Бар-барлыгъыбызгъа шюкюрлюк этейик
Бар-барлыгъыбызгъа шюкюрлюк этейик
Хыйлы жыйынларда, мажлислерде шюкюрлюк этмекни гьакъында, ону къыйматлыгъы ва тарыкълыгъы гьакъда кёп айтыла. Гертиден де, ойлашып къараса, гьар ким гюн де бир керен сама да Есибизге шюкюрлюк билдиреми? Азмы разилик билдирмеге герекли гьаллар? Айлана якъгъа гёз къаратайыкъ ва гьар саныбызгъа, ашамагъа ашыбызгъа, савлугъубузгъа, парахат яшавлугъубузгъа ва шолай оьзге кёп-кёп затлагъа шюкюр эте турмагъа тарыкъны билейик.
Гёрюп турабыз чы, артдагъы йыллар кёп тюрлю сынавлар, къыйынлыкълар гелгенни бизге. Авур гьаллар къопгъанда, къыйынлыкъ гелгенде шоссагьат билебиз тынчлыкъны ва парахатлыкъны хадирин. Аврувлар гелгенде савлукъну хадирин сезебиз. Адам урлукъ оьзюне берилген ниъматланы хадирин билсин учун, Яратгъаныбыз бизге заманда бир сынавлар, аврувлар йибере ва сонг шолардан азат эте, дарман бере. Демек, береген де, алагъан да янгыз бир Есибиз Аллагь I. Бир керен пеленче гиши гелип, Пайхаммарыбызгъа r: «Къайсы дуа лап да яхшы?» – деп сорагъанда, ол: «Сен Есинге тиле парахатлыкъны, савлукъну, саламатлыкъны, балагьлардан къутулмакъны дюньяда да ва ахыратда да», – деп жавап берген. Сонг шо гиши экинчи гюн гелип де, шо соравну янгыдан бере.
Пайхаммар ﷺ шо жавабын бирдагъы керен къайтара. Сонг уьчюнчю гюн гелип сорагъан заманда да, шо жавап янгыдан бериле. Арты булан Пайхаммар ﷺ ол гишиге: «Шо парахатлыкъ, саламатлыкъ сагъа дюньяда да берилсе, сонг ахыратда да берилсе, сен талайлы ва насипли болурсан», – деген (Тирмизи). Абу Бакр халипа t бир керен минбаргъа минген заманда йылагъан болгъан. Не себеп болуп гёзьяш тёкгенин англата туруп ол булай айта: «Бир керен Пайхаммарыбыз ﷺ минбаргъа минди, сонг йылап: «Сиз Аллагьгъа ﷻ тилегиз гечмекни ва балагьлардан сакъланмакъны, парахатлыкъны, савлукъну. Гертиден де, имандан сонг лап да хайырлы зат парахатлыкъдыр, савлукъдур», – деп айтды» (Тирмизи, Насаи).
Башгъа гьадисинде Пайхаммарыбыз ﷺ булай айтгъан: «Бусурман адам этеген лап да сыйлы дуа будур: «Аллагьумма инни асъалюкаль муъафата фиддунья вал ахирати» (Гьей, Аллагьым I, мен гертиден де Сенден тилеймен парахатлыкъны, балагьлардан сакъланмакъны, савлукъну дюньяда ва ахыратда)» (Ибн Мажагь). Дагъы да, Пайхаммарыбызны ﷺ булай сёзлери бар: «Намаз чакъырмакъны ва къамат этмекни арасында этилген дуа гери урулмай». Сонг асгьабалар: «Биз не деп тилейик, гьей, Аллагьны Элчиси r?» – деп сорагъан. Пайхаммар r: «Аллагьдан ﷻ савлукъ тилегиз, дюньяда ва ахыратда балагьлардан сакъланмакъны да тилегиз», – деп жавап берген (Тирмизи).
Гёресиз, къардашларым, Пайхаммарыбыз ﷺ нечик агьамият бере бу масъалагъа ва биз нечик гьайсызлыкъ этебиз бугъар. Бизин арабызда ёкъму Аллагь ﷻ гери ургъан, гьарам этген ва бизин къаркъарабызгъа, савлугъубузгъа зарал этеген затланы ашайгъанлар, ичегенлер? Бар. Нече тюрлю ичкилер, наркотиклер, таблеткалар, насвайлар ва башгъа тюрлю биз билмейген тарыкъсыз затлар бар, шоланы къоллайгъанлар да бар. Нечелер оьлюп тура шолардан, нечелер савлугъун тас этген. О саялы динибиз гери урагъан гьар-бир затдан сакълансакъ бизге яхшы, сакъланмасакъ бизге яман. Яшавда гёрюп турагъан яхшылыкълар саялы шюкюрлюк этип, балагьлардан, яман ишлерден сакълагъаны саялы, Есибиз Аллагьгъа ﷻ шюкюрлюк этмекни де унутмайыкъ. Шюкюрлюк этмесек, бар-барлыгъыбызны (шо бизге аз болуп гёрюнсе де) хадирин билдирмесек, шо аз затлардан да къуру къалмакъ барны эсден чыгъармайыкъ. Амма, терсине этмеге болсакъ, гьакъ юрекден яшавубузгъа сююнегенибзни, иман салгъангъа, савлукъ бергенге шюкюрлюк этсек, Есибиз билдирген кюйде, ниъматлар дагъы да артажакъ.
