Жагьил имамлар – уьмметни гележеги
Жагьил имамлар – уьмметни гележеги
Оьсюп гелген наслу охумай, билим алмай, тюз тарбия гёрмей оьсе буса, гележегибиз тюзевлю болса тамаша. Аллагьны ﷻ яхшылыгъы булан бизден гиччилер гьаракат этегенни гёрюп турабыз. Яшлар ва къызлар охуп билим ала, яшавда оьз ерин тапмагъа къасткъыла. Шолайлыкъ булан уллуланы сююндюре ва халкъны гележеги ер болмас деген пикругъа инандыра.
Яшавну оьзге тармакълары йимик, дин якъ да оьсювню ёлунда. Айрокъда артдагъы 20–30 йылны узагъында. Охуп, билим алгъан уланлар Дагъыстанны хыйлы ерлеринде загьмат башлагъан, артыбыз булан табанларыбызгы таптап дегенлей геле. Дин илмугъа охугъан, халкъгъа гьалал къуллукъ этеген улан булан охувчуланы бугюн таныш этмеге сюебиз. Солтан-Янгыюртдагъы (Къызылюрт район) жума къылынагъан авул межитни имамы Абдулгьамит Салаватов булан лакъыр этебиз.
– Абдулгьамит-гьажи, лакъырыбызны башында оьзюнгню гьакъында айтып, охувчаларыбызгъа таныш болгъанны сюер эдик.
– Мен Къызылюрт шагьарда тувгъанман, эки йыллыкъ чагъымда агьлюбюз Солтан-Янгыюртгъа гёчдю. Гиччиден берли динибизни сююп оьсгенмен, уллуларыбыз шо ёлда тарбиялагъан. Шо саялы тамаша тюгюлдюр, ерли школаны охуп битдиргенде, дин илмугъа уьйренмеге башлагъаным. Школадан сонг Дагъыстан ислам университетге охума тюшдюм. Мен англайгъан кюйде, бусурман адам тап оьлгенче билим алыв булан машгъул болмагъа герек. Шогъар гёре, ДИУ-де охуп битип, диплом алсам да, умуми кюйде билим алагъаным токъталмагъан, гьали де охуйман, дагъы да охужакъман. Аллагьгъа ﷻ макътав болсун, дарс алма болагъан бизде хыйлы алим бар.
Охувдан къайры жаным ушатагъан башгъа якъ – спорт. Оьрюм чагъымдан берли спортну тюрлю-тюрлю жураларындан пайда алып гелемен. Къаркъараны да чыныкъдыра, ойларымны да ёрукълашдыра. Ондан къайры, динибиз уьйретеген кюйде, биз савлугъубузну гьайын этмеге герекбиз. Сонг да, бусурман адам гьар якъдан гючлю инсан болмагъа гереги де белгили.
– Солтан-Янгыюрт уллу юрт, мунда республикадагъы бары да дегенлей миллетлени вакиллери яшай. Юртну яшав гьалын нечик суратлар эдинг?
– Мени учун ата юртум Солтан-Янгыюртдан аявлу ер ёкъ. Шундан бир ерге де гетмеге сюймеймен. Халкъыбыз да нечакъы бола буса илиякълы, къонакъны сюеген ва гишини абурлап бажарагъан адамлар. Гертиден де, бизде хыйлы миллетли адамлар яшай. Татувлу яшай деп къошар эдим. Бизде миллет айырыв деген зат ёкъ. Асил къылыкълы, иманлы халкъ деп айтма герек. Дин якъдан да юртну гьалы тюзевлю, межитден къуру къалмайгъан, дин агьвалатларда ортакъчылыкъ этеген жагь халкъбыз. Ислам динге охуйгъан яшлар да кёп. Олагъа къарап, гележегибиз онглу болажагъына шеклик ёкъ.
– Солтанягыюртлулар динге берилген халкъ экенин савлай Дагъыстан гьали-гьалилерде бек яхшы билди. «Намазны имам булан къыл» деген акцияны айтаман. Бу иш биринчилей сизин юртда башланды чы ва Солтан-Янгыюрт айлана якъгъа бирден-бир белгили болду.
– Тюппе-тюз, «Намазны имам булан къыл деген» акция бизин юртда башланды ва сонг якъ-якъгъа яйылды. Бу иш юртлуланы ругьун гётерди деп айтма ярай. Яшланы чы айтмай да къой! Олар гьакъ юрекден оьзлер бек сююп межитге гелеген болду, дин билимни къыйматын англап, охуйгъан яшланы санаву шайлы артды. Башгъача болма да бажарылмас, неге тюгюл гиччилеге къарап, уллулар да иман якъдан оьсдю, гьатта даражасы артды деп айтма ярай.
