Щивасдаса базе бугеб как

Щивав чи гьаб дунялалде виччан вуго, кигIан гIемерал сонал жинца гьанир раниги, цо къоялъ хвезелъун. Хварасдасан чIагояз балеб как буго жаназаялъул как, гьеб фарзул кифаятги ккола, ай киназдаго тIадаб, амма цогIаги чияс бани цогидал мунагьалде кколареб.

Гьединлъидал, гьитIинабго баян кьела жаназаялъул какил.

Жаназаялъул какил буго анкьгого рукну.

ТIоцебесеб

- ният гьаби, ай цогидал каказулъго гIадин. Гьелъие ният гьабулаго паризаябин яги фарзул кифаятин абизе ккола. Хварасул жаназа цебе бугони, гьесул цIар рехсезе ва гьев щивали лъай шартI гуро. Жаназа рикIкIад бугони, цIар рехсезе ккола яги имамасда хадуб балеб бугони, гьес (имамас) ният гьабурасдасан абун гьабила. ЦIар рехсон мекъи ккани, аскIов вугониги рикIкIад вугониги, как буцIцIунаро, аскIов вукIун гьесде (хварасде) ишара гьабун батичIони. АскIор ругел гIемерал хвараздаса балаго «гьездасан» абун гIола, гьезул рикIкIен ва цIарал лъалел гьечIони. ЖамагIат гьабун балеб бугони, жаназаялъул как имамасда нахъвилъун яги жамагIат гьабун абун ният гьабизе ккола.

КIиабилеб

- Аллагьу акбар аби. Ункъабго такбир абулаго, кверал рорхизе суннатаб буго. Щуабилеб такбир тIаде цIикIкIине гьабуни, бокьун яги лъачIого букIа, как батIуллъуларо, гьесул как батIуллъанин ракIчIей гьечIони. Имамас щуабилеб такбир абуни, маъмумасе суннатаб гьечIо нахъвилъине, гьес ватIалъизе ниятги гьабун салам кьела яги имамасда цадахъ салам кьезе чIела. КIиабилеб хирияб буго.

Лъабабилеб

- такбиразда хадуб салам кьей, цогидал каказулъ букIунеб салам гIадин.

Ункъабилеб

- АлхIам цIали. АлхIам цIализе тIоцебесеб такбиралда хадуб гурониги бегьула. Гьеб цIали балъго гьабизеги цебе «агIузу» бахъизеги суннатаб буго. ТIоцебесеб такбиралда хадуб имамас АлхIам цIалун бахъиналде маъмумасул цIалун лъугIани, дугIаялде машгъуллъила, цогидаб жо цIаличIого, щайгурелъул жаназалъул какалдаса мурад хварасе дугIа гьаби бугелъул. Аварагасде ﷺ свалат битIиялдаса имамасдаса цеве лъугIани, дугIаги гьабила, свалатги такрар гьабила, авараг ﷺ вугелъул дугIа къабул гьабиялъе васила.

Щуабилеб

- кIиабилеб такбиралда хадуб Аварагасде ﷺ свалат битIи. Свалат битIулаго агьлуялде свалат битIизе тIадаб гьечIо. Свалаталде салам данде къазе суннатаб буго, гьединго цебе Аллагьасе ﷻ рецц, хадуб муъминзабазе дугIа гьабизеги, масала, гьадин:

اَلْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينْ، وَ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ عَلَى رَسُولِهِ مُحَمَّدٍ وَ عَلَى آَلِهِ وَ أَصْحَابِهِ أجْمَعِينْ، اَللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ وَارْحَمْهُمْ عَامَّةً.

(АлхIамду лиллагьи раббил гIаламин, вас-салату ва-ссаламу гIала расулигьи МухIаммад ва гIала ал игьи ва асхIабигьи ажмагIин, Аллагьуммагъфир лилмуъминина вал муъминат вархIамгьум гIамматан).

