Намаз – иманны орта багъанасы
Аллагь ﷻ янындан намаз бизге берилген кёп уллу савгъатдыр. Къалгъан ибадатлар, сыйлы амаллар, Жабрайыл u малайикден таба йиберилген буса, намазны Аллагьу таала миъраж гече Пайхаммарыбызны ﷺ кёклеге де къонакълай чакъырып берген.
Намаз бизин динибизни орта багъанасы, адам бусурман болгъан сонг биринчилей огъар намаз борч бола. Беш намаз башгъа уьмметлеге берилмеген, бизин уьмметге берилген сыйлы ибадат. Атабыз Адам пайхаммар u эртен намаз, Давуд пайхаммар u тюш намаз, Сулайман пайхаммар u экинни намаз, Якъуб пайхаммар u ахшам намаз, Юнус пайхаммар u яссы намаз къыла болгъан. Бизин уьмметге буса, беш де намазны Яратгъаныбыз савгъат гьисапда берген.
Пайхаммарыбыз ﷺ булай айтгъан: «Ислам дин беш затдан тюзелгендир – иман шагьадат гелтирмек, къуллукъ этмеге тийишли болгъан гьеч зат ёкъ деп, бир Аллагьдан башгъа ва Мугьаммат ﷺ Аллагьны элчи пайхаммары деп; гюнде беш керен намаз къылмакъ; рамазан айда ораза тутмакъ; секет чыгъармакъ ва гючю чатагъан адам гьажгъа бармакъ» (Бухари, Муслим). Иман шагьадатдан сонг биринчи ерде намаз, о саялы намазгъа бек агьамият берме герекбиз. Намаз къылагъан адам оьзюню Есин унутмайдыр, Огъар даим макътавлар этедир, тилеп, ялбарып суждалар этедир, гюнагьларындан гечмекни ва адашдырмай тюз ёлда сакъламакъны тилейдир. Ва Аллагь ﷻ ону тилеклерин къабул этип, гюнагьларындан гечип, рагьмусун берип, яшавун берекетли этип, дуаларына жавап бередир. Намаз, къардашларым, адамны ёлун ярыкъ этеген уллу ниъмат. Пайхаммарыбыз r: «Намаз – ярыкъ береген нюрдюр», – деп айтгъан (Муслим). Адамны ёлу ярыкъ болса, юрюме енгил бола, алдындагъы затланы гёре, пуршав этеген затлардан сакъ бола. Бизин Пайхаммарыбызгъа ﷺ бирев гелип: «Гьей Аллагьны Элчиси r, амалланы къайсыдыр лап да сыйлысы?» – деп сорагъан болгъан.
Пайхаммарыбыз ﷺ огъар: «Вакътисинде къылынгъан намаз», – деп айтгъан. «Ондан сонг къайсыдыр?» – деп сорагъанда: «Ата-анагъа яхшы болмакъ», – деген. «Ондан сонг къайсыдыр?» – деген заманда: «Аллагьны ёлунда къазаватгъа чыкъмакъ», – деген (Бухари, Муслим). Къардашларым! Намаз башгъа ибадатлар йимик тюгюл. Ораза тутуп болмайгъан адамгъа ораза борч тюгюл, секет берип болмай буса, о да борч тюгюл, гьажгъа барып болмай буса, гьаж да борч тюгюл. Амма башында гьакъыл, юрекде иман болгъан сонг, намазны бир кюйде къоймагъа да ихтияр ёкъ. Эре туруп къылып болмай бусанг, олтуруп къыл, олтуруп къылып болмай бусанг, бир янынга ятып къыл, нечик болуп къалса да, намазны къойма ярамай. Пайхаммарыбыз ﷺ бизге шолай буюргъан. Талайлылардан болмагъа сюе бусанг, намазынгны арив кюйде къыл. Аллагь ﷻ Къуръанда булай айта (маънасы): «Талайлы ва насипли болдулар муъминлер, намаз къылагъанда оьзлени тёбен тутуп, юреклерин Аллагьгъа да бакъдырып» («Аль-Муъминун» деген сура, 1–2-нчи аятлар). Къарагъыз, къардашларым, Есибиз Аллагь ﷻ нечик айтды? Биз барыбыз да сюебиз талайлыкъны, яшавубуз яхшы ва берекетли болгъанны, ишлерибиз алгъа баргъанны, насип болгъанны. Аллагь ﷻ шу бары да яхшылыкъланы бере, эгер де намазны таза кюйде, Ону разилиги учун этилсе. Намаз къылагъан адам этген гюнагьларындан чайыла.
