Аслияб гьумералде

Хассаб моцI

Хассаб моцI

РабигIул аввал ккола исламияб календаралда хасал моцIазул цояб. Гьеб моцIалъ гьавуна ахирисев авараг МухIаммад ﷺ.  Гьедин байбихьана цIияб заман: гIасрабазул бецIлъиялда ва жагьиллъиялда хадуб канлъиялъул, лъаялъул ва гурхIел-рахIмуялъул.

 

Авараг ﷺ гьавуна Маккаялда, пилалъул соналъул итни къоялъ, рабигIул аввалалъул 12-абилелъ. Бусурбабазе гьеб къо ккола цIияб заман байбихьараблъи ракIалде щвезабулеб гIаламатлъун. Гьев гьавиялдалъун Аллагьас жамгIияталъе кьуна жиндалъун аварагзабазул силсила рагIалде бахъарав ва вахIю камиллъарав чи.

ГIасрабазда жаниб дунялалъул бусурбабазул жамагIатал данделъула РабигIул аввал моцIалъул къояз, Аварагасул ﷺ гIумру ва гIамал ракIалде щвезабизе. Гьединал данделъабазда гьев ﷺ гьавиялъул ва гьесул гIумруялъулﷺ бицун ахIула мавлидал. Мавлидал ахIун Аварагасул ﷺ хIакъалъулъ бициналъ ракIал гьесдехун рокьиялъул цIола ва гьесул мисалалдалъун бусурбабазул бухьен щула гьабула. Гьеб ккола гIицIго гIадат гуреб, Аллагьасул Расуласул ﷺ кIодолъи лъикI бичIчIизе ва лъазе кумек гьабулеб кIвар бугеб рухIияб тарбия.

Мавлид кколаро гIицIго рагIаби ва бакънал. Гьеб ккола нилъее нухмалъулев ва насихIатчи витIарав ТIадегIанав Аллагьасе ﷻ баркала загьир гьаби. Сирра цIализе бусурбаби данделъараб мехалъ, гьез гIун бачIунеб гIелалъухъе кьола Авараг ﷺ кинав чи вукIаравали лъай: гьесул ритIухълъи, хIалимлъи, гIадамаздехун гурхIел-рахIму ва мадугьалзабазул букIараб ургъелгун адаб. Гьединал данделъабаздалъун иман цIилъула, ракIал тIеренлъула ва рацIцIалъула.

РабигIул аввал ккола гIумруялда жаниб кигIан нилъ Аварагасул ﷺ нухдасан унел ругелали пикру гьабизе рес кьолеб мех. Гьесдехун бугеб рокьи цохIо рагIудалъун букIунаро, гьеб загьирлъула гIамал гьабиялдалъун. Суннаталда нахърилълъин ккола ритIухъавлъун вукIин, загIипасда гурхIел гьаби, эбел-инсуе кумек гьаби, мадугьалзабазе квербакъи, цогидазе мисалиявлъун вукIин. Гьедин малъана Аварагас ﷺ жиндирго умматалда. Гьеле гьеб хIалалда бихьизабизе бегьула нилъеца гьесде бугеб ракIбацIцIадаб рокьи.

РабигIул аввал букIаги нилъее канлъиялъул ва рахIмуялъул моцIлъун, нилъер ракIал Авараг ﷺ вокьиялъ цIун, ишаз гьеб рокьи тасдикъ гьабулеб. Нилъер гIибадат цIикIкIинабулеб, Аллагьасул ﷻ Расуласде ﷺ салават цIикIкIун битIулеб, щибаб ахIвал-хIалалда гьесул гIумру нилъее мисалияблъун батаги. Амин!

 

Жабир Мажидов

2026-09-15 (РабигIул ахир 1448 с.) №18.


КIудиял мунагьал

МацIихъанлъи гьаби ккола цо чияс абураб жо цогидасда бицин, гьелъ жинда бицарав чиясул жиндаса бицарав чиясдехун дагьабниги рокьукълъи, ракIхвей бижизабулеб бугони. Къуръаналда мацIихъан какун вуго. ХIадисалдаги буго мацIихъан Алжаналде лъугьинарин абун.   Гьел ккола Аллагьасул бищун ццим...


Берцинлъи гьаби

Инсанас ретIулеб ретIелги берцинлъиялъе хIалтIизе гьарулел жалги хIалалал рукIуна, гIаммаб куцалда босани. Кинниги гьезда гъорлъ руго хIалтIизаризеги ва гьездалъун къачIадизеги бегьуларел жалги.   Гьел киналго хIалтIизаризе бегьулел жал руго Аллагьас нилъее дунялалда ругебгIан заманалъ...


Авараг ﷺ лъай – гьев вокьи

Аллагьасул Аварагасде ﷺ бугеб рокьиялъ гьесул асхIабзабазул ракIазулъ хасаб бакI кколаан. Гьеб рокьи гьез загьир гьабулаан рагIудалъун ва пишабаздалъун гуребги Аварагасул ﷺ къадру цIунулел, гьесул лъикIлъаби рицунел, гьесул тIокIаб гIамал-хасият беццулел шигIрабаздалъунги.   АсхIабзабазда...


Суал-жаваб

Хабалъ ракIгъеялъул как кин балеб? ШафигIияб мазгьабалъул кIудияв гIалим Сайид МухIаммад Журданияс «ФатхIул ГIаллам» абураб тIехьалда хъван буго: «Гьел суннатал каказдасан ккола хабалъ ракIгъезабиялъул какги. Аварагас ﷺ абун буго: «Хварасе тIоцебесеб сордоялдаса захIматаб...


Бусурбабазул тарихчи ва географ

ГIизудин ибну Шаддад ХӀалаби гьавуна Сириялъул ХIалеппоялда бугеб ХӀалаб шагьаралда, 1217 соналъул лъабабилеб зулхӀижа моцIалъ, гьижрияб 613 соналда. Тарихалъул ва географиялъул рахъалъ жиндирго хIалтIабазул кумекалдалъун ибну Шаддад вахъана жиндир гIасруялъул машгьурал тарихчагӀазул...