Анлъабилеб

- лъабабилеб такбиралда хадуб хас гьавун, гьитIинав вугониги, хварасе дугIа гьаби. Аварагасул ﷺ хIадис букIиналъе гIоло: «Нужеца хварасдаса жаназаялъул как балеб мехалъ гьесие ракIбацIадго дугIа гьабе», - ян абураб, гьеб букIиналъе гIоло какалдаса бугеб къасдго, гьелъие гIоло муъминзабазе гIамм гьабураб дугIаялъ гIей гьабуларо. Суннатлъула гьесие дугIа цIикIкIинабизе. Аварагасдаса ﷺ бачIараб цIакъго хирияб буго, гьелъул бищун рекъараб буго Муслимица бицараб:

اَللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُ وَارْحَمْهُ وَاعْفُ عَنْهُ وَعَافِهِ وَأكَرِمْ نُزْلَهُ وَوَسِّعْ مُدْخَلَهُ وَ اغْسِلْهُ بِالمَاءِ وَالثَّلْجِ وَالْبَرْدِ وَنَقِّه ِمِنَ الْخَطَايَا كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ الْاَبْيَضُ مِنَ الدَّنَسِ وَأَبْدِلْهُ دَارًا خَيْرًا مِنْ دَارِهِ وَأَهْلًا خَيْرًا مِنْ أَهْلِهِ وَزَوْجًا خَيْرًا مِنْ زَوْجِهِ وَأَدْخِلْهُ الْجَنَّةَ وَأَعِذْهُ مِنَ النَّارِ وَفِتْنَتِهِ وَمِنْ عَذَابِ النَّارْ

(Я БетIергьан Аллагь, Дуца гьасул мунагьал чуре, гьасда Мун гурхIа, гьасдаса Мун тIаса лъугьа, Дуца гьасул рещтIунеб бакI кIодо гьабе, гьев лъугьунеб бакI гIатIид гьабе, Дуца гьев чуре лъималдалъун, гIазуялдалъун, Дуца гьев вацIцIад гьаве мунагьаздаса, хъахIаб ретIел хъублъиялдаса бацIцIад гьабулеб гIадин, Дуца гьев сверизаве гьесул рукъалдаса лъикIаб рукъалде, гьесул агьлуялдаса лъикIаб агьлуялде, гьесул чIужуялдаса лъикIай чIужуялде, Дуца гьев лъугьинаве алжаналде, Дуца гьев цIуне жужахIалъул цIаялдаса, гьелъул питнаялдаса ва жужахIалъул цIаялъул гIазабалдаса).

Гьалда цебе гьаб дугIа гьабизеги суннатаб буго:

اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِحَيِّنَا وَ مَيِّتِنَا وَ شَاهِدِنَا وَ غَائِبِنَا وَ صَغِيرِنَا وَ كَبِيرِنَا وَ ذَكَرِنَا وَ أُنْثَانَا، اَللَّهُمَّ مَنْ أَحْيَيْتَهُ مِنَّا فَأَحْيِهِ عَلَى الْإِسْلَامِ وَمَنْ تَوَفَّيْتَهُ مِنَّا فَتَوَفَّهُ عَلَى الْإِيمَانْ، اَللَّهُمَّ لَا تَحْرِمْنَا أَجْرَهُ وَلَا تُضِلَّنَا بَعْدَهُ».

(Я Аллагь, Дуца нижер чIагоязулги, хваразулги, гIахьаллъаразулги, рикIкIалъаразулги, гIисиназулги, чIахIиязулги, бихьиназулги, руччабазулги мунагьал чуре. Я БетIергьан Аллагь, Дуца нижедаса чIаго гьавулев чи исламалда чIаго гьаве, нижедаса хвезе гьавулев чи иманалда хвезе гьаве. Я БетIергьан Аллагь, Дуца ниж махIрум гьаруге гьесул ажруялдаса, ниж къосинеги гьаруге гьесдаса хадур).

Хвараб лъимер бугони, гьаб рехсараб дугIаялда хадуб абила:

اَللَّهُمَّ اجْعَلْهُ فَرَطًا لِأَبَوَيْهِ وَ سَلَفًا وَ ذُخْرًا وَعِظَةً وَاعْتِبَارًا وَ شَفِيعًا وَ ثَقِّلْ بِهِ مَوَازِينَهُمَا وَ أَفْرِغِ الصَّبْرَ عَلَى قُلُوبِهِمَا وَ لَا تَفْتِنْهُمَا بَعْدَهُ وَ لَا تَحْرِمْهُمَا أَجْرَهُ»

(Я Аллагь, Дуца гьев гьаве, эбел-инсуе цебе бакI къачIазе аравлъун, гьезие шафагIат гьабулевлъун, гьесдалъун, Дуца гьезул цIадираби бакIлъизаре, Дуца сабру чваххизабе гьезул ракIазде, Дуца гьел питнаялде ккезаруге гьесдаса хадур, гьесул ажруялдаса гьел махIрумги гьаруге).

