Гишини башын сёйлеме, ёгъун айтма

Къардашларым, бугюн Аллагь ﷻ буюрса, гишини башын сёйлемекни, ёгъун айтмакъны гьакъында айтма сюемен. Неге деп сорасагъыз, неге тюгюл де, шо гюнагь халкъ арада бек яйылгъан, шолай затлар саялы адамланы арасында татувсузлукъ, эришив, къавгъалар кёп бола. Айтды-къуйтду юрютюв гюнагь ва теренге элтеген масъала.

Гишини башын сёйлемек кёп уллу гюнагьлардан. Уллу гюнагьлардан болмаймы, къарагъыз, Аллагь ﷻ Къуръанда нечик айта (маънасы): «Сиз бир-биригизни башын сёйлемегиз. Сиз сюежек эдигизми оьлген агъагъызны этин ашама? Сюймежек эдигиз, о саялы Аллагьдан ﷻ къоркъугъуз, гишини башын сёйлемекден» («Аль-Гьужурат» деген сура, 12-нчи аят). Гишини башын сёйлейген адам, оьзюню оьлген агъасыны этин ашайгъан адам йимик, ондан эрши иш болуп боламы?! Аллагь ﷻ шолай деп айта! Бир керен Пайхаммар ﷺ булан адамлар олтуруп турагъан болгъан, сонг оланы арасындан бириси туруп гетген, о гетген сонг башгъасы ону гьакъында сёйлеп башлагъан. Пайхаммар ﷺ бугъар: «Барып авзунгну чай», – деп айтгъан. Ол адам: «Неден чаяйым? Мен ашамагъанман чы» – деп сорагъанда, Пайхаммар ﷺ : «Гьали сен къардашынгны этин ашадынг чы», – деген (Табарани).

Пайхаммарыбыз ﷺ дагъы да булай айтгъан: «Гьей авузу булан бусурман болгъанлар, тек иман юрегине гирмегенлер, сиз бусурманланы инжитмегиз, олагъа зарал да этмегиз, оланы айыпларын да излемегиз. Ким бусурман къардашыны айыпларын излесе, Аллагь ﷻ да ону айыпларын излер, кимни айыпларын Аллагь ﷻ излесе, ону шарайып этер, уьюнде болса да» (Тирмизи). Аллагь ﷻ сакъласын Пайхаммар ﷺ гери ургъан шулай ишлерден. Бугюнлерде биз кёп гёребиз, биревлер телефонлагъа чыгъартып адамланы айып ишлерин интернетге салагъанны. Шолай затлардан тюгюлмю дагъы Пайхаммар ﷺ гери ургъан?! Адамны айыпларын халкъ арагъа салып шарайып этген адамны Аллагь ﷻ шарайып этер деп айтмагъанмы? О саялы шолай гери урулгъан ишлерден биз сакъланма герекбиз.

Биревлер: «Мен адамны ёгъун айтмайман, онда бар затны айтаман», – деп бола. Шо гьакъда да Пайхаммар ﷺ нечик айтгъан экен деп къарайыкъ. Пайхаммар ﷺ сорагъан: «Сиз билемисиз гъибат (гишини башын сёйлемек) не экенни?» Асгьабалар: «Аллагь ﷻ да, Ону Элчиси ﷺ де яхшы биле», – деген. Сонг Пайхаммар ﷺ : «Сени къардашынгны гьакъында ол ушатмайгъан затны айтмакъ», – деп англатгъан. Пайхаммаргъа ﷺ : «Шо мен айтагъан зат ол адамда бар буса да гъибатмы?» – Деп сорагъанда, ол: «Шо сен айтагъан зат шонда бар буса, сен шону башын сёйлегенсен. Эгер де ёкъ буса, ёгъун айтып бугьтан этгенсен», – деп айтгъан (Муслим).

