Аслияб гьумералде

ТалихI хIажат батани…

ТалихI хIажат батани…

ТалихI хIажат батани…

Гьаб заманалда цо-цоял рукIуна гIалимзаби какулел, цогидазда цеве жалго гIакъилзабилъун хIалел. Гьел ралагьуларо жидедаго битIун базе лъалареб какалъухъ, хIатта АлхIамцин цIализе лъалеб батуларо. Гьезда бичIчIуларо гIалимзабаз бицунеб жо Къуръан-хIадисалдаса босараб гIелму букIин. Гьединлъидал гIалимзабазде гIайибал гIунтIизарулев инсан ккола, Къуръан-хIадисалда хъваралда разилъуларев чи.

 

Гьединасда я дунялалда ялъуни ахираталда лъикIаб къо бихьуларо. Гьев хутIула гIалимзаби какиялъ жагьлуялда жанив тIерхьун ва хвел гIагарлъидал, щибго лъикIаб гIамал гьесухъ гьечIого. Мисалалъе, тохтурас хъвараб даруялда разилъичIого ва тохтурги какун, жиндаго ракIалде ккарабги гьабун вугев чи, кида-къадги гьалаглъичIого хутIилищ? Ахираталдайин абуни гьев чиясда ТIадегIанав Аллагьас кIал гьикъизеги буго гIалимзаби гьереси гьариялда бан.

Къуръаналда, гIалимзабазе къимат кьолеб цо аяталда, буго: «Бищун Аллагьасукьа хIинкъулел лагъзадерида гьоркьоса гIалимзаби руго», - ян («ФатIир», 28). Аллагьасукьа хIинкъулел гIадамал Гьесул вализабилъун рукIуна.

ХIадисул къудсиялда ТIадегIанав Аллагьас абун буго: «Дир валиясда данде рагъ лъазабулесда Дица рагъ лъазабула», - ян.

Гьединлъидал цIодорго рукIине ккола гIалимзабазда рагIи абиялдаса. 

ГIалимчиясул цо кинаб бугониги хатIа ккани, гьевго гIадинав гIалимчияс гьев витIизавула. Щайгурелъул, гьесдаго релълъарав гIалимчиясда гурони лъаларо гьес бицунеб жо мекъабищ яги битIарабищ бугебали. ШаргIиял хIужабиги рачун гьев витIизавизе гьесухъа гурони бажаруларо. Амма нилъ гIадал жагьилзабазда кин кIолеб гьез бицунеб жо мекъаблъун гьабизе? ШаргIиял ахIкамаздаса гIакълу ва пикру бергьинабизе нилъер ихтияр букIунарелъул.

Гьаб заманалда пуланас имамасухъе шаргIияб суал борхидал ва гьес гьев пулан къолеб хIукму къотIидал, гьев лъугьуна имамасде гIайибал чIвазе, гьев гIадилав гуревлъун чIезавизе.

ГIалимзаби ккола Аварагасул ﷺ ирсилал, Аллагьасдасан бачIараб дин жидеца тIегьазабулел гIадамал. ГIалимзабаздаса ракIал руссинарулевги ккола, Аллагьасул диналда цебе пардав гьабулев чи. Гьединлъидал нилъеца гIалимзаби какизе бегьуларо. Щайгурелъул ТIадегIанав Аллагьас аза-азар чиясда гьоркьоса гьел тIаса рищун руго дагIват гьабизеги дин цебе бачинеги. Аварагасул ﷺ ирс, ай гIелму гIадамазухъе щвезабизе тIаде босарал гIадамалги ккола гьел. Гьезие кумек гьабулеллъун рукIине ккола нилъ.

 

СагIид Залумханов

2026-05-15 (ЗулкъагIида 1447 с.) №10.


ХIарамалъул ракь

Макка-Мадинаялъул хиралъилъун нилъее гIела, жиндие гIоло кинабго махлукъат бижарав Авараг ﷺ тIад хьвадараб, гьев вукъараб ракьлъун букIин.   Нилъеда бихьулеб буго жакъасеб къоялъги ТIадегIанав Аллагьас ﷻ Макка-Мадинаялъул агьлу хьихьун бугеб куцги, гьениб гьанжелъизегIан цIунун бугеб...


Нужее баяналъе

ГIумар-асхIаб кин чIварав? – Рогьалил как балаго чIвана. Абубакарил ясазул бищун гIелму бугей щий йикIарай? – ГIаишат. Аварагасул чIужу ХIафсатица чан сон бараб? – 69 сон. Суратул «Намлаялда» цоги щиб цIар абулеб? – Суратул...


Рукъалъул мучари, гъаран

Гъаран (укроп) (латиназул мацӀалда Anethum ) — сельдереязул хъизаналъул лъагӀалилаб хералъул гъветӀ, гьелъул цохӀого цо тайпа ккола махӀ жиндаса бугеб гъаран (мугIрул мучари), яги хурул гъаран. ГӀалхул гъаран бижула ГьитӀинаб Азиялда, Шималияб Африкаялда, Ираналда ва Гималаязда. Бекьулеб ва...


Суал-жаваб

ХIежалъ гIисинал ва чIахIиял мунагьал чурулищ? ГIемерисел гIалимзабазда аскIоб хIежалъ гIисинал мунагьал чурула, амма кIудиял мунагьал ва гIадамазул хIукъукъал чуруларо. Бухари ва АхIмадица бицараб хIадисалда буго: «ХIеж гьабураб мехалда жинца абичIони квешаб рагIи ва гьаричIони фискъуялде...


Аллагьасе ﷻ бокьулеб би

Къурбанкъоялъ Адамил лъималаз гьарурал лъикIал гIамалазул бищун Аллагьасе бокьулеб гIамал би гIодобе тIей буго (къурбан хъвей).   Къурбаналъе хъураб жо Къиямасеб къоялъ бачIине буго жиндирго лълъурдулгун, расалгун, щанкIлалгун, гьелъул би ракьалде тIинкIилалде Аллагьасда ﷻ аскIоб кIудияб...