ХIакъир гьаруге
ТIадегIанав Аллагьас ﷻ нилъеде амру гьабуна эбел-инсул адаб-хIурмат гьабеян. Хирияб Къуръаналда амру гьабулеб буго эбел-инсул адаб гьабеян.
Муъминчияс эбел-инсул адаб гьабизе ккола гьел исламалда гьечIониги.
Исламалъул къануназда рекъон, лъимал эбел-инсуе мутIигIлъизе ккола, гьез хIарамаб жо тIалаб гьабулеб гьечIебгIан заманалъ.
Къуръаналда, «АхIкъаф» сураялда Аллагьас ﷻ абулеб буго эбел-инсул адаб-хIурмат гьабеян. Щайгурелъул, хасго эбелалда кIудияб къо бихьун букIуна лъимер гьабулаго.
Эбел-инсул адаб гьабичIого, гьел хIакъир гьари, гьезие къварилъи ва зарал гьаби ккола исламалда бищун кIудиял мунагьазул цояб.
Эбел-инсуе мутIигIлъичIого, гьезие къварилъи гьабурав чи дунялалдаги ахираталдаги ТIадегIанав Аллагьасул ﷻ рахIматалдаса махIрумлъула, Къиямасеб къоялъ Аллагь гьесухъ валагьуларо.
Щивав чияс эбел-инсул ургъел гьабизе ва гьезул къадру-къимат цIунизе ккола. Лъималаз эбел-инсул хIакъалъулъ квешаб рагIи абизе яги гьезда цо кинабалиго гIайибчIвазе рес бегьулеб жо гьабизе бегьуларо.
ГIабдуллагь ибн ГIамрица бицараб хIадисалда буго, цо нухалъ Аварагас ﷺ абунин: «Бищун кIудиял мунагьазул цояб ккола инсанас эбел-эмен каки», - ян. АсхIабзабаз абула: «Я, Аллагьасул Расул, бегьулищ чияс жиндирго эбел-эмен какизе?» - ян. Гьес абула: «Гьедин букIине бегьула, гьес чияр эмен какула, дов чияс гьесул эмен какула, гьес чияр эбел какула, дов чияс досул эбел какула», - ян. (Имам АхIмад, Муслим)
Чиясда бичIчIизе ккола жинца квешаб жо гьабулеб мехалъ гьесул эбел-инсуде ва яц-вацасде гьеб щвезе рес бугеблъи.
Эбел-инсудехун инсан лъикIаб куцалъ вукIин тIоритIел гьабула гьесул гIамал-тIабигIат лъикIаб букIиналъ. Эбел-инсул ургъел, гьел рази гьари ккола Алжаналъул кIул щвеялъе бугеб сабаб. Эбел-инсул ургъел гьабулел лъималазе кинабго жоялда жаниб Аллагьасул квербакъи ва кумек щола, гьезул гIумру бигьалъула. Эбел-инсул разилъи Аллагь разилъиялда хурхараб буго.
