Дуца гьабуни, дуеги гьабула
Дунял буго кумек къваригIарал, ургъалабаз къварид гьарурал, ритIухълъи гьечIолъиялъ ракIал лъукъарал гIадамал гIемер ругеб бакI. ГIемерисезда дандчIваларо нужее къваригIараб, гIолареб жо бугищ абун аскIове вачIунев чи.
Аварагасул ﷺ амру
Аллагьасул Расулас ﷺ умматалде амру гьабуна анкьго гIамалалдалъун, гьезул цояб ккола жидее къварилъи бугезе квербакъи гьаби. Аллагь разилъаяв МугIавия ибн Сувайдидасан бицараб хIадисалда буго: «Аварагас ﷺ нижеда амру гьабуна анкьго жо гьабейин ва цоги анкьго жо гьабизеги гьукъана. Гьес амру гьабуна унтаразухъе зияраталъ щвезе ин, хвел букъиялъулъ гIахьаллъи, чинхъарав чиясе лъикIал гьара-рахьиял гьари, салам кьурасе гьеб буссинаби, зулму гьабурав чиясе кумек гьабизе, ахIиялъе къабул гьабун жаваб гьаби ва гьеди тIубазаби» (Бухари).
Бусурбабазулгун вацлъи
Бусурбанчиясе рекъараб гьечIо динцоясда тIад гьабулеб зулмуги бихьулеб букIаго гьеб нахъчIвангутIизе яги гьев инжит гьавулев зулмучиги вихьулаго жиндир кумекалде хIажат бугев рехун тезе. ГIабдуллагь ибн ГIумаридасан бицараб хIадисалда буго: «Бусурбанчи бусурбанчиясе вац вуго, гьес дандиясе я зулму гьабизе, я хиянатлъи гьабизе бегьуларо. Жиндир вацасе кумек гьабурав чиясе, Аллагьас ﷻ гьабула жиндиего къварилъи яги хIажат ккедал кумек. Бусурбанчи пашманлъиялдаса гIицI гьавурав чи Аллагьас ﷻ Къиямасеб къоялъул пашманлъабазул цоялдаса тархъан гьавула, гьединго, лъица бугониги бусурбанчи вахчизавун (гьесул гIисинал гIунгутIаби къватIир чIваялдаса гьукъарав), Аллагьас ﷻ гьев чиги Къиямасеб къоялъ вахчизавила (гьесул мунагьал хIисаб-суалалъе къватIире рахъичIого тун)», - абун (АхIмад). ЗагIипазул рахъ кколареб, зулмучи нахъчIвалареб жамагIат буго Аллагьасул ﷻ цIоб, кумек, рахIмат щвей мукъсанаб, мунагьаздаса тIаса лъугьин щвей щакаблъун.
Гьабурасе гьабула
ХIажатаб бакIалда квербакъи гьабурасе гьелда релълъараб ва жеги цIикIкIун цогидазги гьабула, гьединго, ресги букIун рикIкIад чIаравги ахир-къадги живго ккола гьелдаго релълъараб хIалалде. Щивасда, дунялалдагун ахираталда жидецаго тIаса бищаралъул пихъ бакIарулеб къо тIаде бачIуна, гьелда рекъон жазаъги батула.
МухIаммад ﷺ исламалдалъун вачIинегIанго заманалъ гIарабазулъ тIибитIун букIана лъикIабги квешабги гIамалалъулъ цоцазе квербакъи гьабулеб гIадат. Ислам бачIараб заманалда абуни, Аварагас ﷺ амру гьабуна лъикIаб рахъ. Анас ибну Маликица бицана Аллагьасул Расулас ﷺ абунин: «Дурго вацасе кумек гьабе, гьев зулмучи вугониги, зулму жинда гьабулев вугониги», - абун. Аварагасда ﷺ цIехола: «Я, Аллагьасул Расул ﷺ, жинда зулму гьабулесе кумек гьабиялъул иш бичIчIила, нижеца гьесие кумек гьабила. Амма зулмучиясе кумек гьабиялъул магIна щиб?» - ин. Гьес ﷺ абуна: «Дуца гьесие квалквал гьабизе ккола ва гьев гьукъизеги ккола зулмуялдаса», - ян (Бухари, Муслим).
КIолеб бугебгIан къадаралда жиндирго диналъул вацасул рахъ кквезе ккола рагIудалъун батаниги, шафагIаталдалъун бугониги, яги лъикIаб гIамал гьабиялдалъун. Амма гьебги гьабичIого, диналъул вац инжит гьавиялъе нугIлъун чIарав чиясда Аллагьас ﷻ Къиямасеб къоялъ инжитлъиялъул ретIел ретIуна.
ГьечIеб бакIалда чиясул рахъкквей
Бусурбанчияс дунялалда Аллагьасе ﷻ гIоло диналъул вацасул рахъкквезе хIаракат бахъараб мехалъ, хасго гьев гьечIеб мехалъ, нифакъалъул асарги лъугIула, унго-унгоял, лъикIал рекIел хIалалги рижула. БетIергьанасда ﷻ цебе ракIбацIцIадаб гIамалги лъугьуна. Гьединаб хIаракаталъ лъикIаб пихъги кьола. Дунялалда диналъул вацазул рахъ кколев, гьезие хIалае чIолев чиясе дунялалдаги жиндир гьарулел ишазулъ кумек гьабула, ахираталда гьезул цIунулевлъунги Жив ﷻ вахъуна.
ТIекълъиялъегун зулмуялъе хIалае чIеялъ Аллагьасул ﷻ ццим бахъинабула. Жиндирго лъавукълъиялъ зулмучиясул рахъ ккурав, гьесие квешлъи гьабизе кумек гьабурав чиясдеги Аллагьасул ﷻ ццим бахуна. Аллагь разилъаяв ГIабдуллагь ибн ГIумаридасан бицараб хIадисалда буго: «ТIекълъиялдалъун дагIба-рагIиялъе кумек гьабурав яги бокьараб зулмуялъе сундалъун бугониги квербакъи гьабурав чи Аллагьасул ﷻ ццималда гъоркь вукIуна, жинца гьеб чIезабизегIан», - абун (Абу Давуд).
Къварилъиялда вугев диналъул вацасе кумек гьабурав чиясе, Аллагьасул ﷻ рахъалдасан щола жиндиего кумек, сундулъ бугониги хIажалъи ккедал. Бусурбанчиясул рахъкквей ккола гIицIго лъикIлъи гьаби гуребги, Аварагасул ﷺ амру тIубазаби ва унго-унгояб вацлъи загьирлъи. Жиндирго вацасул къартI цIунулев чи Аллагьас ﷻ цIунула Къиямасеб къоялъги.
Аллагьас ﷻ цIунаги загIипасда хIал гьабиялдаса. Тавпикъ кьеги нилъер хIажалъи бугеб бакIалда хIалае чIезе! Амин!