Яшлар оьзлер оьзлеге инанагъан болду, гьатта школадагъы охуву да къолайлашды. Тангда туруп межитге юрюп йиберген яшлар бир-бирине ювукъ болду, сыкълашды. Динибиз гёрсетеген кюйде, арада татувлу бусурман къардашлыкъ тувду. Бизин юртда дин билимге алда да герек чакъы гьюрмет этилип гелген, бу ишден сонг буса, билим алма къасткъылагъанланы санаву бир къадар оьсюп гетди.
– Бу акциядан сонг юртугъузну яшаву бютюнлей алышынгъандыр? Яшларыгъызны гьакъында кёп айтылма башлады, олар хыйлы ерлерде де болду. Натижасы ёкъ тюгюлдюр?
– Озокъда, бир йыл алдагъы юртну гьалы, гьалиги гьалы булан тенглешдирсе – башгъалыкъланы сокъур да гёрер дегенлей алышынывлар болду. Юртну гьавасында иман, дин сезилеген болду деме ярай. Адамларыбыз сесгенип йибергенде йимик, янгы гюч булан, янгы англав булан гьар гюнлюк ибадатын кютеген болду. Межитлер халкъдан толагъандан да шону англама ярай. Яшлар аталарына гьакъ ёлну агьамиятлыгъын эсине салды. Шулай гетсе, бизде Ислам оьсювю саялы парахат болма яражакъ. Шогъар умут да этебиз. Аллагь ﷻ онгарсын, Аллагь ﷻ тюзлесин!
Яшларыбыз буса, гертиден де, аз заманны ичинде яшав ёлуну уллу мезгилин оьтдю. Оланы динге бакъгъан сюювю уянып йиберди, гьакъыл даражасы ва англавлары гёз алдбызыда артды. Айлана якъны гёргени де олагъа иман якъдан къатмагъына аслам къошум этди.
– Гележекде шогъар ошашлы ишлер дагъы да болажакъмы? Яш наслуну гьакъ ёлгъа тартмакъ учун, тарбиялы этмек ва Ислам диндеги оьр къылыкъланы олагъа сингдирмек учун не этме герек деп эсинге геле?
– Озокъда, булай къыйматлы сынавну такрарламасакъ бирт де ярамас. Шону кёп пайдасын гёрдюк ва гёрюп де турабыз. Яшларыбыз сав юртну сююндюрдю, гьюнерин гёрсетди.
Сонг да, оьсюп гелегенлени яхшы тарбияламакъда спорт да уллу роль ойнай. Мен кёп сюеген бу тармакъ яшланы таза кюйде оьсмеге болушлукъ эте. Олар низамлы бола, къыйынлыкълагъа чыдамагъа уьйрене. Яшланы аралыгъы беклеше, бирче залда тер тёгюп гьазирлик гёрегенде олар герти ювукълукъ не зат экенни англайгъан бола. Шо саялы спорт оьсдюрмек, яшланы шогъар къуршамакъ деген негетибиз бар.
– Яшлар учунгъу яйлыкъ курслар да битди. Кёплер Ислам динни кюрчюлерин англайгъан болду, Къуръан охума башлагъанлар да аз тюгюл. Натижалар рази къалдырамы?
– Озокъда, къалдыра! Сав йылны узагъында яшларыбызны гьайын эте туруп, оларда Ислам динге бакъгъан сюювню гьислерин уятма къарай эдик. Яйда шо гьаракат бёлюнюп къалма ярамай чы. Юртубуздагъы хыйлы яш яйлыкъ шо курслардан пайда алды, билимин артдырды. Олар уллу болгъанда гьали алгъан билимин унутажакъ, охувгъа гьасиретлигин тас этежек деп эсиме гелмей. Яшавгъа абат алмагъа башлагъан гиччи адам оьмюрюню кюрчюсюн къатты кюйде мекенли этген сонг, тизеген шо бинаны тамлары да асувлу болар.
– Абдулгьамит-гьажи, имканлыкъдан пайдаланып охувчуларыбызгъа насигьатлы сёз айтгъанны арив гёрер эдик.
– Инг башлап, оьзюмден тутуп, бары да бусурман уьмметге Аллагьдан ﷻ къоркъуп, яшавун шогъар асасланып къурмагъа ёрайман. Шо болмаса, пайда ёкъ. Арадагъы татувлукъ да, берекет де, гележегибиз де шондан гьасил бола. Талайлы болма сюе бусакъ, иман ёлдан тайышмай, гьалалны гьарамдан айырып болмагъа тарыкъбыз. Шону айырып болмакъ учун буса, билим тарыкъ. Авам кюйде къалмай, гьар гюн дегенелй аз буса да, билим алмагъа чакъыраман бары да халкъны. Газет, китап охуп болабыз, имамланы ваъзасына тынглап да гьар ким кёп-кёп пайда алмагъа бола: ахыраты учун да, шу дюнья учун да.