Бизин арабызда да бола чы, бирев-биревню башын сёйлейгенде, башгъасы: «Сёйлемейик», – деп айтагъаны да. Сонг ол: «Мен ону ёгъун айтмайман, мен барын айтаман», – дей. Гьона шо барын айтмакъ – гъибат, шондандыр Аллагь ﷻ да, Пайхаммар ﷻ да сакъланмакъны буюргъан. Неге шону гери ургъан? Неге тюгюл де, шондан адамгъа кёп уллу зарал бар. Мисал учун, сен ушатар эдингми, сюежек эдингми биревлер сени башынгны сёйлегенни, сенде ёкъну айтгъанны? Озокъда, сюймес эдинг, гьатта къыйналажакъ эдинг. Башгъалар да шолай къыйнала. Бир керен Пайхаммарны ﷺ къатыны Айшат Пайхаммарны ﷺ бирев къатыны Сафиятны гьакъында сёйлеген болгъан, Сафият буса алаша къатын болгъан. Айшат шо гьакъда Пайхаммаргъа ﷺ сёйлеген. О заман Пайхаммарыбыз ﷺ булай айтгъан: «Сен олай сёз айтдынг, эгер де шо сёзню денгизни сувуна булгъаса, денгизни бары да суву похланып, шондан яман ийис гелер эди» (Абу Давуд, Тирмизи, Насаи). Денгизни суву похланып, ондан яман ийис гелмек учун нечик болма герек?! Гишини башын сёйлемек, гьона шодур! Шонча сувну похлайгъан гюнагь. Гишини башын сёйлейгенлер, товбасыз оьлюп гетсе, кёп уллу азабгъа тюшер, Аллагь ﷻ сакъласын. Пайхаммарыбыз ﷺ миъраж гече жагьаннемге къарагъан заманда бир-бир адамланы гёрген, оьзлени бетлерин тырнайгъан, оьлген, чириген затланы ашайгъан. Жабрайыл малайикге: «Булар кимлердир?» – деп сорагъанда, ол: «Булар гишини башын сёйлейгенлер», – деп жавап берген (Агьмат, Абу Давуд).

Эки юзлю адамлагъа да къыямат гюн кёп уллу азап болажакъ. Пайхаммар ﷺ булай айтгъан: «Дюньяда эки бет булан юрюген адамны, Къыяматгюн отдан эки тили болажакъ» (Байгьакъи). Башгъа гьадисде булай бар: «Тилчилик юрютеген адам женнетге гирмес» (Муслим). Къардашларым! Адамланы айыпларын излеп оланы башын сёйлегенче, оьзюбюзню айыпларыбызны гёрейиклер, оьзюбюз тюзленме къарайыкълар. Ибн Аббас шо гьакъда айтгъан булай агьамиятлы сёзлер бар: «Биревню айыпларын эсгерме сюйгенде, оьзюнгю айыпларынгны эсгер». Биз буса нече де сюймейбиз оьзюбюзню айыпларыбызны гёрмеге, тек нече де бек излейбиз ва кеп алабыз башгъаланы айыплары булан. Нече де бек тюз этмейбиз! Къардашларым! Гишини башын сёйлемек бек яман аврувлардан, ибадатыбызны бузагъан ишлерден. Шондан арек болайыкълар. Умар асгьаба булай айтагъан болгъан: «Сиз Аллагьны ﷻ кёп эсгерип зикир этигиз, о – дармандыр, адамланы эсгерип, оланы башын сёйлемегиз, о – аврувдур». Гьасан ант этип айтагъан болгъан: «Аллагь ﷻ гьакъ учун, гишини башын сёйлемек адамны динин бузадыр, яман аврув адамны бузгъандан эсе бек». Бу гюнлерде биз гёрюп турабыз яман аврувлардан хыйлы адам оьлегенни, шо адамны башын сёйлемек буса, адамны динин, иманын оьлтюре.

Имам аш-Шафии булай айта болгъан: «Уьч зат адамны гьакъылын артдыра – алимлер булан олтурмакъ, яхшы адамлар булан болмакъ ва сагъа тарыкъ тюгюл хабарланы къоймакъ». Дагъы да къардашларым биз билмеге герекбиз, гишини башын сёйлемек булан бизин этген гьар бир яхшы амалларыбызны зувабы о гишиге гетегенни. Бир гьадисде булай айтыла: «Къыяматгюн биревге китабы берилежек, тек онда оьзю этген бир яхшы амалны зувабын тапмажакъ. Сонг бу: “Къайда мени намазларым, оразаларым ва башгъа тюрлю этген яхшы амалларым?” – деп сорар. Бугъар: “Сени этген яхшы амалларынгы зувабы бары да гетди сен адамланы башын сёйлемек булан” – деп айтажакъ» (Иршадуль ибад ила сабили рашад). Гьасануль Басриге бирев гелип: «Сени башынгны бирев сёйледи», – деп айтгъанда, ол заман о тепсиге гьалива да салып о адамгъа йиберип: «Сен мени башымны сёйлеп этген яхшы амалларынгны зувабын бердинг, мен де сагъа къайтарышын этип баракалла билдиремен», – деген. Гертиден де, къардашларым, адамланы башын сёйлемек булан бизин яхшы амалларыбызны зувабы гете буса, бир яхшы амалны зувабы къалгъанмы экен деп ойлашайыкъ.

Гертиден де, шо кёп юрюле чи, жыйылгъан-жыйылгъан ерде баш сёйлене чи. Аллагь ﷻ бизин барыбызны да шо гюнагьдан сакъласын. Аллагь ﷻ бизин гечип, Оьзю рази болагъан кюйде яшамагъа Аллагь ﷻ бизге насип берсин. Амин!

АРСЛАНАЛИ-ГЬАЖИ МОЛЛАЕВ,

ЯХСАЙ ЮРТНУ ИМАМЫ