Адамлагъа кёмек этеген фонд

Не заманда да жамиятда тюрлю-тюрлю яшайгъанлар болгъан, байлыкъ-барлыкъ якъдан тенглик ёкъну гёребиз. Бирлени ишлери тюзелген, башгъалар гьарангьаран оьмюр сюре, гьатта авруп къыйналагъанлар да бар. Ислам адилликни, сюювню, языкъсынавну дини экенге гёре, бусурманланы пакъыр яшайгъан, зайып, авруйгъан адамлагъа кёмек этмеге чакъыра. Этген гьар яхшы иши, рагьмулугъу саялы да Есибиз Аллагьдан ﷻ шабагъат болажакъ. Иманы бар гиши айланасындагъылар къыйынлы гьалда экенни гёрегенде, шондан оьтюп гетмей, оьзюнден болагъанын этмеге къарай. Шо саялы арабыздагъы чомартлы таза юреклер гьажатлылагъа кёмек къолун узата, масъалаларын чечмеге къаст эте.

Аллагьгъа ﷻ макътав болсун, гертиден де, гишини къыйынлыгъын енгил этмеге къарайгъан дагъыстанлылар аз тюгюл. Арт вакътилерде дин оьсгени булан, секет чыгъарыв артгъан, шону булан хыйлылагъа кёмек этиле. Оьзге садагъа этегенлер де санав якъдан артса тюгюл, кемимей. Яратгъаныбыз сюеген бу рагьмулу ишни ёрукълу этеген ва кёмекни дагъыдан артдырмакъ учун чалышагъан идаралар да жамият учун пайда гелтире. Бугюн шолай къурумланы лап уллусу, айтылгъаны – «Инсан» деген рагьмулу фондну гьакъында айтмагъа сюебиз ва Магьачкъала шагьардагъы «Инсанны» бёлюгюню директору Абдулла Агъалиев булан лакъырлашыв этебиз.

– Абдулла, инг башлап оьзюнгню гакъынгда бир-эки сёз айтгъанны сюер эдик.

– Мен Хасавюрт шагьарда тувгъанман, оьсгенмен. Орта школаны охуп битгенде, 1991–1995-нчи йыллар Зайналабит Батырмурзаевни атындагъы Хасавюрт педагогика колледжде охудум. Охувну тамамлагъанда телевидениеде ишледим, сонг далапчылыкъ булан машгъул болдум. 2017-нчи йылдан тутуп «Хасавюрт районну жагьиллери» деген жамият къурумну ёлбашчысы болдум, сонг «Хасавюрт районну жагьиллени центрында» ишледим. 2019-нчу йылда Магьачкъала шагьаргъа чакъырылып, «Инсан» деген рагьмулу фондну центральный округунда ишлемеге башладым. Гьалиги замангъа «Инсанны» Магьачкъаладагъы бёлюгюню ёлбашчысыман.

– Дагъыстанда «Инсан» деген рагьмулу фондну гьакъында эшитмеген бирев де ёкъдур, буса да къурум къачан ва не муратлар учун къурулгъанны гьакъында да гиччирек маълумат берилсе яхшы болур эди.

– 2012-нчи йылда къурулгъан «Инсан» деген рагьмулу фонд кёмекге гьажатлыланы гьайын этмек учун яратылгъан. Бизден алда да кёмек этегенлер болгъан ва амалсыз яшайгъанлар агьамиятсыз къалмагъан. Биз буса, ишибизни аслу мурадын рагьмулу ишлерде ортакъчылыкъ этеген адамланы оьзлени де, гьаракатын да бирикдирмекде гёребиз. Шолайлыкъ булан гьар сюйген гиши чоласына гёре рагьумулу ишлерде ортакъчылыкъ этмеге болсун учун имканлыкълар болдурабыз, гьажатлылагъа кёмек етишмекни гьайын этебиз. Ишибиз ёрукълу болсун учун биз гьар абатыбызны гёз алгъа тутулгъан къалипге, къайдагъа гёре этмеге къаст къылабыз. Тувра айтгъанда, рагьмулу ишлерде ортакъчылыкъ этмеге сюегенлеге кёмек этебиз демеге ярай.

– Бу сёзлерден англашылагъан кюйде, гьар ким де рагьмулу ишлеге къошулмагъа бола?

– Тюппе-тюз, гьар ким де рагьумулу ишлерде ортакъчылыкъ этмеге бола! Акъчасы, оьзге тюрлю барлыгъы булан кёмек этив, садагъа англашылагъан зат. Амма бизин фонд шолай имканлыгъы ёкълагъа да рагьмулукъда ортакъчылыкъ этмеге башгъа ёллар гёрсете. Масала, ишибизде ортакъчылыкъ этив де рагьмулукъ. Демек, волонтёр (кёмекчи) болуп, гьажатлылагъа тарыкъгерекни етишдиривде ортакъчылыкъ этив кёмек тюгюлюмю дагъы?! Нечик де, Аллагь I учун деп рагьмулукъ булан байлавлу гьаракатда ортакъчылыкъ этмеге сюегенге бизде къуллукъ табылмай къалмас.

– Бизин арабызда кёмек тарыкълар хыйлы бары яшыртгъын тюгюл. Олар кёмек гёрмек учун не этмеге герек: арза язамы, гелип айтамы?

