Аслияб гьумералде

Мажгиталъул адаб

Мажгиталъул адаб

ГIалимзабиги тIагIинарулеб, мажгиталги къалел, как базецин гьукъулеб букIараб заманги тIаса ун, дин биччараб мех нилъее кьуралъухъ нилъеца кидаго ТIадегIанав Аллагьасе ﷻ рецц гьабизе ккола. ГIицIго кIалалъ шукру гьабунги гIоларо, гIамалаздалъун гьабизе ккола

 

Масала, мажгитазде хьвадун, мадрасабазде ун ва гьел гурелги Аллагь ﷻ разиял гIамалазда тIадчIей гьабун. Мажгитазде хьвадиялдаго цадахъ, мажгитазул адабалги цIунизе ккола. ГIемерал гIадамазда мажгитазул гьаризе кколел адабал лъалелго гьечIо.

Мажгиталъул гьарулел адабазул бищун кIудияб ккола как ахIулеб ялъуни как ахIилалде цебе мухIканго какиеги чурун, какичуриялъул кIиго ракагIат суннатаб какги бан, жамагIат гьабун как базе ин. Мажгиталдеги хIузуралда, гIедегIичIого, Аллагьги ﷻ рехсолаго ина.

Мажгиталде жанире лъугьунаго кваранаб хIетIе цебе гьабун лъугьина, аварагасдасан ﷺ бачIараб гьаб дугIаги цIалила: «АгIузу биллагьил гIазими ва биважгьигьил карими ва бисултIанигьил къадими мина шайтIанирражим. Бисмиллагьи вассалату вассаламу гIала расулиллагь. АллагьуммафтахI ли абваба рахIматика».

Мажгиталде лъугьиндал суннатаб буго кIиго ракагIат тахIияталъул как базе. Мажгиталъуб тахIият бай, цоги кинаб бугониги как баялъги тIаса ккола.

ТахIияталъул как бан хадуб мажгиталда ругел гIадамазе салам кьела, салам буссинабизе регIараб хIал гьезул батани, батичIони, жамагIат гьабун паризаяб как балел ялъуни цогидал какал ралел рукIун, гьеб мехалъ «Ассаламу гIалайка ва гIала гIибадиллагьи» абун абила.

Мажгиталде лъугьиндал ялъуни тахIияталъул как бан хадуб суннатаб игIтикафалъе ният гьабуни, лъикIаб букIина. Гьелъие ниятги гьадин гьабила: «Дица ният гьабула гьаб мажгиталда жаниб суннатаб игIтикафалда чIезе», - абун.

Аллагьасул ﷻ рокъор ругел чагIи, Аллагьасул ﷻ гьалбал руго. Гьединлъидал, хIузуралда, хушугIалда гIибадат гьабун рукIине ккела, дунялалъул бицунел рукIине бегьиларо.

Гьединго мухъал гьарун мажгиталда жанир ругел гIадамазул гарбалги мерхьунаго цебесеб мухъде вачIун, дагIбадун, гьенив гIодов чIарав чи нахъе вахъинеги гьавун, кватIунги вачIун, гьесул бакIалда гIодов чIезеги бегьиларо.

ГIадамаз как балелъул гьезда цевесан дове-гьаниве вилълъинеги бегьиларо, мажгиталда чороклъи гьабизеги бегьиларо. Мажгиталда жаниб даран-базар гьабизеги, билараб жо цIехезеги бегьиларо, гьедин гьабугейин абун бачIараб хIадис бугелъул.

Мажгиталдаса къватIиве лъугьунаго квегIаб хIетIеги цебе тIамун лъугьина, гьаб дугIаги цIалила: «Бисмиллагьи, вассалату вассаламу гIала расулиллагь. Аллагьумма инни асалука мин фазликал гIазими».

 

Жабир Мажидов

 

2026-05-15 (ЗулкъагIида 1447 с.) №10.


Суал-жаваб

ХIежалъ гIисинал ва чIахIиял мунагьал чурулищ? ГIемерисел гIалимзабазда аскIоб хIежалъ гIисинал мунагьал чурула, амма кIудиял мунагьал ва гIадамазул хIукъукъал чуруларо. Бухари ва АхIмадица бицараб хIадисалда буго: «ХIеж гьабураб мехалда жинца абичIони квешаб рагIи ва гьаричIони фискъуялде...


Рукъалъул мучари, гъаран

Гъаран (укроп) (латиназул мацӀалда Anethum ) — сельдереязул хъизаналъул лъагӀалилаб хералъул гъветӀ, гьелъул цохӀого цо тайпа ккола махӀ жиндаса бугеб гъаран (мугIрул мучари), яги хурул гъаран. ГӀалхул гъаран бижула ГьитӀинаб Азиялда, Шималияб Африкаялда, Ираналда ва Гималаязда. Бекьулеб ва...


Ният халгьабун…

Къокъаб, амма магIна гъваридаб аби буго: «РакIбацIцIалъиялъ, ай ихласалъ гIажаибал жал гьарула», - ян абураб. Гьел рагIабаз мухIканго загьир гьабула муъминчиясул гIумруялъул аслияб магIна. Ахир-къадги исламалда бокьараб гIамалалъе къимат гьабула гьелъул сипат-сураталдалъун яги кIодолъиялдалъун...


ХIарамалъул ракь

Макка-Мадинаялъул хиралъилъун нилъее гIела, жиндие гIоло кинабго махлукъат бижарав Авараг ﷺ тIад хьвадараб, гьев вукъараб ракьлъун букIин.   Нилъеда бихьулеб буго жакъасеб къоялъги ТIадегIанав Аллагьас ﷻ Макка-Мадинаялъул агьлу хьихьун бугеб куцги, гьениб гьанжелъизегIан цIунун бугеб...


ЦIияв ректор

Саида Сиражудинова тӀамун йиго Дагъистаналъул гуманитарияб институталъул ректорлъун. Республикаялъул муфти, шайих АхӀмад-афандиясул рахъалдасан баркала загьир гьабуна цеве ректорлъун вукӀарав НухӀкъади БахIмудкъадиевасе, гьес гьабураб хӀалтӀухъ. Баркалаялъул гӀаламат хӀисабалда гьесие сайгъат...