Аслияб гьумералде

ТӀабигӀияб балагь – халкъалъул хӀалбихьи

ТӀабигӀияб балагь – халкъалъул хӀалбихьи

2026 соналъул март-апрелалда Дагъистаналда рарал чвахунцIадазул хIасилалда ккарал лъугьа-бахъинал регионалъе бищун захӀматал тӀабигӀиял балагьазул цояллъун лъугьана.

 

Республикаялъул цо чанго шагьаралдагун росабалъ гIемерал гIадамал хутIана жанире руссине рукъзал гьечIого, хвезаруна гьезул бахчабигун ракьал, нухал, хӀатта цо-цо чагIи къадаралдецин щвана.

«Лъугьа-бахъараб ккола балагьалде ккарал чагӀазе гуребги, цогидазеги хӀалбихьилъун, кин гьез къварилъи ккараздехун бербалагьи гьабизе бугебали бихьизе», - ян абуна Дагъистаналъул муфти АхӀмад-афанди ГӀабдулаевас жиндирго хитӀабалда. Гьел рагӀабазул магӀна якъинго бихьулеб букӀана дагъистаниязул хьвада-чӀвадияздасан.

Аварагасул ﷺ хӀадисалда буго: «ГӀадамазул бищунго лъикӀал руго цогидазе бищунго кумек гьабулел чагӀи», - ян.

ЧвахунцӀадалъ иргадулаб нухалдаги загьир гьабуна ва цоги нухалда бихьизабуна гӀаммаб балагь бачӀараб мехалда дагъистаниязда гьоркьоб бугеб ракълил ва цолъиялъул тӀадегӀанаб даража.

ГӀадамаз хехго гӀуцӀана жидеего бокьун кумекалъе рачӀаразул къокъаби: цояз къварилъи ккаралъуса гIадамал гочинаруна, цогидаз лъимги дарабиги чIезаруна, лъабабилез къватIир хутIаразе рукъзал кьуна.

Гьениб хабар букIинчIо «бахӀарчилъиялъул» хӀакъалъулъ, гьеб букӀана ккараб къварилъи хIакъикъаталдаги бичӀчӀилъун: цо дагьалъгIаги кватӀиялъ лъил бугониги гӀумру хвезабизе бегьулеблъи лъараб ахIи байлъун.

Республикаялъул даражаялда гражданияб жамгӀияталъ бихьизабуна жалго жидедаго чӀун сурсатал ракӀаризе бажари букIин. Гуманитарияб кумек бакӀаризе байбихьана гьебсагӀатго, лъил бугониги бихьизабиялда рекъон гуребха, жидеего бокьун, ракIалъ ахIун.

Мажгитазда, бакӀалъулал рахӀмуялъулал гӀуцӀабаз ва батӀи-батӀиял гӀадамаз гӀуцӀун рукӀана гуманитарияб кумек бакӀарулел ва бикьулел бакӀал, гьединго, волонтеразул къокъаби. КӀвар бугеб жо ккола, кумек гьабулеб буго щивасухъе щолеб хIалалда. Гьелдаго цадахъ кризисалъ рихьизаруна системаялъулал масъалабиги. Гьел тӀуразе ккани, хӀажалъула гӀемерал сурсатал, щулияб къасд, федералиял ва бакӀалъулал нухмалъиялъул цоцалъ рекъон хӀалтӀи.

Гьедин букӀаниги, аслияб хӀасил баян гьабуни, тIаде къварилъи бачIарал ахӀвал-хӀалазда Дагъистаналъул халкъалъ гъунки бихьизабуна.

ТӀабигӀияб балагьалъул хӀасилалда Дагъистаналъе кӀудияб зарал ккана. Амма жамгӀияталъ гьабураб ишалъул рахъалъ республика рикӀкӀине бегьула гьеб хӀалбихьи берцинго хӀехьараблъун.

Гьанже регионалда цебечӀун буго ккараб зарал рукIалиде ккезабиялъул масъала. Амма тӀадтаразулги буго цоги рес: цебе букӀаралдаса дарс босизе, цогидал балагьазда данде къеркьеялъул къагIида щула гьабизе.

Институционалияб хӀадур-лъиялъул ва гражданияб рахъкквеялъул цолъиялъ регион хадусел масъалабазде дандечӀеялъе хIадураблъун гьабула.

 

ХIамид МухIаммадов

2026-07-01 (МухIаррам 1448 с.) №13.


Аварагасги ﷺ тIадчIей гьабулеб букIараб

Къунуталъ (магьдина) какилъ хасаб бакI ккола ва гьеб ккола ШафигIияб мазгьабалда бищунго кIвар бугел суннатазул цояб. Гьеб буго рогьалил какил кIиабилеб ракагIаталда, рукугIалдаса хадуб цIалулеб хасаб дугIа. Гьединго къунут цIалула витрулъул какда, рамазан моцIалъул ахирисеб бутIаялда ва балагь...


ГIибадаталъулъ кIвахIаллъи

Имам Гъазалияс «ИхIяу гIулуму ддин» абураб тIехьалда хъван буго: «Гьелъие кумек гьабулеб алатлъун ккола гIибадаталъе хIаракат бахъулел гIадамазул лъикIлъабазул хIакъалъулъ бицунел харбазухъ гIенекки. Гьелдасаги лъикIаб – гьединал гIадамазулгун гьудуллъи гьаби (кинаб гIамал,...


Шайих Ахlмад-афанди

Дагъистан гвангъараб Файизалъул нур, Дуниялго цIураб Иршадалъул бакъ. ГIаламго баччарав Къуватав устар, ХIакъалде ахIулев ГIелмудал ралъад. Дир хирияв устар, АхIмад-афанди. ХIакъаб иршадалъул Камилав устар. Нижер ургъел гьабун ГIумру кIочарав, Нижер ургъел гьабун Гьарделев...


Телефоназул унти

Жиндир хIакъалъулъ гIемер бицунеб унти ккола телефоназда нилъ рараллъун рукIин.   Нилъер лъималги цIакъго унтун руго гьеб унтиялъ. Гьединаб унти букIин загьирлъула: Смартфоналдаса ри-кӀкӀад ругеб мехалда яги гьеб кIочон хутIани ургъалабазулъе ккей. Телефоналде гIемер халгьаби. Цо-цояз...


Аварагасул ﷺ ирсилазул цояв

Аварагасул ﷺ ирслъун жиб кколеб гIелму тIалаб гьабидал, Къуръан рекIехъе лъазабидал, нус-нус тIехь цIалидал, вукIунищха гьев чи Аварагасул ﷺ ирс босаравлъун? Аварагасул ﷺ ирс босаравлъун вукIине ккани, гьеб киналдаго цадахъ хирияв Аварагасул ﷺ тIабигIатал лъазарун ва жинцагоги гьездаса мисал босун...