– Гьалиге Дагъыстанны гьар еринде, бары да шагьарларында ва районларында «Инсан» деген фондну ерли бёлюклери ишлей, адамлагъа кёмек эте. От тюшюв, аврув, борчлар, уьйсюз къалыв ва шолай башгъа масъалалар булан къаршы болуп, къыйынлы гьалгъа тюшген гьар ким де, бизден кёмек къаравулламагъа бола. Шону учун кёмек тарыкълы адам яшайгъан ериндеги бизин бёлюгюбюзге гелип, болгъан ишни айта. Сонг къуллукъчуларыбыз олай адамны къабул этгенде, огъар тынглагъанда ва гьалны ахтаргъанда кёмек не къайдада этилмеге болагъанны гьакъында ойлаша, ёллар излей.

– Белгили йимик, «Инсан» деген фонд адамлагъа янгыз акъча булан кёмек этив булан дазуланып къалмай. Оьзге кёмеклер недир?

– Гертиден де, «Инсан» янгыз акъча булан тюгюл, оьзге якъдан да рагьумулу кёмек этивню юрюте. Бизин бир-нече хас программабыз бар. Олар не тармакъ булан байлавлу экени атларындан да англашыла: «медицина», «етимлени гьайын этив», «яшавлукъ уьй булан таъмин этив», «яшны школагъа гьазирлев», «осал яшайгъан ожакъны эт булан таъмин этив», «агьлюлеге сурсат мал болдурув», «опуракъ булан таъмин этив» ва шолай башгъалары.

– Харж булан этилеген кёмек нечик болагъаны англашыла, шо эсгерилген оьзгелеге не зат гире?

– Айтайым. Масала, медицина булан байлавлу кёмек этивге арзаланы къабул этив, тарыкълы медицина алатланы сатып алыв, герекли азарханаланы излев, ёл гьакъны тёлев, сав болув курсну оьзюн де тёлев гире. Агьлюню башы оьлюп, тул къатынлагъа, етим къалгъан яшлагъа кёмек этилеген программагъа гёре иш ажайып уллу. Инг башлап етимлени уьй булан таъмин этмеге гьаракат этебиз. Ёкъ буса, сатып алмагъа акъча жыябыз, ремонт герек буса – этебиз, коммунальный борчларын тёлеп тайдырабыз. Ондан къайры, етим яшланы охувуну гьайын этебиз. Демек, школаны алдындагъы гьазирлик, колледжде яда бир-бир курсларда охуй буса, шону учун гьакъ тёлев. Етимлеге ва тул къатынлагъа психология якъдан кёмек этиле. Гетген йылны ичинде, шу программагъа гёре 14 агьлюге кёмек этилди. Гьали олар «гьажатлыланы» арасына гирмей. Юрегибиз шо агьлюлер учун парахат болду. Бу имканлыкъ олай агьлюлени гьайын этеген адамланы кёмегини яхшылыгъындан болду. Гетген йылны ахырында янгыз яшайгъан къартлагъа кёмек этивню янгы программасын къабул этдик. Шогъар гёре, 65 йылдан уллу болгъан янгыз яшайгъан адамлагъа сурсат маллар булан кёмек этиле ва бир кёмекчи де (волонтёр) тарыкъгерегин юрюте. Гьалиге, мисал учун Магьачкъалада шолай 50 къартны гьайын этебиз. Бу программа булан уллу чагъындагъылагъа кёмек этивчюлени санаву артсын учун охувчуланы арасында тийишли иш юрютебиз, оланы бу ишге къуршамагъа къаст къылабыз. Студентлер де мунда бизге жагь кёмекчилер: бир якъдан волонтёрлар да дюр, башгъа якъдан оьзлерден бираз гиччи яшланы да рагьмулу гьаракатгъа тарта.

– Абдулла, шу имканлыкъдан пайдаланып, охувчуларыбызгъа не айтар эдинг?

– Ишиме гёре, мен де, бизин бары да къуллукъчуларыбыз да адамланы къыйынын, авур гьалын кёп гёребиз. Хыйлыланы яшав гьалына къарап языгъынг чыкъмай болмай. Амма бары да зат Есибиз Аллагьны ﷻ пурманына гёре бола ва шо саялы амалсыз яшайгъанлагъа шо бир сынав, олар булан яшайгъан бизге де – бизин учун сынав. Айтагъаным, оланы гёре-биле туруп, ягъада къалмакъ ярайгъан зат тюгюл. Гьар гьажатлылагъа къолдан гелеген кёмегибизни этмеге борчлубуз деп эсиме геле. Аявлу къардашларым, сизге баракалла болсун этеген кёмегигиз саялы. Биревлер акъча, башгъалар ашамлыкъ сурсат булан рагьмулугъун гёрсете. Гьатта артыкъ яшамайгъанлар да Аллагьны ﷻ разилигин къазанмагъа сююп, къолундан гелегенни эте. Мени эсиме гелеген кюйде, шу бизин ишибизге дагъы да болгъан чакъы кёп халкъ къошула эди буса, пакъырлыкъ булангъы гьал Дагъыстанда шайлы къолай болар эди. Неге десе, амалсыз яшайгъанлагъа кёмек этегенде, пакъырланы, етимлени гьалын гёрегенде, аврувлардан инжинегенлени агьын эшитетегенде инсан яхшы якъгъа багъып алышынмай болмай, Аллагьгъа ﷻ этеген шюкюрлюгю авзундан да таймай. Натижада адамда языкъсыныв арта, юреги йымышакъ бола.

– «Инсан» фондгъа да, онда ишлейгенлеге Есибиз Аллагь ﷻ кёмек этсин, рагьмулугъу булан адамлагъа пайда гелтиреген кюйде.

БАЯНЛЫКЪНЫ АЗИЗ

МИЧИГИШЕВ АЛГЪАН