Аслияб гьумералде

Дажалидаса тIури

Дажалидаса тIури

Дажалидаса тIури

Дунялалъул рукъ буго бусурбанчиясе хIалбихьиялъул бакI. Гьебги букIуна лъикIабгун квешалдалъун. Гьединлъидал, лъикIлъи яги квешлъи тIаде щведал гьезухъ щукруялдалъунги цIуниялдалъун русине ккола ТIадегIанав Аллагьасде ﷻ. Гьелъие нилъее мисалиявги вуго живго Авараг ﷺ. Гьев ﷺ вукIана киналъулъго Гьесде ﷻ таваккалав, хасго какилъ.

 

Бицен гьабила Аварагас ﷺ цIуни гьарулеб букIараб ункъгоялъул. Абу-Гьурайратидаса бицараб хIадисалда абулеб буго: «Ташагьуд (ат-тахIият) цIалун хадуб нужер щивав вусса абе Аллагьасдехун ункъго жоялдаса цIуни гьарун, жинцаги абун: «Аллагьумма инни агIузу бика мин гIазаби жагьаннам, ва мин гIазабил къабри, ва мин фитнатил махIя вал мамати ва мин шарри фитнатил масихIи д-дажал», - абун (Муслим).

Гьениб рехсараб кинниги, нилъее рекъараб буго цIуни гьаризе: жужахIалъул гIазабалдаса, хабалъ гIакъуба гьабиялдаса, чIаголъигун хвалил питнаялдаса ва дажалил питнаялъулги квешлъиялдаса.

ЖужахIалъул гIазаб абуни, гьелъул хIакъалъул Къуръаналдаги гIемер рехсон буго. Гьеб буго гIаси-пасикъазе хIадур гьабураб, кутакаб, хIехьезеяли киб бажарулеб бицунаго чиясул ракI черх тамах гьабулеб гIазаб. ЖужахIалда гIакъуба гьаби капуразе букIине буго абадияб, бусурбабазе абуни гьезул мунагьал хал гьарун тамихIги гьабун лъугIулеб буго. Гьелъ буго цIуни гьаризе кколеб жужахIалде ккеялдаса ва гьенире рачунеб гIамалалдаса.

Хабалъ гIакъуба гьаби, хварав чиясе гьеб буго ялъуни Алжаналъул ах яги жужахIалъул донкIо. Кинаб хварасе щвелеб абуни, гьеб бараб буго чIаго вукIаго инсанасул букIараб гIумру-яшавалда. Аварагас ﷺ абуна: «Хабалъ гIакъуба гьабиялдаса цIуни гьарун кIанцIе Аллагьасде . Хабалъ гIакъуба хIакъаб жо буго!», - абун.

ЧIаголъигун хвалил питна абуни, гьаб жинде нилъ риччараб ракь буго хIалбихьиялгун лазатал жалазул цIураб бакI. Гьанисан ине вуго щивав чи. Амма ине ккола Аллагьасул ﷻ шаригIаталъ бихьизабухъе, дунялалъ махсароде кквезе чIечIого. Махсароде кквейги букIуна цо кинаб бугониги лъикIаб гуреб хIалалде ккедал чIвачIвадун, зигардун, рахIат хун чIезе кIолареб хIал лъугьиндал. ТIаде-гъоркье балагь-къварилъи бачIунарев ва гьелъ рахIатбахъи гьабуларев чи вукIунаро амма рукIине бегьуларо гьеб хIалалъ лагълъиялде рачараллъун. Цинги, гьединаб хIалалде живго ккезе чIарасде абула напсалъул лагъилан. Лагълъунги ккола, гIадатияб гIумруялда вугеб заманалъ напс ва черх лазатазде ругьунлъун бокьа-бокьахъе биччан тедал. ЗахIмалъабазулъги лъикIлъабазулъги цо хIал букIунев абуни, гьев вуго унго-унгояв Аллагьасул ﷻ лагъ. Гьеб буго чIаголъиялъулаб питна.

