Къарабудагъгент район – берекетли якъ
Къарабудагъгент район – берекетли якъ
Загьматгъа берилген адамлар маишат якъдан языкъ болмас, шону булан бирче дин юрютюп, иманны гьайын этсе, берекетли де болур. Натижасын бу ва герти дюньяда гёрер. Къумукъ халкъ ишден къоркъмай, гьалал кюйде къыйыны булан яшап гелгени белгили. Ислам динни юрютюп, Есибизге ибадат этип яшайгъаны да ачыкъ. Халкъыбызны умуми гьалын англамакъ учун, бир районну яшавуна къарасакъ, кёп затны англарбыз. Бугюн Къарабудагъгент районну имамларыны советини ёлбашчысы Абдулла-гьажи Аджимоллаев булан шо гьакъда лакъыр этебиз.
– Абдулла-гьажи, Къарабудагъгент районну имамыны иши тапшурулгъаны булан къутлайман сени. Сагъа бу район ят ер тюгюл, халкъын да таныйсан. Янгыдан мунда ишлемеге къайтгъанда не гьислер гелди, не ойлашдынг?
– Баракалла, Аллагь ﷻ рази болсун! Не иш эте бусакъ да, янгыз ишлесек – уллу даражалагъа етмеге болмасбыз. Шо саялы, райондагъы бары да имамлар, активистлер булан бирче гьаракат этмеге умут этебиз. Мундагъы гюч булан, негетни де янгыртып, ишлемеге хыялыбыз бар. Алдагъы гезик мен мунда ишлеп, башгъа ерге бакъдырылгъанда, о-бу муратлар яшавгъа чыкъмай къалгъанны англай эдим. Гьали буса, Аллагь ﷻ имканлыкъ берсе, шо битмеген ишлени битдирмеге къаст этежекмен. Жамият учун пайдалы ишлени артын узатмагъа мурадымда бар. Мен Къарабудагъгент районда 2014–2017-нчи йылларда ишледим ва менден сонг мунда беш имам алышынды: олар хыйлы иш этди, Аллагь ﷻ къабул этсин гьаракатын.
– Булай уллу районда ишлеме къыйынмы, тынчмы? Сен хыйлы бойларда, якъларда ярыкъландырыв тармакъда ишлегенсен, сынавунг да уллу: башгъа ерлер булан тенглешдирип къараса, не айтар эдинг?
– Бизин аслу ишибиз имамлар, алимлер булан байлавлу. Алда ишлеген замандан тутуп мундагъы ругьани къуллукъчулар булан гелишип ишлей эдик, арабызда англашылмайгъан зат, бир масъала да ёкъ эди. Динибиз уьйретеген кюйде, уллугъа – гьюрмет, гиччиге рагьмулукъ этип гелгенбиз. Озокъда, бары да зат теп-тегиш болмай, оьзге ерлерде йимик, мунда да четим масъалалар ёлугъа, тек чечип болмасдай тюгюл. Къарабудагъгент районну башгъа якълардан къалышынагъан ери – мунда кёп алим, охугъан адамлар бары. Илмусу булангъы адамлагъа ёл тапмагъа нече де тынч. Аллагьгъа ﷻ макътав болсун, мунда Ислам дин шулай бек яйылгъан саялы. Ондан къайры, мунда адатлар да бек сакълана ва шо адатлар динге къаршы чыкъмай, некъадар, огъар кёмек этсе тюгюл. Гьасили, Аллагь ﷻ буюрса, имамлар булан арагъа чыгъагъан масъалаланы уьстюнде ишлемеге хыялыбыз бар.
– Къарабудагъагент район Къумукъ тюзде дин лап яйылгъан якъ десе ялгъан болмасдыр. Не замандан берли де мундан хыйлы алимлер, ругьани къуллукъчулар чыкъгъан. Гьалиги гьал нечикдир?
– Тюппе-тюз, Къарабудагъгент район – кёп алимлени ватаны, дин илмугъа охуйгъанлар да, таймай межитге юрюйгенлер де мунда ажайып кёп. Ерли халкъ Аллагьгъа ﷻ къуллукъ этивге, ибадатгъа берилген. Артдагъы 20 йыл Ислам дин районубузда шайлы оьсген ва оьсюп де тура, Аллагьгъа ﷻ макътав болсун! Оьзю де дурус ёлда оьсе. Халкъыбыз гьакъ ёлдан тайышмай юрюй. Тиштайпалар учун мадрасалар да кёп ачыла, къызланы охута, илмугъа, эдепге уьйрете. Райондагъа бары да юртда дин кюрчюлеге байлавлу билим ажайып оьсе, мактапларда хыйлы яш охуй. Демек, гьар юртда билим алмакъ учун бары да шартлар яратылгъан. Мисал учун, Губденде етти айры бинасы булангъы уллу мадраса иш гёре. Шонча да кёп яшёрюм онда охуп билим ала. Халкъдагъы динге бакъгъан сюювню бирден-бир иштагьландырмакъ учун, районда конкурслар, тюрлю-тюрлю акциялар оьтгеребиз.
– Белгили йимик, имандан тюзелген адамны яшавуну къалгъан яны да онгайлы гете. Айтагъаным, динге берилген гиши берекетли де бола, дюнья яшаву да алгъа бара. Къарабудагъгент райондагъы далапчы адамланы гьаракаты, оланы загьматы шону исбат этедир?
