Аслияб гьумералде

Дажалидаса тIури

Дажалидаса тIури

Дажалидаса тIури

Дунялалъул рукъ буго бусурбанчиясе хIалбихьиялъул бакI. Гьебги букIуна лъикIабгун квешалдалъун. Гьединлъидал, лъикIлъи яги квешлъи тIаде щведал гьезухъ щукруялдалъунги цIуниялдалъун русине ккола ТIадегIанав Аллагьасде ﷻ. Гьелъие нилъее мисалиявги вуго живго Авараг ﷺ. Гьев ﷺ вукIана киналъулъго Гьесде ﷻ таваккалав, хасго какилъ.

 

Бицен гьабила Аварагас ﷺ цIуни гьарулеб букIараб ункъгоялъул. Абу-Гьурайратидаса бицараб хIадисалда абулеб буго: «Ташагьуд (ат-тахIият) цIалун хадуб нужер щивав вусса абе Аллагьасдехун ункъго жоялдаса цIуни гьарун, жинцаги абун: «Аллагьумма инни агIузу бика мин гIазаби жагьаннам, ва мин гIазабил къабри, ва мин фитнатил махIя вал мамати ва мин шарри фитнатил масихIи д-дажал», - абун (Муслим).

Гьениб рехсараб кинниги, нилъее рекъараб буго цIуни гьаризе: жужахIалъул гIазабалдаса, хабалъ гIакъуба гьабиялдаса, чIаголъигун хвалил питнаялдаса ва дажалил питнаялъулги квешлъиялдаса.

ЖужахIалъул гIазаб абуни, гьелъул хIакъалъул Къуръаналдаги гIемер рехсон буго. Гьеб буго гIаси-пасикъазе хIадур гьабураб, кутакаб, хIехьезеяли киб бажарулеб бицунаго чиясул ракI черх тамах гьабулеб гIазаб. ЖужахIалда гIакъуба гьаби капуразе букIине буго абадияб, бусурбабазе абуни гьезул мунагьал хал гьарун тамихIги гьабун лъугIулеб буго. Гьелъ буго цIуни гьаризе кколеб жужахIалде ккеялдаса ва гьенире рачунеб гIамалалдаса.

Хабалъ гIакъуба гьаби, хварав чиясе гьеб буго ялъуни Алжаналъул ах яги жужахIалъул донкIо. Кинаб хварасе щвелеб абуни, гьеб бараб буго чIаго вукIаго инсанасул букIараб гIумру-яшавалда. Аварагас ﷺ абуна: «Хабалъ гIакъуба гьабиялдаса цIуни гьарун кIанцIе Аллагьасде . Хабалъ гIакъуба хIакъаб жо буго!», - абун.

ЧIаголъигун хвалил питна абуни, гьаб жинде нилъ риччараб ракь буго хIалбихьиялгун лазатал жалазул цIураб бакI. Гьанисан ине вуго щивав чи. Амма ине ккола Аллагьасул ﷻ шаригIаталъ бихьизабухъе, дунялалъ махсароде кквезе чIечIого. Махсароде кквейги букIуна цо кинаб бугониги лъикIаб гуреб хIалалде ккедал чIвачIвадун, зигардун, рахIат хун чIезе кIолареб хIал лъугьиндал. ТIаде-гъоркье балагь-къварилъи бачIунарев ва гьелъ рахIатбахъи гьабуларев чи вукIунаро амма рукIине бегьуларо гьеб хIалалъ лагълъиялде рачараллъун. Цинги, гьединаб хIалалде живго ккезе чIарасде абула напсалъул лагъилан. Лагълъунги ккола, гIадатияб гIумруялда вугеб заманалъ напс ва черх лазатазде ругьунлъун бокьа-бокьахъе биччан тедал. ЗахIмалъабазулъги лъикIлъабазулъги цо хIал букIунев абуни, гьев вуго унго-унгояв Аллагьасул ﷻ лагъ. Гьеб буго чIаголъиялъулаб питна.

