Аслияб гьумералде

ХIузуралъул нух

ХIузуралъул нух

БетIергьанас щивав бусурбанчиясда тIадаблъун гьабун буго сордо-къоялда жаниб щуго как бай. Гьебги ккола диналда жаниб чара гьечIого лъалеб жо. Лъимералъ анкьго сон байгун гьелда как базе малъейин, анцIго сон байдал, кIарчанлъи гьабуни тамихI гьабейинги абун буго Бичасул аварагас ﷺ.

 

Цоги абун буго, как бай кколин БетIергьан Аллагьасулгун гьабулеб мунажатиланги (кIалъа-басай, хитIаб). Какилъ ругел арканазулгун суннатазул магIна хал гьабуни, гьедин бугизеги буго. Балагье алхIам-аттахIияталъул магIнаялде.

ХитIаб ккола нилъеца БетIергьанасулгун гьабулеб гара-чIвари. Гьединаб заманалда нилъ гъапулго ругони, гьелдаса адаб тараб жо кинаб букIинеб? Цо нилъедаго борцун балагьаниги, нилъеда кIалъалев чи дове-гъове вуссун, щибго нилъер адаб гьечIого, нилъги хIачIого кIалъалев вугони, гьесде ццим бахъунарищ? Балагье шайтIан нилъеда кидаго хадуб букIунеб куцалъухъ, нилъеда Аллагьасул ццим бахъин бижизабизе букIине.

Какилъ ругеб заманалда гIажаибго ботIролъе рачIунелщинал пикраби рихьуларищ? Квешал ругони гьездаса цIунизе рес букIунелъул, нилъ кантIичIого рукIине лъикIал ишал гьаризе пикраби реххунги, какдаса нилъ машгъул гьаризе кутакалда хIаракат бахъула иблисалъ.

РачIаха балагьизин хирияб хIадисалда щиб абулеб бугебали бихьизе. «Какидасан инсанасе гьечIо гьев гIакълуялда вукIарабгIан къадар гурони, ай хIузуралда», - ян абулеб буго Бичасул аварагас ﷺ. Гьелъул хIисаб гьабуни, гIемерисеб нилъер бараб как щибго кантIичIого бан борчIун батула. Гьеб тIубан хадуб ракIалде бачIуна гъапулго араб куц.

Имам Гъазалияс гьедин гъапулго бараб как, базего бачIого таралда релълъинабулеб буго. Щайгурелъул, как теялъул хIад гьаб дунялалда тIаса бихьи гурони, гьелъул тIокIаб пайда гьечIелъул. Загьириял гIалимзабаз как тIаса ккараблъун рикIкIуна цо лахIзаталданиги гьеб какилъ Аллагь ракIалде щвани. Амма имам Гъазалияс абулеб буго, гьединаб как гIицIго рагъа-рачари жаниб бугеб гурони, Аллагьасда аскIоб пайда гьечIеб бугин абун. ХIатта гьес рикIкIунеб буго какилъ хIузур букIин гьелъие шартI кколинги. Далиллъунги бачунеб буго гьаб хадусеб аят: «Дуца как бай дун ракIалде щвеялъе, ай дун рехсезе», – ян. ТIубараб какилъ гъапулго вукIарав чияс кин рехсолев Аллагьин рикIкIунеб буго Гъазалияс.

Гьеб кинабго жо бичIчIарав чияс кутакалда хIаракат бахъула какилъ хIузур цIунизе. Амма, кигIан кIвар кьун вугониги, цо заманалда гьелдасаги гъапуллъун, ахиралде щун батула как. Гьедин букIуна щибаб къойил. Узухъда, гьеб буго гIадатияв чиясул къагIидаги. Сордо-къоялъул цогидаб заманалда гIибадаталде вуссунарев чиясул гIицIго как балеб заманалда хIузур букIин лъугьунареб жо буго. Гьединлъидал чара гьечIо гIемер Аллагь рехсечIого.

БетIергьанас нилъеде амру гьабун буго нужеца гIибадат гьабейин абун. «Багьжату ссанияталда» хъвалеб буго: «ГIибадатин абураб жоялъул магIна ккола Аллагьгун даимго хIузуралда вукIин, щибго цоги жо ракIалде биччачIого. Гьединаб кIудияб талихIги инсанасе щоларо Аллагьасул рахъалдаса жазбат, ай Гьесде гIагар гьави щвечIого. Гьеб щвеялъе бугеб сабабги ккола жазбат жиндие бугев устарасул тарбиялда гъоркь гIибадат гьаби», – ян.

Аллагьас кумек гьабеги хушугI-хIузур камил гьабулеб нухда жигаралда хIалтIизе. Амин!

 

 

ГIабдуллагь МухIаммадов

2026-09-15 (РабигIул ахир 1448 с.) №18.


Берцинлъи гьаби

Инсанас ретIулеб ретIелги берцинлъиялъе хIалтIизе гьарулел жалги хIалалал рукIуна, гIаммаб куцалда босани. Кинниги гьезда гъорлъ руго хIалтIизаризеги ва гьездалъун къачIадизеги бегьуларел жалги.   Гьел киналго хIалтIизаризе бегьулел жал руго Аллагьас нилъее дунялалда ругебгIан заманалъ...


Бусурбабазул тарихчи ва географ

ГIизудин ибну Шаддад ХӀалаби гьавуна Сириялъул ХIалеппоялда бугеб ХӀалаб шагьаралда, 1217 соналъул лъабабилеб зулхӀижа моцIалъ, гьижрияб 613 соналда. Тарихалъул ва географиялъул рахъалъ жиндирго хIалтIабазул кумекалдалъун ибну Шаддад вахъана жиндир гIасруялъул машгьурал тарихчагӀазул...


Гъваридаб лъай

Гьале тIаде щвана цIалул заман. Киналго лъимал школаздеги, студентал цIалул идарабаздеги хьвадун байбихьула жидерго лъай цIикIкIинабизе. Исламалда лъай тIалаб гьабиялде кьола бищун цIикIкIун кIвар. Гьелде тIоритIел гьабулел аяталгун хIадисал гIемерал руго. Цересел номеразда гьелъул хIакъалъулъ...


Учительзабиги кIочон течIо

Хъайтагъ районалда тӀобитӀана РабигIул аввал моцӀалъе сайгъат гьабураб гӀелмияб мажлис. Гьелда гӀахьаллъана районалъул бетӀер ХӀасанов Запир; районалъул имамзабазул советалъул председатель - Салимов ГӀабдулла; Югалъулаб территориалияб округалда Дагъистан Республикаялъул муфтияталъул вакил Рамазанов...


РакI чIаго гьабулеб

Гьаб заманалда гIемерисеб мехалда дунялалъул ишазда сверун лъугьун рукIиналъ нилъ лъугьунел руго аслияб иш кIочон толеллъун. Нилъер ракI буго черх чIаго гьабун би жиндасан сверулеблъун гуребги иманалъул ракIбацIцIалъиялъул унго-унгоял бусурбабазул хасияталъул бакI ва нилъ Халикъасда ﷻ хурхинарулеб...