷻ макътав болсун.

– Эсгерилген вакътиге не йимик иш этилмеге гёз алгъа тутулгъан эди ва не затлагъа етмеге болду?

– Лап башлап, йыракъдан тутуп ишлевню янгы къайдасы генг кюйде къолланагъан болду. Демек, ишибиз бютюнлей бу кюйге гёчмеди, этилеген гьаракат олай да, булай да юрюлеген болду. Масала, межитлерде оьтгерилеген мажлислер (лекция охувлар), дарслар, Къуръан охув, соравлагъа жавап берив булайына барып ортакъчылыкъ этмеге болагъанда йимик. янаша кюйде он-лайн къайда булан да къаравчулагъа, тынглавчулагъа етише. Пандемия яйылгъанда генг кюйде къолланмагъа башлагъан булай имканлыкъдан энни Ер юзюню лап йыракъ ерлеринде яшайгъанлар да пайда алмагъа бола. Информация къуралланы кёмеги булан бизде болагъан агьавалатлар, ягылыкълар гьар сагьат дегенлей сав дюньягъа яйыла.

– Ораза айны акътисинде «Инсан» деген рагьмулу фондну иши айрокъда гёрмекли болду десе ялгъан болмасдыр?

– Гертиден де, бизин якъларда «Инсан» этеген рагьмулукъну гьакъында эшитмегенлер ёкъдур. Шо яхшылыкъны инг башлап гьажатлылар сезе, гёре, баракалла билдире. Рамазан айда буса, рагьмулу ишлер бирден-бир гючлене, чомарт адамлар да этеген яхшылыгъын артдырмагъа къарай. Бу тамаша айда этилеген яхшы ишлер де арта, шолардан пайдаланагъан амалсыз адамланы сююнчю де кёп бола.

– Гьар йыл «Рамазан айны чатыры» деген ат булан гьажатлылагъа айрыча кёмек этивню иши юрюле. Бу йыл шо нечик оьтдю?

– «Рамазан айны чатыры» дегенде кёплер межитлерде къурулагъан тепсилер деп эсине геле. Гертиден де, бир-бир мадарлы бусурманлар сав гюн ораза тутгъанланы ашатып, тойдуруп, зувап къазанмагъа умут эте. Амма иш шону булан тамамланып къалмай. Ораза айны вакътисинде имканлыгъы ёкъ, осал яшайгъанлагъа кёбюсю адамны гёзюне гёрюнмейген кюйде хыйлы оьзге рагьмулу ишлер этиле. Аллагьгъа ﷻ макътав болсун тарыкълагъа кёмек къолун узатагъанлар арабызда аз тюгюл.

– Ораза ай бите турагъанда хыйлылар шону берекетин нечик сакълайыкъ ва гележекге нечик узатайыкъ деп ойлашмагъа башлай. Шо соравлагъа не жавап берер эдинг, ёравларынг бардыр?

– Рамазан айны татувун оьзге айларда тас этмес учун ораза тутмагъа герекдир. Азында айда уьч керен яда гьар итнигюнлер ва болагъанлар дагъы да хамисгюнлер де къошуп. Шолайлыкъ Пайхаммарны ﷺ сюннети де дюр. Ораза тутагъан адам ашдан, сувдан эркин йимик, гьар тюрлю гюнагь ва яман ишлерден де сакълана. Шолайлыкъ булан сав йыл заманда бир ораза тутагъан гиши гележек рамазан айгъа ерли сакъланмагъа болур.

– Ильяс, лакъырыбызны ахырында охувчуларыбызгъа не айтар эдинг?

– Охувчулагъа «Ас-Салам» газетни охуйгъанын аз ишге санамасын деп айтар эдим. Гьар охувчу учун бу ажайып уллу имканлыкъ. Неге десе газетни къолуна алгъан адам гьакъ герти алимлени сёзюн эшитмеге, билмейгенин англамагъа, яшавда тувулунагъан гьар-тюрлю масъалаланы чечеген къайдаланы билмеге бола. Мен 90 йыллагъа етишген бир тамазаны таныйман, ол хыйлы заман «Ас-Салам» газетни охуй ва ону сёзлерине гёре, яшавда къаршы болагъан масъалалагъа газетден таба жаваплар ала. Шо саялы бу газетни охумайгъанлар бар буса, шогъар язылып охумакъны ёрайман. Пайда гёрсе тюгюл, бирт де гьёкюнмес!

БАЯНЛЫКЪНЫ АЗИЗ

МИЧИГИШЕВ АЛГЪАН