Аслияб гьумералде

Кумек гьабе

Кумек гьабе

Исламияб диналъ нилъ ахIула рукъалъул агьлугун ва хасго руччабигун хIеренго рукIиналде. Рокъоб гьабулеб хIалтIуецин чIужуялъе квербакъи гьабизе кколеблъиялде ахIула

нилъ шаргIалъ.

 

ТIадегIанав Аллагьас ﷻ Къуръаналда абулеб буго (магIна): «Нужеца руччабазулгун гьабулеб цадахъаб гIумруялъулъ гьездехун лъикIаб гьалмагълъи гьабе. Берцинаб рагIи бицун, хIалимаб, хIеренаб гIамал гьабун», - илан (сурату «Ан-Нисаъ», 19 аят). Гьеб аяталда Аллагьас ﷻ нилъ ахIулел руго руччабигун берцин рукIиналде. Напакъа, ретIел ва цогидабги гьезие кьезе кколеб хехго кьеялде. 

Гьаб дунялалда нилъее сундуего мисал вугев чи вуго Авараг ﷺ. Жиндирго рукъалъул руччабигун бищун хIеренавлъун, сахаватавлъун, кидаго гьумер разиявлъун вукIана гьев ﷺ. ГIадамазул бищун ракI гъуравлъунги вукIана. Манавияс бицана: «Хъизан-агьлугун хутIараб мехалъ Авараг ﷺ вукIана махсаро-хочI гьабулевлъун», - илан. Махсаро гьабулагоги киданиги гьереси бицунароан Аварагас ﷺ. Махсаро гьабун кIалъалаго гIодове валагьулаан. Абу Гьурайратидасан бицана: «Аварагасда асхIабзабаз абуна: «Я, Бичасул Расул, дуца нижее махсаро-хочI гьабула», - ян. Аварагас ﷺ жаваб гьабуна: «Гьабула, амма дица махсаро гьабулагоги хIакъаб гурони бицунаро», - ян.

АсхIабзабигун ва лъудбигун Авараг ﷺ вукIунаан гьезул цояв гIадин, ай ватIакIанцIун чIун вукIунароан, гьелгун жува-гъуван, берцинаб кIалъай гьабулаан. ГIаишатица бицана: «Цониги жо гьабулелъул Аварагас ﷺ цадахъ гьабулаан. ЦIарагIалъуса дица лъим гьекъедал, дир кIутIби хъвараб бакIалдасан гьекъолаан гьесгиﷺ. Ракьаялда тIад, дица кванан нахъе хутIараб гьан, кваналаан ва дир накабаздаги ваччун Къуръанги цIалулаан», - илан.

Цо къоялъ жинда Аллагь ﷻ разилъаяй ГIаишатица Аварагасда ﷺ бицана Умму ЗаргI абурай гIаданалъул хIакъалъулъ: «11 чIужугIаданалъ къотIи гьабун буго россабазул хIакъалъулъ щибго бахчиларин абун. Цинги щивалъ байбихьун буго жиндирго рос веццизе. Гьезул бищунго рос веццулейлъун ва росас кьолел нигIматал гIемер рихьулейлъун йикIана Абу ЗаргIил чIужу», - ян. Цинги Аварагас ﷺ ГIаишатида абун буго: «Умму ЗаргIие Абу ЗаргIадин вукIина дун дуе», - ян.

 

Жабир Мажидов

2026-06-01 (ЗулхIижа 1447 с.) №11.


Чакаралъул къадар

Чакаралъул къадар кинаб букIине кколеб?   Бидулъ букIунеб чакаралъ кIудияб бакI ккола инсанасул чорхолъ. Глюкозаялъул даража низамалде бачуна цIекIгьаналъ къватIибе кьолеб инсулиналъ. Чорхолъ гIураб къадаралда инсулин гьечIони яги клеткабаз гьелъие лъикIаб жаваб кьолеб гьечIони, бидулъ...


Инсанасул гIумру

ХIурматиял бусурбаби, гьал ахирал моцIазда жаниб Дагъистаналъул халкъ дандчIвана гIезегIанго цIикIкIарал тIабигIиял балагьазда. ГIемераб цIад баялъул хIасилалда Дагъистаналъул чанго батIиял бакIазда, ай гIодоблъиялда лъим рукъзабахъе бачIун лъикIаланго зарал ккана магIишаталъе. Гьединго мугIрузул...


ХIалалаб бетIербахъи

Щивав бусурбанчиясе хӀажатаб жо ккола хӀалалаб хайир ва хӀалалаб ризкъи тIалаб гьаби. ТӀадегӀанав Аллагьас ﷻ Къуръаналда абулеб буго (магIна): «Я, гьал гIадамал! Нужеца гьаб дунялалда ругел нигIматаздасан кванай, гьел нигIматал руго нужее хIалалаллъун, нужер чурхдузе ва гIакълуялъе зарал...


Суал-жаваб

Къамат гьабизе байбихьидал тIаде рахъуна цо-цоял. Кида рахъине лъикIаб бугеб? Имам Муслимил «СахIихIалда» тIад гьабураб шархIалда имам Нававияс хъвалеб буго: «Имам ШафигIил мазгьабалда рекъон, суннатаб буго будунас гьеб гьабун лъугIизегIан щивго тIаде вахъунгутIизе», -...


ГIелмабазул хазина

Къуръан ккола дунял бижаралдаса хадуб лъугьарал мугIжизатазул бищун кIудияблъун.   Гьедин букIиналъе далиллъунги ккола гьелъул гIуцIи гIакълуялъ къабул гьабулеблъун ва жибги пикру гьабизелъун бихьизабураб букIин. Руго жеги кIуди-кIудиялги мугIжизатал, амма гьел рукIана заман бихьун, бакI бихьун...