Аслияб гьумералде

Инсанасул къаркъалаялъул гIажаибал рахъал

Инсанасул къаркъалаялъул гIажаибал рахъал

Инсанасул къаркъалаялъул гIажаибал рахъал

Инсанасул къаркъала буго цIакъ захIматаб, цоцалъ бессараб, киналниги тохтурзаби, гIалимзаби гIажиз гьарураб къагIидаялда гIуцIараб. Гьале чанго нус-нус сонал руго гьелда хадуб хъаравуллъи ккун, гIалимзабазгун тохтурзабаз цIех-рех гьабулеб бугелдаса, кинниги щибаб лагаялъ хIайран гьаричIого толел гьечIо.

 

ГIадалнах буго кутакалда захIматаб ва бищунго дагьаб къадар гурони жиндир хIакъалъулъ баян гьечIеб. Гъоркьехун рехсела гIадалнахалда гъорлъ ругел гIажаибал рахъал:

– Нервабазул импульсал хьвадула 270 километр манзил сагIаталъеги тун.

– ГIадалнах хIалтIизе ккани хIажалъула 10 Ваталъул чирахъалъе къваригIунебгIанасеб энергия.

– Инсанасул гIадалнахалъул цо клеткаялда жаниб цIунизе рес буго бокьараб энциклопедиялъ цIунулелдаса щуго нухалъ цIикIкIараб информация.

– Инсанасул чорхолъе бачIунеб кислородалъул 20 % хIалтIизабула гIадалнахалъ.

– Къаси заманалда гIадалнах цIикIкIун чIаголъи бугеб букIуна къад мехалде дандеккун.

– Инсанасул IQялъул даража кигIан цIикIкIун бугебгIан гьесда гIемер рихьула макьаби.

– Инсанасул нейронал гIолел рукIуна тIубараб гIумруялъго.

– ГIадалнахалде информация уна батIи-батIиял нейроназдасан, батIи-батIияб хехлъиялда.

– ГIадалнахалда унти лъаларо ва хъатIуларо.

– 80 процент гIадалнах лъедаса гIуцIараб буго.

 

Малъалгун расазул хIикматал

– Гьурмада ругел ругел расал хехго гIола, цоги бакIазда ругелдаса.

– Щибаб къойил инсанасул бортула 60-ялдаса бахъараб 100-ялде щвезегIан рас.

– ЧIужугIаданалъул расалъул биццалъи кIиго нухалъ дагьаб буго бихьинчиясулалдаса.

– Инсанасул расалда баччизе кIола 100 граммгIанасеб бакIлъи.

– Бакьулъкилищалда бугеб малъ хехго гIола цогидаздасаги.

– Инсанасул цо квадратияб сантиметралда бугеб къадар расалъул букIуна шимпанзеялъулгогIадаб.

– КанчIаб рас бугел гIадамазул гьеб цIикIкIун гIола цогидазулалдаса.

– Кверазда ругел малъал 3-4 нухалъ хехго гIола хIатIазулалдаса.

– Инсанасул расазул гьоркьохъеб гIумру буго 3-7 сон.

 

(Хадусеб букIине буго)

 

ХIамид МухIаммадов

 

2026-05-15 (ЗулкъагIида 1447 с.) №10.


Ният халгьабун…

Къокъаб, амма магIна гъваридаб аби буго: «РакIбацIцIалъиялъ, ай ихласалъ гIажаибал жал гьарула», - ян абураб. Гьел рагIабаз мухIканго загьир гьабула муъминчиясул гIумруялъул аслияб магIна. Ахир-къадги исламалда бокьараб гIамалалъе къимат гьабула гьелъул сипат-сураталдалъун яги кIодолъиялдалъун...


ХIарамалъул ракь

Макка-Мадинаялъул хиралъилъун нилъее гIела, жиндие гIоло кинабго махлукъат бижарав Авараг ﷺ тIад хьвадараб, гьев вукъараб ракьлъун букIин.   Нилъеда бихьулеб буго жакъасеб къоялъги ТIадегIанав Аллагьас ﷻ Макка-Мадинаялъул агьлу хьихьун бугеб куцги, гьениб гьанжелъизегIан цIунун бугеб...


Ахирисел хириял къоял

ТIаде щолеб бугеб иргадулаб моцI ккола ЗулхIижа. Гьеб ккола исламалда жаниб Ражабгун, ЗулкъагIидагун ва МухIаррамгун цадахъ, ункъабго хирияб моцIалъул, цояб. Гьел моцIазда жаниб ТIадегIанав Аллагьас ﷻ хIарам гьабуна рагъ-кьал, тунка-гIусиял, би тIей.   Гьеб моцIалъул тIоцебесеб анцIго...


ГIарафа магIарда чIей

ГIарафа магIарда чIей хIежалъул бищун кIвар бугеб рукнулъун ккола, щайгурелъул, гьеб къо къалъаралдаса хадусеб къоялъул рогьел баккизегIан гьенив цо лахIзаталъгIаги чIечIев чиясул хIеж рикIкIунгутIиялъе гIоло. Цогидал рукнабазе цIараб хасаб заман гьечIо.   ГIарафа мегIер ва ГIарафа къо буго...


ЛъикIал гIамалал

ХIадисалда буго: «Аллагь ﷻ лъикIав вуго, Гьесие лъикIлъи бокьула. Гьес ﷻ лъикIлъиялдалъун щвезе рес кьола кьвари ва цогидалдалъун щвезе кIолареб жо», - абун (Бухари). Дунял бихьиялъе Аварагасул ﷺ гьал рагIаби кьучIлъун руго бусурбанчиясе. ЛъикIлъиги, гIицIго беццараб гIамаллъун букIин гуребги, гьеб...