Аслияб гьумералде

ЛъикIал гIамалал

ЛъикIал гIамалал

ХIадисалда буго: «Аллагь ﷻ лъикIав вуго, Гьесие лъикIлъи бокьула. Гьес ﷻ лъикIлъиялдалъун щвезе рес кьола кьвари ва цогидалдалъун щвезе кIолареб жо», - абун (Бухари). Дунял бихьиялъе Аварагасул ﷺ гьал рагIаби кьучIлъун руго бусурбанчиясе. ЛъикIлъиги, гIицIго беццараб гIамаллъун букIин гуребги, гьеб буго гьоркьоблъи гьабиялъе нух.

 

ЛъикIлъиялдалъун хIасуллъула Халикъасул ﷻ разилъи, вац-яцазда гьоркьоса инабула тIадецуй ва хъачIлъи. БатIи-батIиял гIелмабазул гIалимзабаз баян гьабураб кинниги, гьеб буго бищунго тIадегIанал яхI-намусазул ва тIабигIатазул къимат. Цо гIакъилас абун буго: «ГIаммаб къагIидаялъ яхI-намус ккола нилъеца нилъерго ишазе къимат кьолеб къагIида, гьелги лъикIаздеги квешаздеги рикьун», - ян. Динияб рахъалъ лъикIаб гIамал ва гурхIел-рахIмуялъул ишал гьари садакъалъун ккола. Аварагас ﷺ абуна нухдаса гамачI нахъе рехицин лъикIаб гIамал бугин. ЛъикIал ишал гьариялдалъун инсанас цогиясе кумек гьаби гуребги, гьездалъун чи живгоги лъикIлъула, жиндир къасдалги мурадалги нахъегIанал ишаздаса рацIцIалъула, дагь-дагьккун берцинал тIабигIатаз живги кверде восула.

Диналъ муъминзаби ахIула ТIадегIанав Аллагьасул ﷻ кинабго махлукъаталъе лъикIлъи гьабизе: жиндиего, эбел-инсуе, хъизамалъе, лъималазе, хIайваназе, хIатта рухI гьечIеб жоялдехунцин. ГIайшатидасан бицун буго Аварагас ﷺ абунин: «ЛъикIлъиялъ кидаго берцин гьабула щиб букIаниги жиб жинде щвараб жо. ЛъикIлъиялдаса цо жо махIрум гьабураб мехалъ, гьелъ чара гьечIого намус хвезабиялде рачуна», - абун (Муслим). Живго Аварагги ﷺ вукIана гIадамазда гьоркьов бищунго лъикIавлъун. Гьес нилъее нахъе тана жамгIияталда кин хьвадизе кколебали бихьизабураб мисал.

Жакъа психологиялъул гIелмуялъ бихьизабулеб буго, лъикIавлъун вугевгIан мехалда инсан психикияб рахъалъги сахавлъун вукIунин абун. ЛъикIлъи гьабулев чиясухъа бажарула гIорхъолъа араб ццим бахъиналде дандечIун. Гьелдаго цадахъ кIола, тохлъукьего гьаризе ккарал масъалаби, тIуразарунги. 

ЛъикIлъи гьабулев чиясул нервабазул гIуцIи букIуна эркенго. ЛъикIлъи букIуна чиясул чорхол хIал щулаго чIеялъе кIуллъун. Сахлъи буго нилъее Халикъас ﷻ кьураб къимат тIадегIанаб сайгъат, гьелъул ургъел гьабиги нилъеда тIадаб жо ккола. РухIалъе бищун лъикIаб даруги буго лъикIлъи, лъикIал гIамалал ва лъикIал пикраби. Чияс хIаракат бахъизе ккола, кигIан квешал гIадамал сверухъ ругониги, живго лъикIавлъун вукIине. Квешлъиялъ рухIиял хаслъабигун чорхол сахлъи хвезабула, лъикIлъийин абуни буго бокьараб унтиялъе бищунго лъикIаб тимар гьабилъун.

ЛъикIав чи киданиги талихIкъаравлъун вукIунаро, щайгурелъул, Аллагьасда ﷻ цере чIараб къоялъ щивас жинцаго гьабуралъул жаваб кьезе бугелъул.

ЛъикIлъиялъ чи берцин гьавула гIадамаздаги БетIергьанасдаги ﷻ цеве. ЛъикIаллъун ратаги киналго! Амин!

 

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-08-01 (Сафар 1448 с.) №15.


Аллагьасул ﷻ аманат

ГIемерисел руччабаз хIаракат бахъула хIалакълъизелъун черхалъе гIакъуба кьезе. Гьеб гуро жакъасеб «унтиги», гьедин букIана гIасрабаз цебеги.   МухӀаммад Аварагасул ﷺ суннаталъ нилъеда малъула черхалъулги рухӀалъулги хIал лъикIлъизабиялъе рекъон кколел сабабал. Суннатги ккола...


Шагьидзаби кIочон гьечIо

1935 соналъ ЧIикIаса Ацал ГIабдурахIманил хъизаналда гьавуна вас СагIид. Гьеб букIана ШагIбан бащалъараб Барааталъул сордо. Гьеб сордоялъ лъабго нухалъ хирияб "Ясенги" цIалун, ГIабдурахIаманица Аллагьасда гьарана жиндир вас гIалимчи вахъагиян. ТIадегIанав Аллагьас инсул дугIаялъе жаваб гьабуна....


Гьикъизе нечараб бицине намусаб

Кредит босана...   Чияр счеталде гIемераб гIарацги битIун, щибго жоги гьечIого хутIана дун. ХIинкъун йикIана гьелъул хIакъалъулъ росасда бицинеги. Гьеб бахчизелъун дица кредит босана. Гьанже кредит бецIизецин кIолеб гьечIо, кьезе кколеб болжалги гIагарлъулеб буго. Щибдай...


ЦIалул соналде

ХIурматиял бусурбаби, щибаб цIалул сон тIаде щолаго нилъеца бицен гьабула лъималазе лъай кьеялъул бугеб хиралъиялъул хIакъалъулъ. Хасго исламияб лъай кьеялъул кIваралъулги цIакъго мухIкан гьабун бицунеб гIадат букIана.   Гьале исанаги тIаде щволеб буго гьебго цIалул заман. Амма гьаб...


Лъадул хIакъ цIунизе ккола

Хъизан ккола Аллагьас инсанасе кьурал бищун кIудиял нигIматазул цояб. Исламалъ хасаб кIвар кьола ригьин гьабиялде. Ригьин гьаби рикIкIуна жамгIияб гIадатлъун гуребги, гIибадатлъунги, гьелдалъун цIунула иманги, яхIги, насаб халат бахъинабиги.   Хасго ригьин гьабизе лъикIазул цояб ккола шаввал...