ТIоцебесеб моцI
МухIаррам ккола жинда жаниб рагъ хIарам гьабурал, Ибрагьимил заманалдаго хIурмат гьабулел рукIарал, Къуръан-хIадисалъ жиндир хиралъи бицарал моцIазул цояб. Гьединлъидал щивав бусурбанчияс кIвар кьезе ккола гьеб моцI Аллагьасе ﷻ тIагIат цIикIкIун гьабун, хIалкIвараб къадаралъ квешлъи тун, нухда тIобитIизе. ТIадежоялъе, гьеб моцI лъагIалил байбихьиги кколелъулха.
Аллагь ﷻ разилъаяв имам Гъазалияс «ИхIяъалда» хъван буго: «МухIаррам моцI соналъул байбихьи кколелъул, гьеб лъикIлъиялда тIобитIани, гьелъул баракат хутIарал моцIазде бахиналдеги хьул буго», - ян.
Аллагь ﷻ разилъаяв имам Нававияс «Заваиду Рравзаталда» хъван буго: «ХIурматиял моцIазул кIал кквезе бищун хирияб моцIлъун ккола мухIаррам», - абун. Гьелъул хIакъалъулъ бачIараб, Муслимица бицараб кьучIаб хIадисги буго: «Рамазан моцIалда хадусеб, кIал кквезе бищун хирияб моцI Аллагьасул ﷻ МухIаррам буго». Гьединлъидал тIубараб мухIаррам моцIалъ кIал кквезе суннатлъула.
ТIубанго моцIалъ кIал ккун бажаруларев чияс хамиз, рузман, гьатIан къоязниги кIал кквезе жигар бахъизе ккела. Щибаб моцIалъул итни, хамиз къояз кIал кквезеги суннатаб буго. Гьебги бажаричIони, моцIалъул авалги, бакьулъ бугеб къоги, ахирниги кквезе ккела. Хасго мухIаррам моцIалъ кIал кквезе беццараб къолъун ккола ГIашура къо. Имам Муслимица бицараб кьучIаб хIадисалда буго: «Нилъер хирияв Аварагас абулаан: «ГIашура къоялъ ккураб кIалалъ араб лъагIалил мунагьал тIаса ккезарула», - ян. Гьединго кквезе суннатаб буго мухIаррамалъул ичIабилеб къоялъги. КьучIаб хIадисалда буго: «Дун тIасияб сон тIаде щвезегIан чIаго хутIани, дица ГIашурадул цебесеб къоялдаги кIал кквейилан амру гьабизе буго», - илан. Гьединго ГIашураялъул хадусеб къоялъги кIал кквезе суннатаб буго, гьелъул хIакъалъулъ бачIараб хIадисги буго.
ГIашура къоялъ гIицIго кIал кквеялда къокълъичIого, цогидабги тIагIат гьабизе, Къуръан цIализе, свалат битIизе, мискин-пакъиразе садакъа гьабизе суннатаб буго. Гьеб къо ккола ТIадегIанав Аллагьас Идрис Алжаналде вачараб, НухI гамидаса рещтIараб, Ибрагьим цIаялдаса хвасарлъараб, Мусаде Таврат рещтIараб, фиргIавн гъанкъараб, Муса авараг гьесдаса хвасарлъараб, туснахъалдаса Юсуф авараг къватIиве вачIараб, Давуд аварагасул мунагь чурараб, Сулейман аварагасухъе ханлъи тIадбуссараб ва цогидалги хиралъаби ругеб къо.