Бир гезик айтылгъан алим пашман гьалдагъы бир пеленче ярлыны гёре. Ол огъар: «Неге булай пашмансан, не болгъан сагъа?» – деп сорай. Ярлы адам да: «Нечик болмайым пашман, мен чи бек амалсыз яшайман», – деп жавап бере. О заман алим: «Сен гёзюнгню бир миллион манатгъа сатармы эдинг?» – деп сорай. Ярлы адам: «Сатмас эдим», – деп жаваплана. «Бюйрегингни шо багьагъа берерми эдинг?» «Озокъда, бермес эдим». Алим о кюйде ярлыгъа оьзге санларын да сатмагъа таклиф эте. Ол да бир санындан да, не акъча берсе де айрылмагъа рази болмай. Натижада алим гьисап этген кюйде, «амалсыз» деп айтагъан адамны хыйлы миллионгъа гелеген «малы» болгъан экен. «Сен чи ажайып бай адам болгъансан», – деп алим огъар гьисапларын гёрсете. Пакъыр адам да санавлагъамы, савлугъунамы сююнюп: «Гертиден де, мунчакъы байлыкъ булан юрюй болгъан экенмен», – деп иржая. Бу ва герти дюньяда инсан учун Аллагьны ﷻ разилигин къазанмакъдан эсе артыкъ сююнч ва насип болмас. Шо саялы валилер токътамай булай айта: «Гьей, Есим, мени мурадым – Сени билмек ва мен къаст къылагъан зат – Сени разлигингни къазанмакъ».
Гьакъ кюйде, Аллагьны ﷻ разилиги – женнетдеги женнет. Валилер учун лап къыйматлы зат – Аллагьны ﷻ разилигин къазанмакъ. Аллагьны ﷻ разилиги бар-барлыгъына шюкюрлюк этегенлеге де яйылагъанны билмеге тарыкъ. Гьюрметли охувчулар, айлана якъдагъы онгайлыкълагъа къарасакъ, булай ниъматлар Пайхаммарны ﷺ заманында да, гьатта бизин ата-бабаларыбызны девюрюнде де болмагъанны гёрербиз.
Амма бизге шо да таманлыкъ этмей, биз тоймай, дагъы да, дагъы да байлыкъ сюебиз, шогъар умут эте туруп, яшавну йиберебиз ва Аллагьны ﷻ унутабыз, къоллап турагъан яхшылыкъланы хадирин билмейбиз, Огъар шюкюрлюк этмек чи къайдагъы зат. Тек шайтан бизге сингдирмеге къарайгъан кюйде бу дюнья шонча да яхшы тюгюл. Энни ойлашып къарагъыз. Ювукъ арадагъы элли йылдан сонг гьали яшайгъан сав адамланы кёбюсю оьлюп, герти дюньягъа гёчежек. Оланы умутлары чанггъа айланажакъ ва байлыгъы башгъа адамланы къолуна тюшежек. Шу пана дюньяны артындан чаба туруп, даим яшажакъ ерибизни унута бусакъ, шо гьакъыллымы дагъы? Аявлу дин къардашлар ва къызардашлар, дюнья яхшылыкълагъа умут эте туруп, заманыгъызны бош йибермегиз, къолдагъы имканлыкъланы тас этмегиз.
Пайда чыгъармагъа уьйренсек яшап турагъан гьар мюгьлет уллу байлыкъгъа айланажакъ. Амма кёплер, мюгьлетлени чи нечик де къутгъара, гьатта сагьатларын, айларын ва йылларын зая эте. Шо саялы, бизин учун Аллагьу таала берген лап уллу яхшылыкъ, инг къыйматлы зат – Ислам динибиз экенни тюз англамагъа ва шогъар гьакъ юрекден сююнюп, шюкюрлюк этмеге герекбиз. Биз бу савгъатны уллулугъун герек кюйде сезмеге ва шо саялы Аллагьгъа ﷻ гече де, гюн де разилик билдире туруп, шюкюрлюк этмеге герекбиз. Аллагьны ﷻ герти къуллары болсакъ, гьакъ юрекден Аллагьгъа ﷻ тилесек, Аллагь ﷻ бермей къоймажакъ савлукъну, парахатлыкъны ва оьзге яхшылыкъланы.
АРСЛАНАЛИ-ГЬАЖИ МОЛЛАЕВ,
ЯХСАЙ ЮРТНУ ИМАМЫ