– Къарабудагъгент райондагъы халкъ загьматгъа берилген адамлар экени айлана якъдагъылар бек яхшы биле. Масала, районгъа гелегенлер яда оьтюп барагъанлар мундагъы хыйлы теплицаланы гёре. Онда адамлар тер тёгюп, гьалал ёлда къазана. Шоланы яхшылыгъындан къышы-язы булан помидор, хыяр ашамагъа болабыз.
Дагъыстан муфтиси шайых Агьмат-афанди ашлыкъ оьсдюрюв, бав чачыв, гьайван сакълав ва оьзге юрт хозяйство ишлер булан машгъул болмагъа кёп чакъыра бизин. Къарабудагъгент районда буса, юрт хозяйствону бары да тармакълары бар да бар, оьсме де оьсе. Район администрациягъа гирсе, ерли халкъ къайратлы загьматы учун, кёп-кёп савгъатлангъанын, макъталгъанын гёрербиз. Йылдан-йыл юрт хозяйствода етишеген уьстюнлюклеге гёре, Къарабудагъгент район Дагъыстанда алдынлы ерлерде бола. Шо саялы республиканы Гьукуматы районну башы Магьмут Амиралиев этеген гьаракатын гёре ва шогъар тийишли багьа да бере.
Къыйыны булан къазанагъан халкъыбыз ибадатдан артда къалмай, Аллагьгъа ﷻ къуллукъ эте. О саялы тамаша да тюгюл, мундагъы халкъ маишат якъдан биревден де осал яшамай, берекетли де дюр. Масала, Губденде 40 межит ишлей, Къарабудагъгентде 25 бар. О кюйде Дёргелиде, Гьелиде, Къакъашурада, Паравулда ва оьзге юртларда да кёп межит ишленген ва ичинде адамлар гюнде беш керен намаз къыла. Динге берилген адамлагъа Есибиз Аллагь ﷻ чомарт кюйде рагьмусун гёрсете.
– Абдулла-гьажи, мен билеген кюйде, сен Болгар шагьардагъы академияда охуйсан, доктор диссертацияны уьстюнде ишлейсен, кёп къалгъанмы охуп битдирмеге?
– Тюз, гертиден де, мен Болгар ислам академияда охуйман. Илму диссертациямны аты: «XVIII-XIX асрулардагъы Дагъыстан алимлер: фатва чыгъарывда оланы методологиясы». Узакъ къалмай ишимни битдиремен, бир-бир тергевлер этилсе, сонг аз къала. Тергев комиссия бир тарх билдиргенде, шондан оьтсем «къутуламан».
– Татарстанда кёп боласандыр, анадаш халкъыбызны гьакъында не айтар эдинг, нечикдир ондагъы дин яшав?
– Татарстан да, Дагъыстан да бырын заманлардан берли байлавлукъ юрютегени белгили. Масала, имам Шамил оьз заманында Шагьабутдин Маржани дейген белгили татар алим булан кагъыз язып, къатнагъаны гьакъында билебиз. Ондан къайры, дагъыстан муталимлер бырын Болгаргъа, татар яшлар Дагъыстангъа охума геле болгъаны белгили. Россиядагъы биринчи ислам оьр охув ожакъ Цахур деген юртда болгъан, муна шогъар къайдан да, шону ичинде Татар якъдан да, охуп билим алмагъа геле болгъан.
Шолай тарихи заманлардан берли Ислам дин эки де якъда бек яйылгъан болгъан. Шо саялыдыр, бизде йимик, Татарстанда да Ислам дин оьсювню ёлунда.
– Бусурман рузнамагъа гёре, муна бизге раби уль-аввал ай да гелди. Шо гьакъда охувчуларыбызгъа не айтар эдинг, Пайхаммаргъа ﷺ бакъгъан сююв артсын учун не этсе яхшы болур?
– Бары да бусурманланы юрекни сююндюреген бу тамаша вакъти геливю булан къутлайман. Айны башындан тутуп Мугьаммат Пайхаммарны ﷺ яшавуна багъышлангъан маълуматланы охумакъны ёрар эдим. Билгенинден дарс алып, Пайхаммаргъа ﷺ ошамагъа къаст къылмакъ – бусурман учун бек пайдалы иш. Аявлу къардашлар, огъар къарап, къылыгъыбызны гюнден-гюн яхшылашдырмагъа гьаракат этейиклер.
Мисал учун, 30 яман хасиятыбызны язып айырсакъ ва айны ичиндеги гьар гюн шолардан бирисин ёкъ этмекни уьстюнде ишлесек нечик болур? Пайхаммарны ﷺ яшавундан 30 яхшы къылыкъны гёз алдыбызгъа гелтирип, шоланы оьзюбюзде болдурмакъны гьайын этсек чи, дагъыдан дагъы яхшы болмасмы?! Гьар ожакъда Пайхаммарны ﷺ гьакъында охуса, билсе, жамиятыбыз шайлы яхшы алышынар эди.
– Лакъырыбызны ахырында охувчуларыбызгъа не айтар эдинг?
– «Ас-Саламны» бары да охувчуларына бу газет ожагъындан таймай болмакъны ёрайман. Гьар адам бу аявлу газетни абурлу къонакъдай къабул этгенни сюер эдим. Гьак кюйде, «Ас-Салам» – гьар тюрлю соравлагъа жавап береген, авамлыкъдан айырагъан ярыкъландырывчу, къолубуздагъы кёмекчибиз ва алимибиз.