Пайхаммарыбыз ﷺ асгьабаларына: «Сиз нечик ойлашасыз, адамны уьюню алдында агъагъан оьзен болса ва шо оьзенде беш керен киринсе, шону уьстюнде кир къалажакъмы?» – деп сорагъанда, асгьабалар: «Къалмажакъ», – деген. Сонг Пайхаммарыбыз: «Беш намазны мисалы да шолай, Аллагь ﷻ шолар булан адамны гюнагьларын, хаталарын гече», – деген (Бухари, Муслим). Гьадисул къудсиде Аллагь ﷻ булай айта (маънасы): «Ким вакътисинде намазын къылса ва шогъар даимчилик этсе, гьайсызлыкъ да этмесе, шолай адамны женнетге гийирмеге Мен сёз беремен» (Агьмат, Табарани). Къарагъыз, къардашларым, намазгъа гьайсызлыкъ этмей, вакътисинде къылагъанлагъа Рагьмулу Аллагь ﷻ женнетге гийирермен деп сёз бере. Ондан уллу не болуп бола?! Намаз олай сыйлы ибадат болгъан сонг, намазыбызны биз мекенли кюйде къылмагъа къаст этмеге герекбиз, алгъасамай, парахат кюйде, намазыбызны ичинде Аллагьгъа ﷻ да ойлашып. Аллагь ﷻ бизге ихтияр бере Оьзюню алдына да туруп сыйлы ибадатны этмеге ва Оьзюне ялбарып тилемеге. Пайхаммарыбыз ﷺ бир гезик намаз къылагъан адамны гёрюп, огъар: «Гьей пеленче, намазынгны арив къылмагъа ярамаймы сагъа? Гьар ким къылагъан намазын оьзю саялы къыла чы!», – деген (Муслим). Гьар адам къылагъан намазын башгъа бирев саялы къылмай чы, оьзю саялы къыла, о намазгъа болагъан зуваплар да, сыйлылыкълар да, башгъа тюрлю яхшылыкълар да шо къылгъан адамгъа бола. Сужданы толу кюйде этсе, рукуъну тийишли кюйде этмей къойса; рукуъну этип, сужданы этмей къойса яда намазын алгъасап ярты-юрту тез къылса, ондан намаз болмай, къардашларым. Юрегин салып къылмагъан намазгъа ﷻ Аллагь рази болмай.
Олай намаз о адамны къаргъай, налат бере. О саялы намазны арив кюйде, айтагъан сёзлени маъналарын да англап, алгъасамай къылма герек. Гьар юртну имамы бар, намазны гьакъында олагъа сорап маъналарын да билип намазланы къылсагъыз, айрыча берекетни табажакъсыз. Намазны шолай сыйлылыкълары бар йимик, намазны къылмай къоймакъны да кёп уллу гюнагьы бар. Жагьаннемдегилеге: «Не зат саялы жагьаннемге гирдигиз?» – деп сорагъанда, биринчилей: «Намаз къылмай эдик, шо саялы гирдик», – дежек. Пайхаммарыбыз ﷺ булай айтгъан: «Бусурманны да, капирни де айырагъан намаздыр» (Агьмат). Пайхаммарыбыз ﷺ дагъы да: «Биле туруп намазны къоймагъыз, намаз къоймакъ булан динден чыкъмакъ бар», – деп айтгъан (Табарани).
Пайхаммарыбыз: «Динде намазны ери, къаркъарада башны ери йимик», – деп де айтгъан (Табарани). Эс табар йимик Пайхаммар ﷺ бизге булай айтып гетген: «Намазны къойгъан адам ахыратда Аллагь ﷻ оьзюне ачувлангъан гьалда ёлугъар» (Табарани). Есибиз Аллагь ﷻ бизин намаз къылагъанлардан этсин, намаз къылмайгъанлардан этип къоймасын. Дюньябызны да, ахыратыбызны да Аллагь ﷻ онгарсын. Амин.
АРСЛАНАЛИ-ГЬАЖИ МОЛЛАЕВ,
ЯХСАЙ ЮРТНУ ИМАМЫ
