Ёлларда сакъ болайыкъ
Ассаламу алейкум, аявлу охувчулар. Уьюгюзге яхшылыкъ болсун! Яхшылыкъ булан янаша аманлыкъ ва сакълыкъ да болсун деп ёрар эдим.
Гёресиз чи, хатарбалагьларда нечакъы адам оьлегенни. Озокъда, бирев де буюргъандан къачмагъа болмас, тек гьайсызлыкъ этмеге, ойлашмай турмагъа да ярамай. Ёллардагъы гьалны айтаман. Гьар гюн адамлар яралана, оьле: бу балагь къачан токъталажагъы да белгисиз. Болгъаны – болар деп турмагъа тюшмей, адамланы ёлда оьлегенинден сакъламакъ учун не йимик буса да гьаракат этмеге борчдур.
Мунда бары да намусну, бу оланы иши, касбусу деп полициягъа, ГИБДД-ге салып къоймакъ дурус болмас. Олар олай да оьзлерден болагъанны эте, шогъар мюкюр болмагъа герек. Ёллар генглешдириле, яяв юрюйгенлер ва машин гьайдайгъанлар учун онгайлыкълар этилмей тюгюл. Низам бузагъанланы токътатып, жавапгъа тарта, нечик алай да закон сакъламакъны гьайын эте. Амма низам болдурагъан къурумлар, ихтияр якълавда ишлейгенлер нечакъы къатты болса да, такъсыр гючленсе ва къоду артса да, гьал бютюнлей алышынмайгъанны гёребиз. Шолай болгъан сонг, айып оларда тюгюл. Халкъ оьзю низамлы болмай туруп пайда болмас. Гьар ким ёл юрюшню къайдаларын сакълап юрюсе, шо заман парахат гезев де болур.
Муна шу якъгъа агьамият артмагъа герекдир. Уллу чагъындагъыланы эсиндедир ал заманларда школагъа ГАИ къуллукъчулар гелип, яшланы ёл юрюшню низамына уьйретеген кюйге. Гьатта ёлда оьзюн нечик тутмагъа гереги гьакъда конкурслар-ярышлар да оьтгериле эди, телевидениеде яшлар учун бугъар багъышланып берилишлер де бола эди. Гьали де шолай иш юрютюледир, тек алда йимик гючлю тюгюл, деп гьис этиле.
Гьалны алышдырмакъ учун адамланы янашывун башгъача этмеге герекдир. Озокъда, булай уллу тарбия иш этип тургъанча, башына булай авараланы алгъанча такъсыр чараланы къарар чыгъартып къатты этмек тынчдыр. Тек, яшав гёрсетегени йимик, къоду артгъаны булан алышынагъан зат эс этилмей. Шо саялы, гючюне гёре, имканлыгъы булан аз-кёп буса да ярыкъландырыв иш полиция булан да этиле. Оьзге халкъ да бу пайдалы ишден ариде турмаса яхшы эди. Неге десе, оьзюбюзню гьайын этмекни башгъалагъа тапшургъан йимик болуп къалмаймы?
Ёлларда низам болдурмакъны янгыз олагъа саллап къойсакъ, бизин якъдан шо гьайсызлыкъ болур. Агьлюбюз гьар гюн ёл юрюшге къошула, ёлгъа чыгъа ва низамгъа гёре юрюмесек хатаргъа тарымакъ бар. Шо кепде оьзгелер де бу жаваплыкъны англап, низамны сакълап юрюсе, ювукъ адамларына англатыв иш этсе, гьал тизелип къалар эди.
Бизин халкъны яман хасияты бар, шогъар гёре: «Ол эте буса, магъа неге ярамай?!» – деген бола. Гьар ким оьзю саялы жавап бережегин шо ерде унутуп къала буса ярай. «Ол ярдан атыла буса, атылып турсун, мен шогъар ошамасман», – деп тутмагъа яхшы тюгюлмю дагъы? Гертиден де, низамсызлыкъны гёрегенде къаныбызны ташымагъа къоймай, сабурлукъ билдирмек – алтын тёбе болур. Натижада, экевден бирев буса да ёл къоймаса, бетге-бет урунув да болур, экиси де сав къалмас. «Гьайгевге гёре болма», – деп шолай гезиклеге айтадыр.
Тюз тарбия, къылыкъланы яхшылашдырыв ёллардагъы гьалгъа да туп-тувра таъсир этер. Гьакъ кюйде, ким – ким экени ёлда ачыкъдан билине. Адамны танымакъ учун ону булан бир пут туз ашамагъа тарыкъ тюгюл, ёлгъа чыкъса бары да зат билинер. Тарбия алгъан, низам не зат экенни яхшы англайгъан адам ёлдашына да кёмек этер, ёлда ёлугъагъанлагъа да абурлу янашар. Шо – лап динибиз уьйретеген кюй.
Алимлер, имамлар бизин токътамай уьйрете, ялкъмай-талмай ёлда нечик болмагъа гереги гьакъда насигьат эте. Бусурман къардашлар буса, ваъза сёзге къаршы чыкъмай, айтылагъан ёравлагъа бек яхшы тынглай, тек межитден чыкъгъандокъ къулагъына гиргени башгъасындан чыгъа буса ярай. Дагъы ёгъесе гьатта межитге гелебиз деп, машинлени ёлда ташлап, башгъалагъа пуршав этегенликни нечик англатарсан?! Башгъасын айтмагъанда.
Сабур тюбю – сари алтын экенни ёлда гёрсетмеге болсакъ, огь не арив болур эди яшавубуз.
