Аслияб гьумералде

Хасел киндай тIамила?

Хасел киндай тIамила?

Хасел киндай тIамила?

Гьале тIаде щвана гьогьомараб замана. Щибаб мехалъул букIуна жинди-жиндир хаслъи. Масала, хинаб мехалъ лъикIал ресал рукIуна магIишат-яшавалъе. Гьеб заманалда нилъеца кутакалда хIаракатги бахъула гьелъие.

 

Щайгурелъул, нилъеда якъинго лъала гьеб заманалда кIвар гьабичIони бачIин ва хайир гьечIого хасел тIамизе кколеблъи. ХIатта кинабго къуват ва кIвар гьелде буссинабула. «Сезон» абураб ахIиялда гъоркь хIалтIулаго хIухьбахъи гьабиги свакги лъаларо нилъеда. Инхоса ГIалихIажиясги абун гьечIищха: «ЗахIмат бихьичIого рахIат бокьарас, бекьичIого лъилъе нилъ гьечIого хур», - абун.

Кутакалда битIараб буго, хIатта тIехь бакьулъа рагIаби ругин абизе бегьула. ХIалтIичIев кваналаро, кваначIесул гIумруги халат бахъунаро.

Гьаб бугоха дунялалъул мисал. Гьениб цадахъ букIине, рухI хвасарлъизе къваригIунеб къадарги цIакъ дагьаб жо буго. Гьелъиецин гьебгощинал хIалтIизе кколел нилъ, гьединги гIорцIунги рахъунарел гьелдаса. Гьелде тIадеги бащадаб гIумру чиясул уна гьитIинлъиялда, хадуб цIалиялда ва гьебгощинаб къоги бихьун инсан лъугьуна хутIараб бащдаб гIумруялъе бетIербахъи балагьизе.

Гьедин тIалаб гьабулеб дунялалъул магIишат, гьедигIан дагьаб заманалда бетIербахъи-рахIаталъе, абадияб рукъалъе дагьабги цIикIкIун гьабизе ккеларищ. Гьаб дунял ахират къачIалеб бакI гурищ кколеб? Аварагасул ﷺ хIадисалда буго: «Дунял буго – ахираталъул хур», - абун. Нилъеда кколеб буго гьанир рукIунеб бакIин гьаб. КантIулел гьечIо гьабсагIаталдаги цадахъ чай гьекъолел рукIарал гIадамал хваниги, эбел-эмен, вац-яцал ратIалъаниги. Чармидасаги къвакIизарун руго ракIал щибго ургъел тун гьарулел мунагьаз. Гьел ракIал тамах гьариялъе бугеб даруги ккола БетIергьанасе гьабулеб гIибадат.

ГIемерисеб замана унеб буго магIишаталда хадур хачадилаго, хасалил халатал сардал я кьижун, яги телевизоралда, компюторалда цере чIун унел руго. Чанги гIолохъаби руго компьюторалда нахъа кIусун сордо рогьунел. ГIибадат гьабулаго рогьинищ абуни, гьез абизе буго кинин кIолеб гьедин сордо рогьине. Нилъ кутакалда гъапулго руго, рекерун унаго бараб как гурони тIокIаб гьабулеб гIамал гьечIо. Гьебни гьечIин тезе бегьилаан, гьабичIого хутIиялда мукIурлъи, гьелда хадуб ракIунтигIаги букIарабани. Чангияз абулеб рагIула, къол щуябго какги балила, кIвараб садакъаги кьолила, тIокIабги щибилаха къварагIунеб инсанасеян. Гьаб дунялалъул рокъоб гIумру гьабизе ккани инсан хIажалъула гIемераб алат-къайиялде, бугьун-гIучIалдаса бахъараб рикIкIани, гьелъул сияхI цIакъго халалъила. Гьединабго, гьелдаса халатаб, абадияб гIумру гьабизе унел чагIи нилъ рукIиналде кантIулелго гьечIо, гьениб кигIан гIемераб тIагIелдай къварагIинаян пикруго гьабуларо.

ХIурматиял диналъул агьлу, гьал хасалил сардалгIаги гIадада риччачIого рукIине рачIа хIаракат бахъизин. Дагьабниги эрккенаб заман гIибадаталда тIобитIизе кколеблъиялда тIад ургъилин!

 

МухIаммад ГIабасов

2026-09-15 (РабигIул ахир 1448 с.) №18.


Бусурбабазул тарихчи ва географ

ГIизудин ибну Шаддад ХӀалаби гьавуна Сириялъул ХIалеппоялда бугеб ХӀалаб шагьаралда, 1217 соналъул лъабабилеб зулхӀижа моцIалъ, гьижрияб 613 соналда. Тарихалъул ва географиялъул рахъалъ жиндирго хIалтIабазул кумекалдалъун ибну Шаддад вахъана жиндир гIасруялъул машгьурал тарихчагӀазул...


ГIажаибаб мугIжизат

Къуръан ккола жибго бищун кIудияб мугIжизат. Ва щибаб нухалъ гьеб лъазабидал гIажаиблъизеги гьарула. Гьелда жаниб географиялъулги хIикматал руго.   Аллагьас ﷻ Къуръаналда абуна: وَهُوَ الَّذِي خَلَقَ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُون   МагIна:...


Къинал руччабазе малъа-хъваял

Лъимер гьабизе йигеб заман буго цIакъ кIвар бугеб гIуж. Гьеб заманалда, хасго чIужугIаданалъ, жиндирго сахлъи ва рацIцIалъи, кванил ва цогидалъулги низам цIунизе ккола. Гьединго халкквезе ккола тIад ретIунеб ратIлида хадубги. Лъимер ва жийго квачалдаса цIунизе ккола, тIадкъараб ретIел, угъдул...


ХIикматал махлукъатал

КIвахIачал   КIвахIалал абун цIар лъурал хIайванал руго цIакъ хьвади хIинцал жал. Гьез кванала гъотIол тIамхал. Цаби рукIуна бащадал ва цо формаялъул. Цересел хIатIал нахъисездаса халатал руго. Рас буго чахьалдаса мугъзаде сверун бижараб. ЛъикI бихьула, махI бачине кIола, амма гIинда бакIаб...


Мадраса рагьана МагIлибги

Хьаргаби районалъул МагIли росулъ рагьана цIияб мадраса. Гьелъие цIарги кьуна Дагъистаналъул муфти, шайих АхIмад-афандиясул. Мадрасалда чIезарун руго киналго шартIал. Руго цIалул кабинетал, библиотека ва мутагIилзабазе хIажатабщинаб. Мадраса рагьиялъул хIурматалда тIобитIана динияб мажлисги....