Къуръан цIалулезул шайих
Имам Шамсудин Абул-Хайр МухӀаммад ибн МухӀаммад, ибн Жазари Димашкъи ШафигӀи абураб цIар гъоркь лъалев. Гьев вукIана жиндир заманалъул хӀафиз, мухIадис ва тажвидалъул (Къуръан цӀалиялъул къагӀидабазул) машгьурав гӀалимчи.
Ибну Жазари гьавуна шамат къоялъ, гьижрияб 751 соналъул рамазан моцӀалъул 25-абилеб къоялъ, Дамаск шагьаралда. Гьев гӀуна гӀелму ва дин бокьулеб динияб хъизамалда.
Жиндирго инсул сипат гьабулаго, имам ибну Жазарияс абуна: «Гьев вукӀана ТIадегIанав Аллагьасул ﷻ ритӀухъал лагъзадерил цояв. Гьес мажгит бана Гъута абулеб бакӀалда (Дамаскалъул рагӀалда)», - ян.
Имамасул эменги гӀалимчи вукӀана. Живго ибну Жазарияс чанго нухалъ инсуда цебе Къуръан цӀалана. Имамас жиндирго мугӀалимзаби рехсолеб бакIалдаги тIоцеве гьев рехсана.
ГӀалимчиясул эбел ГӀайишатицаги гӀелму тIалаб гьабизе хӀаракат бахъулаан.
ГӀелму тIалаб гьабулаго имам ибну Жазарияс сапар бухьуна гӀемерал шагьаразде ва улкабазде: ХӀижазалде (Макка ва Мадина), Мисриялде, Румалъул султанлъиялде, Самаркъандалде, Ширазалде, Йеменалде.
Гьесие тӀадегӀанал ва жавабиял хӀуку-маталъул хъулухъалги щола. Гьев вукӀана Шамалъул, хадуб Ширазалъул бетӀерав къазилъун. Шайих хӀисабалда гьес батӀи-батӀиял шагьаразда ва мадрасазда Къуръан цӀалиялъул дарсал кьуна, гьездаго гьоркьоб Дамаскалда бугеб машгьураб «Дарул хIадисул Ашрафия» абураб идараялдаги дарсал кьуна.
Имам ибну Жазари цӀалана жиндир заманалъул машгьурал гӀалимзабазда цеве. Гьезда гьоркьоса хасго машгьурал руго Такъиюдин Фаси ва Шигьабудин ибн ХӀажар ГIаскъалани.
Гьес нахъе тана бечедаб гӀелмияб ирс, гьезда гьоркьоса ккола гьадинал тIахьал: «Мукъаддима» абураб тажвид гӀелмуялда тӀасан хъвараб тIехь. «Ан-Нашр фи ал-Къираат гIашр» - Къуръан цӀалиялъул анцӀго къагӀидаялъул хӀакъалъулъ тӀехь. «ЖамигӀул асанид», имамас жиндирго шайихзабиги, жинца цӀаларал тӀахьалги, жиндирго иснадалги хъвараб тIехь.
Гьел тӀахьал гуребги, имамас нахъе тана исламияб гӀелмуялъул гӀемерал цогидалги къиматал тIахьал.
Гьижрияб 833-абилеб соналъул рабигӀул аввал моцӀалъул щуабилеб рузманалъул къоялъ Къуръан цӀалулезул кӀудияв шайих имам ибну Жазари Аллагьасул къадар щвана. Гьев вукъун вуго Шираз шагьаралда.
