Аврувланы гьайын этмек булан

Оьмюр бою гьар инсан аврув булан ёлукъмай къалмай: оьзю аврумаса, ювукъ адамы, танышы кепсиз боладыр. Шолай яралгъан ва ондан баш къачырма кюй ёкъ. Амма гьар къыйынлыкъдан сонг енгиллик болагъанда йимик, аврувдан да дарман, эм бола. Бугюнгю баянлыгъыбыз акъ халатлар гийип, адамланы савлугъуну гьайын этип, загьмат тёгегенлеге багъышлангъан. Лакъырдашыбыз буса, оьмюрю уллу болмаса да, тек кёпню гёрген ва ишин яхшы билеген пагьмулу доктор, Къарабудагъгент район больницасыны баш врачы – Расул Гиравов.

– Расул, медицина тармакъны тангламакъгъа нечик гелдигиз, бу касбуну сайламакъ не себеп болду?

– Гиччиден тутуп бу касбуну ушата эдим. Шо саялы школаны охуп битдиргенде охувумну къайда узатайым деп ойлашмагъа тюшмеди. Дин якъдан да адамланы савлугъун къолай этмек, кёмек болдурув макъатала. Муна шо себеплеге гёре мен медицина тармакъгъа яшавумну багъышлайман деп айтмагъа ярай.

– Адамлагъа кёмек этмек бек рагьмулу ишлерден. Динибиз де, гертиден де, шогъар уьйрете. Докторлар гьар гюнлюк загьматы булан халкъгъа пайда гелтирип тура. Баракалла сёзлени даим эшитип, шогъар уьйренип де къалгъансыздыр?

– Бизин юртда, савлай районда да дин не заманда адамланы юрегинде аслу ер тута деп айтса ялгъан болмас. Дин уьйретип билегеник йимик, гьар инсан айлана якъгъа пайда этсе, Аллагьны ﷻ зувабын къазанар. Авруйгъанлагъа сав болмакъда болушлукъ этмек буса, дагъыдан-дагъы яхшыдыр. Мени эсиме гелеген кюйде, докторлар иманы къатты булангъы адамлар болмагъа герек, неге десе инсанны авруву ва сав болуву Есибизни пурманлыгъы булан байлавлу экени оьзге ишлерден эсе артыкъ гёрюне. Халкъны баракалласы яда алапа учун тюгюл, ишинде докторлар Аллагьны ﷻ разилигин къазанмакъгъа негет тутса, натижалар лап оьр даражада болажакъгъа шеклик ёкъ.

Маълумат: Расул Гиравов 1982-нчи йыл Къарабудагъгентде тувгъан. Орта школаны алтын медал булан 1999-нчу йыд битдирген сонг, Саратовдагъы Пачалыкъ Медицина университетге охумагъа тюше. 2006–2007-нчи йылларда Саратовдагъы Военно-Медицинский институтну интернатурасын охуп битдире. 2012–2013-нчю йылларда Санкт-Петербургдагъы Военно-Медицинский Академияда охуй. 2007-нчи йылдан 2014-нчю йыл болгъанча тюрлю-тюрлю асгер бёлюклерде медицина тармакъда ишлеген. Отставкадагъы майор. Къайратлы загьматы учун медаллар ва хас белгилер булан савгъатлангъан. 2019-нчу йылдан башлап гьалиге ерли Къарабудагъгент район больницаны баш врачы.

– Расул Гиравович, сиз аврувлагъа кёмек этегенден къайры, уллу идара – азархананы ишин де юрютесиз. Оьзгелеге гёрюнмейген, билинмейген бу ажайып къуллукъну гьакъында айтгъанны сюер эдик.

– Азархананы иши тюзевлю ишлесин учун ону башын тутгъан адам доктор да болмагъа, адамлар булан да къатнамагъа бажарагъан, экономикадан ва иш къурувдан да англамагъа герек. Гьалиги заманларда загьмат къурув гьажатлыкълагъа гёре кюйленмесе, ярайгъан зат тюгюл. Оьзге ерлерде йимик, Къарабудагъгент район больница арт заманларда ковид деген аврувгъа байлавлу тийишли чаралар гёрмеге къаст эте. Шолай, масала, бизде 165 койкагъа тувра кислород гелтирилген. Республика минздрав бириси йыл тапшургъан янгы рентген аппарат ва компьютерный томограф, цифровой флюрограф гьалиги бу аврувну алдын алмакъгъа бек тарыкълы. Шо саялы азарханабызны къуллукъчулары алдыбыздагъы масъалаланы чечивде тийишли техника булан къаршыламагъа болду.