Гьаб дугIаги суннатаб буго лъабабилеб такбиралда хадуб гьабизе:

اَللَّهُمَّ هَذَا عَبْدُكَ وَابْنُ عَبْدِكَ خَرَجَ مِنْ رَوْحِ الدُّنْيَا وَ سَعَتِهَا وَ اتِّسَاعِهَا وَأَحْبَابِهِ وَ مَحْبُوبِهِ وَ أَحِبَّائِهِ اِلَى ظُلْمَةِ الْقَبْرِ وَ مَا هُوَ لَاقِيهِ، كَانَ يَشْهَدُ اَنْ لَا إِلَهَ اِلَّا أَنْتَ وَ اَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُكَ وَ رَسُولُكَ وَ أَنْتَ أَعْلَمُ بِهِ، اَللَّهُمَّ إِنَّهُ نَزَلَ بِكَ وَأَنْتَ أَكْرَمُ الْأَكْرَمِينَ وَأَنْتَ خَيْرُ مَنْزُولٍ بِهِ، وَأَصْبَحَ فَقِيرًا اِلَى رَحْمَتِكَ وَأَنْتَ غَنِيٌّ عَنْ عَذَابِهِ وَ قَدْ جِئْنَاكَ رَاغِبِينَ اِلَيْكَ شُفَعَاءَ لَهُ، اَللَّهُمَّ اِنْ كَانَ مُحْسِنًا فَزِدْ فِي إِحْسَانِهِ وَ اِنْ كَانَ مُسِيئًا فَتَجَاوَزْ عَنْهُ وَ لَقِّهِ بِرَحْمَتِكَ وَ رِضَاكَ وَ قِهِ فِتْنَةَ الْقَبْرِ وَ عَذَابَهُ وَ أَفْسِحْ لَهُ فِي قَبْرِهِ وَ جَافِ الْأَرْضَ عَنْ جَنْبَيْهِ وَ لَقِّهِ بِرَحْمَتِكَ الْأَمْنَ مِنْ عَذَابِكَ حَتَّى تَبْعَثَهُ اِلَى جَنَّتِكَ يَا أَرْحَمُ الرَّاحِمِينْ.

(Я БетIергьан Аллагь, гьав Дур лагъ вуго, Дур лагъасул васги вуго, жив вахъана дунялалъул рахIаталдаса, гьелъул гIатIилъиялдаса, гьесул рокьулездаса, гьев вокьулездаса, хабал бецIлъиялде, гьениб гьес дандчIвай гьабулеб жоялде. Жинца нугIлъи гьабулеб букIана, хIакълъунго, лагълъи гьабизе кколеб щибго жо гьечIо Мун гурони, ва хIакълъунго, МухIаммадги Дур лагъ ва Расул вугин абун, Мун вуго цIикIкIун гьев лъалев. Я БетIергьан Аллагь, хIакълъунго, гьев духъе рещтIана, Мунги хириязулги хирияв вуго, жинде рещтIунезул бищун лъикIавги вуго, живги лъугьана дур рахIматалде хIажатавлъун, Мунги гьесие гIазаб гьабиялдаса бечедав вуго, нижги Духъе рачIана Дуде хьулги лъун, гьесие шафагIат гьабун. Я Аллагь, лъикIаб гIамал гьабулев вукIун ватани, гьесул лъикIлъи Дуца цIикIкIине гьабе, квешлъи гьабулев вукIун ватани, гьев тIаса лъугьун те, Дуца гьесие Дур рахIматги разилъиги швезабе, Дуца гьев цIуне хабал питнаялдасаги гьелъул гIазабалдасаги, Дуца гьесие гьесул хобги гIатIид гьабе, Дуца гьесие щвезабе Дур рахIматалдалъун божилъи, Дур гIазабалдаса, Дуца гьев дурго алжаналде витIизегIан, Я гурхIулезулги гурхIулев).

Гьаб дугIа буго имам ШафигIияс хIадисаздаса данде гьабураб.

Анкьабилеб

- хIал кIварав чи вахъун чIей.

Ункъабилеб такбиралда хадуб гьаб дугIа гьабизеги суннатаб буго:

اَللَّهُمَّ لَا تَحْرِمْنَا أَجْرَهُ وَلَا تَفْتِنَّا بَعْدَهُ وَ اغْفِرْ لَنَا وَ لَهُ

(Я Аллагь, Дуца ниж махIрум гьаруге гьесул ажруялдаса, ниж питнаялдеги ккезаруге гьесда хадур, Дуца нижерги гьесулги мунагьал чуре).

КАМИЛ МУХIАММАДОВ