Хвалилаб питна абуни, гьеб буго ГIизраил малаикас рухI босулелъул ахирисел хIухьелазулъ шайтIан иблисалъ гукки, битIараб нухдаса гьеб параялъулъ къосун ккей. Гьеб лахIзаталда кьола иблисалъ бищун къуватаб жигар муъминчи къосун ккезавизеги. Гьеб параялда витIун ккарав абадияб талихIалда квершел батарав вуго. Аварагас ﷺ абун буго: «Хвалда цебе жиндир ахирисеб рагIи «ла илагьа илла Ллагь» буголъарав Алжаналде лъугьуна», - ян (Тирмизи). Машгьураб рагIи буго чи холин жинца гIумру гьабулеб букIараб жоялда абун, гьелъ пикру гьабизе ккола жиндир гIумру-яшавалъул щиб пиша гьабулевлъун жив вугев абун.

Дажалил питна, гьеб букIине буго дунялалда лъугьаразул бищун кIудияб. Гьелдаса цIуни гьареян малъулеб букIараб буго цогидал аварагзабазгицин жидеда нахърилъаразда. Аварагасул ﷺ хIадисазда рехсараб кинниги дажалица, жинда хадур гIадамал рилъинелъун, бицине буго батIи-батIияб хабар ва къотIи гьабизе буго гьабги добги букIинабилин. Гьесул къотIаби тIуразеги руго. Гьесул кодоб гамачI месед-гIарацалде сверизе буго. ГIадамал чIаго гьаризе кIолеб гьунарги кьун букIине буго Аллагьас ﷻ гьесухъе. Бичасул Аварагас ﷺ абун буго: «Дажал вахъун вугин рагIарав чи гьесдаса лъуте», - абун. «Аллагьасул цIаралдалъун гьедула, дажалихъе вачIани жив муъминчийин вугев чи, гьес рихьизарурал гъира базабулел жал рихьун хадув гьев дажалида хадув вилъине вуго», - абун (АхIмад).

Аллагьас ﷻ цIунеги гьел питна балагь-къварилъабаздаса. Гьес ﷻ кумек гьабеги щивасе хIакъаб нух ккун, Гьесул ﷻ разилъи щоледухъ гIумру тIамун, Алжаналда квершел батулеб гIамалалъе! Амин!

 

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-05-15 (ЗулкъагIида 1447 с.) №10.


Тасаввуф - цересел гIалимзабазул цIадирабазда

Исламалъул машгьурал имамзабазул яги гIалимзабазул цонигияс суфизмалда кигIан дагьабниги гIайиб чIвачIо. Ункъабго мазгьабалъул имамзабазги гьезда нахърилълъарал гIалимзабазги, тафсиралъул, хIадисалъул гIалимзабазги тасаввуф рикIкIана исламалъул рухIлъун ва ракIлъун.   – СагIид ХIаваца...


Къурбан хъвей

Къурбан хъвеялъул хIукму   ШафигIиясдаги, АхIмадидаги, Маликидаги аскIоб къурбан хъвей муаккадаб суннат ккола, ай кIвар кьун тIадчIей гьабизе кколеб суннат. АбухIанифада аскIоб - шагьаразда, росабалъ гIумру гьабун ругел гIадамазда тIадаб буго. («РахIматул...


КIудияб гIидалъул байрам

Ассаламу гIалайкум ва рахIматуллагьи ва баракатугьу, хириял диналъул вацал ва яцал!   РакI-ракIалъ баркула нужеда тIаде щвараб Къурбаналъул байрам. Гьеб баракатаб къоялъ нилъеца кидаго ракIалде щвезабула Ибрагьим аварагасул тIадегIанаб мисал, гьесул ТIадегIанав Аллагьасе ﷻ букIараб...


Нухлул къанунал цIуни

Кинал ругониги балагьал рачIиндал нилъеца цоцазе кумек гьабула. Гьеб буго тIабигIияб жоги. Амма буго щибаб къойил кколеб балагь, нилъги жинде ругьунлъараб. Гьебги ккола нухазда кколел авариял. 2026 соналъул лъабго моцIида жаниб ккана 357 авария, хвана 61 чи, лъукъана 510-яв, гьезда гьоркьор руго...


Къурбаналъул гIид

ХIурматиял магIарулал, гьале тIаде щолеб буго исламалда жаниб кIудияб гIидлъун рикIкIунеб Къурбаналъул байрам.   Гьелъул аслу буго Ибрагьим аварагасдаса бачIараб. Гьебго тарих буго исламалъул щуабилеб рукнулъун бугеб хIежалъулги. Нилъер диналъул вацалгун яцал гьел къояз рукIуна хIежалъул...