Аслияб гьумералде

Инсанасул къаркъалаялъул гIажаибал рахъал

Инсанасул къаркъалаялъул гIажаибал рахъал

Инсанасул къаркъалаялъул гIажаибал рахъал

Инсанасул къаркъала буго цIакъ захIматаб, цоцалъ бессараб, киналниги тохтурзаби, гIалимзаби гIажиз гьарураб къагIидаялда гIуцIараб. Гьале чанго нус-нус сонал руго гьелда хадуб хъаравуллъи ккун, гIалимзабазгун тохтурзабаз цIех-рех гьабулеб бугелдаса, кинниги щибаб лагаялъ хIайран гьаричIого толел гьечIо.

 

ГIадалнах буго кутакалда захIматаб ва бищунго дагьаб къадар гурони жиндир хIакъалъулъ баян гьечIеб. Гъоркьехун рехсела гIадалнахалда гъорлъ ругел гIажаибал рахъал:

– Нервабазул импульсал хьвадула 270 километр манзил сагIаталъеги тун.

– ГIадалнах хIалтIизе ккани хIажалъула 10 Ваталъул чирахъалъе къваригIунебгIанасеб энергия.

– Инсанасул гIадалнахалъул цо клеткаялда жаниб цIунизе рес буго бокьараб энциклопедиялъ цIунулелдаса щуго нухалъ цIикIкIараб информация.

– Инсанасул чорхолъе бачIунеб кислородалъул 20 % хIалтIизабула гIадалнахалъ.

– Къаси заманалда гIадалнах цIикIкIун чIаголъи бугеб букIуна къад мехалде дандеккун.

– Инсанасул IQялъул даража кигIан цIикIкIун бугебгIан гьесда гIемер рихьула макьаби.

– Инсанасул нейронал гIолел рукIуна тIубараб гIумруялъго.

– ГIадалнахалде информация уна батIи-батIиял нейроназдасан, батIи-батIияб хехлъиялда.

– ГIадалнахалда унти лъаларо ва хъатIуларо.

– 80 процент гIадалнах лъедаса гIуцIараб буго.

 

Малъалгун расазул хIикматал

– Гьурмада ругел ругел расал хехго гIола, цоги бакIазда ругелдаса.

– Щибаб къойил инсанасул бортула 60-ялдаса бахъараб 100-ялде щвезегIан рас.

– ЧIужугIаданалъул расалъул биццалъи кIиго нухалъ дагьаб буго бихьинчиясулалдаса.

– Инсанасул расалда баччизе кIола 100 граммгIанасеб бакIлъи.

– Бакьулъкилищалда бугеб малъ хехго гIола цогидаздасаги.

– Инсанасул цо квадратияб сантиметралда бугеб къадар расалъул букIуна шимпанзеялъулгогIадаб.

– КанчIаб рас бугел гIадамазул гьеб цIикIкIун гIола цогидазулалдаса.

– Кверазда ругел малъал 3-4 нухалъ хехго гIола хIатIазулалдаса.

– Инсанасул расазул гьоркьохъеб гIумру буго 3-7 сон.

 

(Хадусеб букIине буго)

 

ХIамид МухIаммадов

 

2026-09-15 (РабигIул ахир 1448 с.) №18.


«Инсаналъ» къотIи гьабуна

«Инсан» фондалъул генералияв директор щвана РФялъул президентасда цебе бугеб Дагъистан Республикаялъул вакиллъиялде ва гьенив дандчӀвана республикаялъул вакиласул ишал тӀуралев Нагиев Руслангун ва гьесул гьалмагъзабигун. Данделъиялда бицана цадахъ рекъон хӀалтӀиялъул бугеб кIваралъул, цадахъ...


Гъваридаб лъай

Гьале тIаде щвана цIалул заман. Киналго лъимал школаздеги, студентал цIалул идарабаздеги хьвадун байбихьула жидерго лъай цIикIкIинабизе. Исламалда лъай тIалаб гьабиялде кьола бищун цIикIкIун кIвар. Гьелде тIоритIел гьабулел аяталгун хIадисал гIемерал руго. Цересел номеразда гьелъул хIакъалъулъ...


Жиндаго тIад хIалтIи

Нилъеца гьарулел гIамалал ритIарал ругищали яги чиядехун гьабулеб гIамалалъулъ тохлъи биччалищали пикруго гьабулищ нилъеца? Мекъи рукIин лъалищ, къабул гьабулищ, гьеб битIизабизе хIаракат бахъулищ?   Гьайгьай, гьелъул пикру гьабизе ккела. Лъазе ккола аварагзаби хутIизегIан, гунгутIабаздаса...


Ракьулъ бижулеб гIурдахIан

Камъат (гIараб мацIалда факъгI абунги лъала, гIурус мацIалда трюфель) ккола ракьулъ бижулеб кваназе бегьулеб гIурдахIан. Хасго гьеб гIемер батула ГIагараб Машрикъалъул ва Шималияб Африкаялъул авлахъазул гIатIилъабазда, гьениб гьеб загьирлъула цIад бан хадуб. Гьеб гIажаибаб ракьалъул нигIматалъе...


РакI чIаго гьабулеб

Гьаб заманалда гIемерисеб мехалда дунялалъул ишазда сверун лъугьун рукIиналъ нилъ лъугьунел руго аслияб иш кIочон толеллъун. Нилъер ракI буго черх чIаго гьабун би жиндасан сверулеблъун гуребги иманалъул ракIбацIцIалъиялъул унго-унгоял бусурбабазул хасияталъул бакI ва нилъ Халикъасда ﷻ хурхинарулеб...