Аварагасул ﷺ гьаракь

ГIемерал хIадисаз тIоритIел гьабула Аварагасул ﷺ гьаракь киназдасаго берцинаб букIанин абун.

Анас бин Маликица бицана ТIадегIанав Аллагьас ﷻ цониги авараг витIичIила гьумерги берцинав, гьаракьги берцинаб бугев гурони.

Гьесул гьаракь букIана рикIкIадасанго рагIулеб. Гьелъ бихьизабулеб буго Юсуп аварагасдаса МухIаммад Авараг берцинав вукIин ва Давуд аварагасдаса Аварагасул гьаракь берцинаб букIин. Гьесул рокъоса къаси цIалулеб Къуръан рагIулеб букIана КагIбаялде щвезегIан ва тIолабго шагьаралъул рагIаллъабаздеги.

Аварагасул гьаракь щолеб букIана цогидазул щолареб бакIалде.

Бараица бицараб хIадисалда буго, Аварагас ﷺ жидее вагIза гьабунин ва гьеб рагIанин жиде-жидер рокъор рукIарал гIолохъанал ясазда.

ГIолохъанал ясазда гьаракь рагIанин рехсана, щайгурелъул, гьел рокъор чIун рукIарал ясал рукIиналъ.

ГIаишатица бицана, рузман къоялъ Аварагас ﷺ минбаралда гIодовги чIун, халкъалда гIодор чIаян абунилан. Бану Гъанмиялда вукIарав ГIабдуллагь бин РавахIатида Аварагасул гьаракь рагIула ва гьеб бакIалда гIодов чIола.

Бану Гъанм абураб кIкIал ккола Мадинаялда бугеб Хазраж къавмалъул бакI. Ибн РавахIат Аварагасул амруялда нахъвилъун гIодов чIола, гьенив гьечIониги.

ГIабдуррахIман бин Муаз ат-Таймияс бицана: «Цо нухалъ ниж Минаялда рукIаго, Аварагас нижее вагIза гьабуна. Гьеб заманалда ТIадегIанав Аллагьас ﷻ нижер гIундул рагьана ва рокъор рукIаралани Аварагасул калам рагIизе букIана», - ян.

Умму Гьаниица бицана: «Дида рагIана Аварагас ﷺ къаси Къуръан цIалулеб, гьев КагIбаялда аскIов вукIаго, ва дун дирго бусада егун йикIаго», - ян. Гьелъул рукъ КагIбаялдаса гIезегIан рикIкIад букIана.

Имам Муслимица бицана Жабир бин Сумратица бицараб хIадис: «Аллагьасул Расулас ﷺ вагIза гьабизе байбихьараб мехалъ, гьев хIалуцунаан, Аллагьас хIарам гьабурал жалазул бицен ккедал. Аварагасе ﷺ бокьулаан БетIергьанасул тамихIалдаса хIинкъиялде ахIизе. Гьесул гьаракь кьварараблъун лъугьанаан радал яги къаси (бокьараб заманалда) гьужум гьабизехъин бугеб кIудияб аскаралъул гьужумалъул хIакъалъулъ халкъалда лъазабизе бокьарав чиясул гIадин».

Шамил МухIаммадов

2026-09-15 (РабигIул ахир 1448 с.) №18.

Лъимер гьабизе йигеб заман буго цIакъ кIвар бугеб гIуж. Гьеб заманалда, хасго чIужугIаданалъ, жиндирго сахлъи ва рацIцIалъи, кванил ва цогидалъулги низам цIунизе ккола. Гьединго халкквезе ккола тIад ретIунеб ратIлида хадубги. Лъимер ва жийго квачалдаса цIунизе ккола, тIадкъараб ретIел, угъдул...

Нилъеца гьарулел гIамалал ритIарал ругищали яги чиядехун гьабулеб гIамалалъулъ тохлъи биччалищали пикруго гьабулищ нилъеца? Мекъи рукIин лъалищ, къабул гьабулищ, гьеб битIизабизе хIаракат бахъулищ? Гьайгьай, гьелъул пикру гьабизе ккела. Лъазе ккола аварагзаби хутIизегIан, гунгутIабаздаса...

Баракатаб РабигӀул аввал моцӀ ахиралде щвана. Гьаб моцӀги Авараг ﷺ гьавураб къоги, цогидал моцӀал гӀадин нилъеца тӀобитӀичIо. Цогидаб заманалде ккун гьаб моцIалъ чияс дагьаб бугониги цӀалун батани Аварагасул ﷺ хӀакъалъулъ, абизе бегьула гьес хайир босанин. ГӀумруялъ гьесул хӀакъалъулъ цӀаланиги...

Гьале тIаде щвана цIалул заман. Киналго лъимал школаздеги, студентал цIалул идарабаздеги хьвадун байбихьула жидерго лъай цIикIкIинабизе. Исламалда лъай тIалаб гьабиялде кьола бищун цIикIкIун кIвар. Гьелде тIоритIел гьабулел аяталгун хIадисал гIемерал руго. Цересел номеразда гьелъул хIакъалъулъ...

Жинда Аллагь разилъаяв ГIумар-асхIаб исламалде вачIун хадуб, бусурбабазда бугеб хIал бихьун гьесул ракI хIалхьун букIинчIо. Бусурбабаз ислам боси балъго гьабулеб букIараб заманалда ГIумар-асхIаб Аварагасухъе ﷺ вачIана ва абуна: «Я, Бичасул Авараг ﷺ, нилъ битIараб нухда гьечIищ, хваниги чIаго...

Аварагасул ﷺ гьаракь