– Оьзюгюз де эсгердигиз бу аврувну. Гьалиги заманда шону гьакъында сорамай, озокъда, болмайбыз. Бугюнге гьал нечикдир, яхшы болургъа умут бардыр?

– Пандемия яйылгъандан берли больницада ишлейгенлеге иш шайлы къоушлду, шо да англашыла. Башлапгъы заманда кёплер къоркунчлукъну уллулугъун англамай эди, о буса ишибизге герек чакъы пуршав этди. Бара-бара гьал алышынды, бу аврув оьзлюгюнден тайып къалажакъ деп эсине гелмей гьали биревню де. Буссагьатгъы вакътиге район больницада 43 адам бу аврувгъа шекли деп ята, олардан онаву авруйгъаны мекенли токъташдырылып битди. Шо санавлар артмай, гьатта аз буса да кемий бара деп айтмагъа болабыз. Амма гьал бютюнлей алышынмакъ, къолай болмакъ учун вакцинация этмеге тарыкъ. Мен оьзюм де бугюнлерде оьзюме вакцинация этгенмен ва бир къадар да савлугъум осал болмады.

– Савлукъ сакълав тармакъда ишлейгенлер кёп айтагъан кюйде, гьар аврувну заманында билип, сав этивню тез башлагъан сайын яхшы. Шо гьакъда охувчуларыбызгъа не айтар, не ёравлар берер эдигиз?

– Аврувну башындан тутуп билип, ахтарывлар этип, сав этмеге башласа лап яхшы экени англашыла. Бизин халкъда оьзюн-оьзю сав этмеге къарайгъанлыкъ, айсенилик де бар. Гёрюп турабыз чы, авруп башлагъандан сонг эки жумалар гетип гелегенлер бола. Сонг буса оланы аякъгъа тургъузмагъа къыйын бола. О саялы, сувукъ тийип иссилиги гётерилгендокъ, тайып къалажакъ яда бир-эки дарман ичип къолай боларман деп ойлашмай, уьйде къалмай, докторлардан кёмек излемеге тарыкъ.

– Къоркъунчлу гьал тувулунгъанда адамлар къайдан да маълумат излемеге башлай. Короновирус яйылгъаны булан хыйлылар интернетни «кёмеги» булан бек билеген болду. Шо гьакъда доктор гьисапда не баянлыкъ бермеге боласыз?

– Бек тамаша тие буса да, гертиден де, адамлар интернетге ажайып инана ва шонда айтылагънны этмеге гьазир. Къырыйындагъы докторлар бар тура, гьатта олар танышлары, къардашлары буса да, оланы сёзюн ер этип, шо белгисиз «бек билеген» пеленчелер айтагъангъа тынгламагъа ярармы дагъы?! Мени эсиме гелеген кюйде, шо гьакъылгъа къыйышагъан зат тюгюл! Тергелмеген, гьатта ялгъан маълуматланы телефонлардан таба бир-бирине йибере туруп, адамлар шонда айтылагъанны эте. Олар кёмек этмей бар кююнде къоя буса чы ярап да къалар эди, эгер аврувну оьрчюкдюрмей, гьалны дагъыдан-дагъы авур этмей эди буса. Шо саялы къайдагъы айтды-къуйтдулагъа, ялгъан хабарлагъа тынгламай, касбусун билеген, гьар гюн шо аврув булан къаршылашагъан докторлардан кёмек излегиз деп айтар эдим гьар кимге де.

– Расул, къыставуллу ишигизге де къарамайлы, заман табып, бизге баянлыкъ бергенигиз саялы кёп савболугъуз. Артда да, имканлыкъдан пайдаланып, охувчуларыбызгъа не айтар эдигиз?

– «Ас-Салам» газетни охувчуларына ва оьзге бары да адамлагъа инг башлап савлукъ ёрайман. Аврумагъыз, сав болугъуз. Сонг да, иман ёрайман. Иманы къатты адам яшавун гьарам затлардан аян сакълап яшай. Эгер де аврув гелип къалса, созмай заманында докторлагъа барыгъыз деп айтар эдим.

БАЯНЛЫКЪНЫ АЗИЗ

МИЧИГИШЕВ АЛГЪАН