Аслияб гьумералде

Аварагас ﷺ гьоркьоб биччалароан

Аварагас ﷺ гьоркьоб биччалароан

Аварагас ﷺ гьоркьоб биччалароан

ЗухIаялъул как ккола цIакъ хирияб как. Гьеб бала бакъ баккараб мехалдаса къалъизегIан цебе. ЗухIа мажгиталъуб базе хириябги буго.

 

МахIмуд ибну Гъайланица бицана Абу Давуд ТIаялисиясдасан, гьесги бицана ШугIбатидасан ва гьесги Язид Ришкиясдасан, ай Язидица абунин жинда рагIанин МугIазатица абулеб: «Дица гьикъана ГIаишатида: «Аварагас ﷺ зухIа балеб букIанищ?» - ян. Гьелъ абуна: «Ункъо ракагIат балеб букIана ва жеги цIикIкIинабулаан», - абун.

ХIадисалда ункъо ракагIат рехсана, щайгурелъул, гIемерисеб мехалда Аварагас ﷺ зухIаялъул ункъо ракагIат балеб букIиналъ. Амма цо-цо мехалъ кIиго, анлъго ва микьго банги толаан. Гьеб ккола бищун цIикIкIараб ракагIат, шафигIияб мазгьабалда рекъон, имам Бажурияс ва ибну ХIажарияс накълу гьабураб гIадин.

ХIанафияз абула бищун дагьаб кIиго ракагIат бугин ва бищун цIикIкIун 12 бугилан. Гьелъие гьез далиллъун бачуна гьаб хIадис: «ЗухIаялъул 12 ракагIат барав чиясе Аллагьас ﷻ Алжаналъуб гьесие меседил рукъ бала», - ян.

Бищун дагьаб ракагIаталъул хIадисалда буго: «Кидаго кIиго ракагIат зухIаялъул балев чиясул мунагьал чурула, ралъдал полопгIан гIемер ругониги», - ян. (Имам Тирмизи, ибну Мажагь)

Анас ибну Маликица абуна: «Дир гьудулас (Аварагас ﷺ) дие васият гьабуна, дица гьебги толаро хвезагIан: щибаб моцIалъ лъабго кIал кквей, зухIаялъул как ва витруги бан кьижи», - ян.

Имам Муслимица бицараб хIадисалда буго: «Нуж рорчIидал щибаб лагаялъ садакъа кьезе ккола. Щибаб тасбихI садакъа ккола. Щибаб тахIмидги садакъа буго. Щибаб тагьлилги садакъа ккола. Щибаб такбирги ккола садакъа. ЛъикIалде амру гьаби ккола садакъа ва квешалдаса гьукъиги ккола садакъа. Гьаб кинабго жанибе бачуна зухIаялъул кIиго ракагIаталъ», - ян.

Имам ХIаким Нисабурияс хъвана зухIаялъул какил бицараб тIехь ва абулаан мугIалимзаби-хIафизаз ункъо ракагIат зухIаялъул балеб букIанин.

ХIакъикъаталдаги ункъо ракагIаталда тIадчIей гьаби хирияб буго. Щайин абуни, кидаго гьоркьоб биччачIого гьабулеб дагьаб гIамал Аллагьасе ﷻ цIикIкIун бокьула цо нухалъ гIемер гьабун теялдаса.

 

Шамил МухIаммадов

2026-09-01 (РабигIул аввал 1448 с) №17.


Хъизан цIуне

Хъизан гьаби ккола ТIадегIанав Аллагьасда цебе кIудияб жавабчилъи. Нилъеца хъизан гIуцIула Аллагьасул амруялдалъун ва Аварагасул ﷺ суннаталдалъун, гьединлъидал, нилъеца хIаракат бахъизе ккола диналъ малъараб куцалда хъизамалда гIумру гьабизе.   Квеш ккараб жо, жакъа гIемерал хъизамал...


ХIалтIи лъикI букIине

Гьабулеб хIалтIи-пиша лъикI букIине (баракат) бокьарас тIадчIей гьабила щуго жоялда.   ХIалтIи сабаблъун Аллагьас ﷻ тIадкъарал жал нахърахъуге ва кIарчанлъиги гьабуге. Жиндир заманалда тIадкъарал жал тIурани, хайир батила. ХIалтIи сабаблъун Аллагьасул ﷻ махлукъат хIакъир гьабуге. Нилъер...


Рокъоб мавлид гьабиялъул даража

Абубакр Сидикъас абуна: «Мавлидалъе цо диргьам жинца кьурав чи Алжаналъув дир гьалмагъ вуго», - абун.   ГIумарица абуна: «Аварагасул ﷻ мавлид жинца кIодо гьабурав чи, ислам чIаго гьабурав чи вуго», - ян. ГIусманица абуна: «Мавлид цIализе цо диргьам жинца кьурав...


Лъаялъул байрам

Хъумторхъала райналъул ракьалда бугеб ЦIияб ГIурада росулъ тIобитIана лъай кьеялъул ва рухIияб тарбия щвеялъул мурадалда гIуцIараб байрам. Гьениб росдал лъималаз ва гьидерил росабалъа рачIарал гьитIичаз бихьизабуна жидерго лъай. Гьез цIалана Къуръан ва кьуна батIи-батIиял гIелмиял суалазе жавабал.


ХIузуралъул нух

БетIергьанас щивав бусурбанчиясда тIадаблъун гьабун буго сордо-къоялда жаниб щуго как бай. Гьебги ккола диналда жаниб чара гьечIого лъалеб жо. Лъимералъ анкьго сон байгун гьелда как базе малъейин, анцIго сон байдал, кIарчанлъи гьабуни тамихI гьабейинги абун буго Бичасул аварагас ﷺ.   Цоги...