Аслияб гьумералде

ШафагIаталъе хIалае бахъ унеб

ШафагIаталъе хIалае бахъ унеб

Къуръан буго Аллагьасул ﷻ калам. Гьелда жанир ритIухъ гьаруна цересел аварагзабазухъе рещтIарал тIахьал ва насху гьаруна гьезулъ рукIарал хIукмаби. Гьеб ккола 23 соналъ аварагзабазул сайид – МухIаммадихъе ﷺ рещтIараб. Гьелъ муъминчиясул гIумруялда жаниб кIудияб бакIги ккола.

Гьелъулъ руго шаригIаталъул хIукмаби, гIумрудул мисалал, батIи-батIиял аварагзабазул къисаби. ХIакъаб жо буго щивав бусурбанчиясда Къуръаналъул даражаялъул ва гьеб цIалиялъул бугеб хиралъи лъалеб бати. Гьеб цIали буго Аллагьгун ﷻ кIалъай, Гьев ﷻ рехсеялъе гьабулеб гIамалалъул бищун лъикIаб.

Гьеб цIалиялъулъ руго гIемерал пайдаби, рухIиябгун загьирияб черхалъе дару ккола гьеб, Аллагьасул ﷻ рахъалдаса баракат-цIоб рещтIин. Бугониги, нилъерго загIиплъиялъ батила, гьеб цIали нахътIамун, тIаса-масаго тун батула. Гьединлъидал рехсела Къуръан цIалиялде ракI гьесизабизелъун гьитIинабго баян.

Къуръан цIализе бокьизе кумек гьабула:

ТIоцебесеб иргаялда, нилъеда бичIчIи, жужахIалъул цIадаре ккеялдаса нилъ цIунизелъун, Къиямасеб къоялъ гьелъие бокьулеблъи нилъее кумекалъе бахъун шапагIат гьаби. Аварагас ﷺ хIадисалда абулеб буго: «Къуръан цIале, Къиямасеб къоялъ гьеб бачIине буго жиб цIаларасе хIалае бахъине», - абун (Муслим). Гьелдаса кIудияб жо щиб букIинеб гьеб цIалулев чиясе?

КIиабизе, гьеб цIалиялдалъун щолеб ажруялъул хал гьаби. ХIадисалда рехсараб кинниги, Къуръан цIалиялъухъ кьолеб ажруялдасан буго щибаб хIарп рикIкIун лъикIлъи хъвай. Гьелде тIадеги, нилъеда лъала щибаб лъикIаб гIамалалъухъ БетIергьанас ﷻ ажру гьабулелъул анцIиде бахинабун ва жеги цIикIкIинабун кьолеблъи. Къуръан цIалиялдаса мурад букIине ккола гIицIаб Аллагьасе ﷻ гIололъун букIин. Амма гьеб цIалиялде кIвар гьабуларел нилъ гIадал загIипаз, щолеб ажруялъул пикру гьабуни, кумек букIинин ккола гьеб цIалиялде гьесизе.

ГьитIинал сураби, дагьалго аятал цIаланиги, хIаракат бахъе щибаб къойил Къуръаналдаса дагьабг1аги жо цIаличIого тунгутIизе. Цо къоялъ гIемер цIалиялдаса щибаб къойил гьедин цIали Аллагьасеги ﷻ бокьулеб буго. Гьедин ругьунлъараб мехалъ ниятги Аллагьасе ﷻ гIоло цIалулеблъун лъугьуна.

Лъабабизе, цIалулелъул гьениб бугеб магIнаялъул пикру гьаби. МагIна бичIчIуларес хиял гьабила щибаб аят хас гьабун жинде ва жиндир гIамал-хасияталде гIунтIизабун рещтIараб бугин абун. Гьелъги кумек гьабула Къуръан бокьизе ва вагIзалъун гьеб босизе. МагIнаялъул пикру гьаби буго Къуръан цIалулелъул Аллагьас ﷻ лагъзадеридаса тIалаб гьабулебги.

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-08-01 (Сафар 1448 с.) №15.


ТалихIкъосин, балагь-къварилъи, унта-щокълъи

Унти буго Аллагьасул ﷻ рахIматазул цояб, гьелъ загьир гьабула инсанасул загIиплъи ва хIалкIвей гьечIолъи. Унти рикIкIуна гIицIго черхалъул къварилъилъун гуребги, иман щула гьабизе бачIараб хIалбихьилъунги мунагьал чурулеб алатлъунги. ХIадисалда бицараб кинниги, унтараб мехалъ сабру гьабиялъ...


Аварагасул ﷺ сира

Кинаб илагьияб хIикмат букIараб Аварагас ﷺ Макка рехун тезе ккеялъулъ?   Маккаялдаса Мадинаялде Аварагас ﷺ гьижра гьабиялъул хIикматаздасан ккола бусурбабазе дин загьир гьабизе цо шагьаралда яги улкаялда толеб гьечIони, гьезги дин цIунизе гIоло, ватIаналдаса цоги бакIалде гьижра гьабизе...


РекIелъ букIунеб

РекIелъ букIунеб Бусурбанчияс жиндирго хасият-гIамал берцин гьабизе ккола. Аллагьасдаса хIинкъи буго бищун лъикIаб зад инсанас цадахъ босулеб. ТIадегIанав Аллагьасги ﷻ абидал, Гьесдаса хIинкъи (такъва) бищун лъикIаб задлъун бугин.   Къуръаналда буго (магIна): «…Бищун лъикIаб...


Нужее баяналъе

  Аллагьас ﷻ тIоцеве витIарав расул щив? – НухI авараг. Гьев вугев заманалда щиб ккараб дунялалъе? – Дунял гъанкъана. Аварагзабазул рикIкIен рехсараб аят щиб? – Сура «ан-Ниса». Щиб сураялъулъ кIиго нухалъ басмала рехсараб? – Суратул...


Алжаналда рукIунел хIурулгIинзаби

Руччабазул гӀемер гьикъулеб суал буго Алжаналда рукIунел хIурулгIинзабазул хӀа-къалъулъ. ГӀемерисезе бокьуларо росас цоги лъади ячине, ахираталда гьесие щвезе рес бугей хIурулгIин гьей ятанигицин. Кинниги Аллагь гIадилав вуго.   РитӀухъаб гӀумру гьабурал, БетIергьан разияб хIалалъ хьвадарал...