Аслияб гьумералде

Аварагасул ﷺ ритIухълъи ва гIадлу

Аварагасул ﷺ ритIухълъи ва гIадлу

Аллагьасул расулас ﷺ гIадамазда гьоркьоб ра- щалъи кин цIунулеб букIараб?

Авараглъи кьезегIан цебе гьитIинаб къоялдасаго гьесул рекIелъ бессун букIана гIадлу ва ритIухълъи. Гьес ракIалде щвезабулаан жив гIолохъанго вугеб мехалъ къурайшияз гьабураб гIадлияб данделъи (ХIилфул-фузул) ва гьениб жиндирго гIахьаллъи ва абулаан гьеб гIахьаллъи жиндие бищун чIахIиял тайпаялъул лъикIал варанабаздасаги бокьанилан ва авараглъи кьун хадуб жив гьадинаб данделъиялде ахIани гьанжеги гьелде инаанилан абун. Авараглъи кьун хадуб илагьияб тарбияталъги гьесул гIадлу цIакъго-цIакъ камиллъизабуна, гьеб гIадлу гьесдаса тIолабго инсанияталдеги тIибитIана.

Гьес абулаан гIадамал, гьоркьоялъул гIучIал гIадин ращадал руго, гIадамал Адамидаса лъугьана, Адамги ракьудаса вижанилан. Гьес жиндир кваранаб кверлъун, хассав будунлъун ва хирияв асхIаблъун гьавуна чIегIерав лагълъун вукIарав Билал. Маккаялъул чIухIилъун бугеб КагIбаялде тIадеги вахинавун гьесда как ахIизабураб мехалъ къурайшиязул ханзаби хIайранлъун, риххун хутIана. Бадруялда асир гьарурал капурзабазухъа мухьги босун гьел асирлъиялдаса эркен гьарулел рукIана. Гьезда гьоркьов Аварагасул ﷺ инсул вац ГIаббасги вукIана.

Цо-цояз абулеб букIана инсул вац вугелъул гьев Аварагас ﷺ мухь босичIого виччан телилан. Свалат-салам лъеяв Аварагас, гьев жиндирги тIаде гIагаразулги хIакъ босун хадув гурони виччачIо, гьев ресалда вугев чи вукIиналъ. Амма чанги гIадамал, гIагарал гьечIониги, мискинал рукIиналъ щибниги босичIого риччанги тана.

Хирияс ﷺ абулаан: «Дир яс ПатIиматица цIогь гьабуни гьелъулги дица квер къотIун тамихI гьабила. Цересел гIадамал гьалаглъана гьезул къиматав чияс цIогь гьабуни гьев виччан толев вукIиналъ, мискинав, язихъав чияс цIогь гьабуни, гьесие букIине кколеб гIадлу гьабулеб букIиналъ» - абун. Унтун хадуб хвелалде цевеги гьес халкъалде цевеги вахъун абуна: «Дица цонигиясе гьабураб зарал батани, дидаса къисас босе», - ян.

Аллагьасул расулас ﷺ махсаро кин гьабулеб букIараб?

Аллагьасул расулас ﷺ асхIабзабазул ракIал лъикI гьаризе гьоркьо-гьоркьоб махсаро гьабулаан. Махсаро гьабуниги хIакъаб гурого абулароан, ва чи гIодовегIан гьавулеб махсароги гьабулароан. Цо херай гIаданалъ гьесда абуна: «Аллагьасде гьаре дун алжаналде йитIе», - ян абун. Гьес абуна херал гIадамал алжаналде унарилан. Гьей гIадан гIодизе лъугьана. Хирияс ﷺ гьелда абуна: «Алжаналде унеб къоялъ мун херго йикIунаро, гIолохъанго йикIуна», - ян. Цоги чIужугIадан ячIана гьесухъе мун дир росас ахIулев вугин абизе.

Хирияс ﷺ абуна: «Бералда жаниб хъахIлъи бугев чи гурищ дур рос?» - ян. Гьелъ абуна: «Гуро, дир росасул бералда жаниб хъахIлъи гьечIо», - абун. Цоги биценалъулъ буго гьей инеги ун росасул беразде якканилан. Хирияс ﷺ абураб хъахIлъиялдаса мурад букIана киналниги гIадатиял гIадамазул беразда букIунеб хъахIлъи. Цоги, херай чIужугIаданалъ абуна: «Я Аллагьасул Расул ﷺ, дун вараниялда рекIинае», - ян. Хирияс ﷺ абуна: «Нижеца мун вараниялъул тIинчIалда рекIинайизе йиго», - ян. Гьелъ абуна: «Вараниялъул тIинчIалъ дун кин яччулей», - абун. Хирияс ﷺ абуна: «Кинабниги варани вараниялъул тIинчI ккола», - ян.

ХIАБИБ МУХIАММАДОВ

2026-09-15 (РабигIул ахир 1448 с.) №18.


Щай рахъунел?

Мавлид ахIулеб заманалда бусурбабазда гьоркьоб машгьураб гIадат буго, МухIаммад авараг ﷺ гьавураб лахIзаталъул ахIулелъул, киналго тIаде рахъунеб. Гьебги гьабула Аллагьасул Расул вокьиялъул, рохелалъул, гьесие гьабулеб адаб-хIурматалъул гIаламат хIисабалда.   Гьеб гIадат къабул гьабурал...


«Инсаналъ» къотIи гьабуна

«Инсан» фондалъул генералияв директор щвана РФялъул президентасда цебе бугеб Дагъистан Республикаялъул вакиллъиялде ва гьенив дандчӀвана республикаялъул вакиласул ишал тӀуралев Нагиев Руслангун ва гьесул гьалмагъзабигун. Данделъиялда бицана цадахъ рекъон хӀалтӀиялъул бугеб кIваралъул, цадахъ...


Сапаралда кинав вукIарав Авараг ﷺ?

Сапар буго инсанасул гIумруялъул цо бутIа. Муъминзабазе гьеб ккола Аварагасдаса ﷺ мисал босун ТIадегIанав БетIергьанасде ﷻ гIагарлъизе рес щвейги. Нилъер Аварагас ﷺ нухда кинаб хьвада-чIвади букIине кколебали малъа-хъваял гьари гуребги, жиндирго мисалалдалъунги бихьизабуна сапаралда ругелъул...


Бусурбабазул тарихчи ва географ

ГIизудин ибну Шаддад ХӀалаби гьавуна Сириялъул ХIалеппоялда бугеб ХӀалаб шагьаралда, 1217 соналъул лъабабилеб зулхӀижа моцIалъ, гьижрияб 613 соналда. Тарихалъул ва географиялъул рахъалъ жиндирго хIалтIабазул кумекалдалъун ибну Шаддад вахъана жиндир гIасруялъул машгьурал тарихчагӀазул...


ГIибадат гьабизе рес

ХIурматиял бусурбаби, гьале тIаде щвана хаслихълъиялъул къоял. БагIарараб рииги тIаса ун, гьогьомиялъ кверщел гьабуна ракьалда. Гьайгьай, сордоги кIодолъана, къоги саламатго гьитIинлъана. ГIибадат гьабизе заманги лъикIаланго эркенлъана.   БагIарараб риидалил гьитIинаб сордо бугеб мехалда...