Хвалилаб питна абуни, гьеб буго ГIизраил малаикас рухI босулелъул ахирисел хIухьелазулъ шайтIан иблисалъ гукки, битIараб нухдаса гьеб параялъулъ къосун ккей. Гьеб лахIзаталда кьола иблисалъ бищун къуватаб жигар муъминчи къосун ккезавизеги. Гьеб параялда витIун ккарав абадияб талихIалда квершел батарав вуго. Аварагас ﷺ абун буго: «Хвалда цебе жиндир ахирисеб рагIи «ла илагьа илла Ллагь» буголъарав Алжаналде лъугьуна», - ян (Тирмизи). Машгьураб рагIи буго чи холин жинца гIумру гьабулеб букIараб жоялда абун, гьелъ пикру гьабизе ккола жиндир гIумру-яшавалъул щиб пиша гьабулевлъун жив вугев абун.

Дажалил питна, гьеб букIине буго дунялалда лъугьаразул бищун кIудияб. Гьелдаса цIуни гьареян малъулеб букIараб буго цогидал аварагзабазгицин жидеда нахърилъаразда. Аварагасул ﷺ хIадисазда рехсараб кинниги дажалица, жинда хадур гIадамал рилъинелъун, бицине буго батIи-батIияб хабар ва къотIи гьабизе буго гьабги добги букIинабилин. Гьесул къотIаби тIуразеги руго. Гьесул кодоб гамачI месед-гIарацалде сверизе буго. ГIадамал чIаго гьаризе кIолеб гьунарги кьун букIине буго Аллагьас ﷻ гьесухъе. Бичасул Аварагас ﷺ абун буго: «Дажал вахъун вугин рагIарав чи гьесдаса лъуте», - абун. «Аллагьасул цIаралдалъун гьедула, дажалихъе вачIани жив муъминчийин вугев чи, гьес рихьизарурал гъира базабулел жал рихьун хадув гьев дажалида хадув вилъине вуго», - абун (АхIмад).

Аллагьас ﷻ цIунеги гьел питна балагь-къварилъабаздаса. Гьес ﷻ кумек гьабеги щивасе хIакъаб нух ккун, Гьесул ﷻ разилъи щоледухъ гIумру тIамун, Алжаналда квершел батулеб гIамалалъе! Амин!

 

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-03-15 (Шаввал 1447 с.) №6.


Суал-жаваб

Шукруялъул сужда кида гьабулеб? Щукруялъул сужда гьабизе суннатаб буго. Гьебги гьабула циндаго ракIалда букIинчIеб бакIалдаса нигIмат тIаде бачIиндал яги жиндаса балагь нахъчIвайдал. Гьединго, суннатаб буго шукруялъул сужда гьабизе квешаб унти бугев яги балагьалде ккарав чи вихьидал, Аллагьас I...


Инсанасул талихI

ГIужда как бай буго инсанасул бищун кIудияб талихI. Нилъ Аллагьас ﷻ рижун руго гIибадаталъе, гIибадаталъул аслияблъунги буго как. Как байги буго МухIаммадил умматалда цIакъго-цIакъ хасс гьабураб гIамал.   ТIоцебе тIадкъай гьабулелъул как бай букIана къойида жаниб кIикъоялда анцIго базе....


КӀал биччаялъул байрам

Ассаламу гIалайкум ва рахIматуллагьи ва баракатугьу!   ХIурматиял диналъул вацал ва яцал! РакӀ-ракӀалъ баркула нужеда тӀаде щвараб баракатаб кӀал биччаялъул байрам: кӀал кквеялъул, как баялъул, ракӀбацӀцӀадаб тавбуялъул ва рухӀияб рахъалъ хисиялъул цӀураб хирияб рамазан моцӀ лъугӀулеб...


ХвезегIан хьитал ретIинчIев

ЦIар рагIарав гIалимчи Ибрагьим ХIарбияс бицана Бишр бин ХIарисияс абулеб рагIанин: «Нилъедаса ратIаралъарал цо-цо чагIи ракIалде щведал, ракIал чIаголъун рачIуна. Амма руго цо-цо чагIи жал рихьидал гIадамазул ракIал холел», - ян.   Гьаб макъалаялда бицен гьабизе бугевги ккола...


Камил гьабила

ГIибадат гьабиялъулъ тамахлъи лъугьиналъ жанисеб бацIцIалъиялъеги чучлъи лъугьуна. Амма инсанас гIемер гIибадат гьабунагIан, рухIияб рахъги камиллъула. Диналъ нилъее, гIибадаталда даимго рукIинедухъ, Аллагь рази гьавизе хIаракат бахъиялъул мурадалда кьун руго паризаял гурелги гIамалал...