Аслияб гьумералде

Тебетараб хоно

Тебетараб хоно

Инсанасул гӀумруялъе хӀажа-табщинаб бижарав, нилъеда рикӀкӀун хIалкIоларел гӀемерал нигӀматал нилъее кьурав, гӀаламалъулго БетӀергьан Аллагьасе буго рецц. Гьединал нигIматазул цояб ккола гӀанкӀодул хоно - гӀадатияб ва хӀалтӀизабизе рес бугеб, сахлъиялъе гӀемераб пайда кьолеб тIагIам.

 

ГӀанкӀодул хоно рикӀкӀуна бищунго пайда бугел кванил нигӀматазул цояблъун. Гьелда гъорлъ буго бигьаго хӀалуцинабулеб ва чорбазул сахлъиялъе ва щулалъиялъе кьучӀлъун кколеб тӀадегӀанаб даражаялъул белок. Гьелда тӀадеги, хоно бечедаб буго А, D, Е ва В витаминаз, кӀвар бугел минералаз, масала, железолъул, кальциялъул ва фосфоралъул. Гьел гIуцIалабаз хоно чӀахӀиязеги лъималазеги пайдаяблъун гьабула.

Хоно гьоркьоса къотӀичӀого кванаялъ кумек гьабула иммунияб система щулалъизабизе, гIадал нахул хӀалтӀи лъикӀлъизабизе, берзул канлъи щулалъизабизе. Гьелъ кумек гьабула чорх сакван хадуб хехго рукIалиде бачIинабизе. Гьединго хоноялъ квербакъула рукьбузул ва цаби-гӀусазул сахлъиялъе, гьелъулъ бугеб хӀажатаб микроэлементазул кумекалдалъун.

Исламалда инсанасе пайда кьолеб зарал гьечIеб жо хIалтIизабизе бегьула, хIарам гьабураблъун гьечӀони.

ГIажаибаб жо, хоно ккола тӀубанго инсанасул чорхое рекъон кколеб кванил нигӀматазул цояб. Гьелъул белок рикӀкӀуна кутакаблъун, щайгурелъул гьелда жанир руго клеткаби гӀуцӀиялъе ва черхалъул лугбал къачӀазе хӀажатал киналго аминокислотаби. Гьединлъидал гӀемерисеб мехалда хоно кваназе лъикIаблъун бихъизабула бакIаб хIалтIи гьабулел яги спорталда машгъуллъарал гӀадамазе.

Хасго къиматаблъун ккола багIархоно, гьелъулъ руго нервабазул системаялъеги гIада нахалъеги пайдаял жал. Гьелъ лъикӀлъизабула ракӀалда жо чӀей. КӀудияб кӀвар кьола бакьазул хӀалтӀи лъикIлъиялъе.

Кваназе хIадур гьабулелъул кинаб къагIидалда хоно белъине лъикIаб бугеб абураб суал бачIуна, багIархоно тебетунищ ялъуни къвакIунищ? Тебетун лъугьараб хIалалда белъин цIикIкIун пайдаяблъун рикIкIуна, щайгурелъул гьеб къагӀидаялъ белъиналъ цӀикӀкӀун витаминал жанир цӀунула, жибго багIархоноги гьеб хIалалъулъ чорхолъ бигьаго бихIине бигьалъула. Амма кӀвар бугеб жо ккола ханал заман бахъарал рукIунгутIи.

Гьединго багIархоно къвакIун белъарабги пайдаяблъун рикIкIуна. Гьеб санагӀатаблъун рикӀуна сапаралъ инаго цадахъ босизе ва цIунизе бигьаяблъун букIуна.

Хоноялъ гӀемер заманаялъ гӀорцӀиялъул асар кьола, гьелъ гӀадамазе кумек гьабула цӀикӀкӀун кванаялдаса нахъе къан чIезе. Хасго гьеб кӀвар бугеблъун ккола сахлъи цӀуниялъул ва чорхол цIайиялда хадуб хал ккуразе.

 

Камил МухIамадов

2026-08-01 (Сафар 1448 с.) №15.


Тушбабаздехунги букIана гIафву

Аварагзабазул тIабигIа-таздасан ккола хIилму ва гурхIи. Аллагьас ﷻ Аварагасдехун абулеб буго: «Дуца гIадамаздехун гьабулеб гIамалалъулъ бигьаяб, хIеренаб нух тIаса бище ва жагьилал гIадамаздасаги вусса», ай гьез гьабуралда релълъараб ахIмакъаб гьабугейин ва гьезул рагIи-гIамал гIадахъги...


Дир гьитIинабго насихIат

Нилъер жаниса рахъ дабагъ лъугьиндал, Хвел-хобалъул хIисаб дарулъун ккола. Дуниял течIого хун унел чагIаз, ГIемераб гъапуллъи нахъе хъамула.   ХъантIун тIагIаталъе цере кколеца, Каранда нилъер ракI хIалтIизабула. Гьунар гьезул гIадин гIечIонаниги, Нилъерго кIарчанлъи...


ГIинкъал гIадамалги кIочон толаро

ГӀинкъазул ва гIинда бакIазул ТӀолгороссиялъул жамгӀияталъул Дагъистаналъул регионалияб отделениялъул вакилзаби, гьелъул председатель АсхӀаб Госенакаевасул бетӀерлъиялда гъоркь, щвана Дагъистан Республикаялъул муфти, шайих АхӀмад-афандиясухъе. Данделъиялда гьалбадерица ракӀ-ракӀалъулаб баркала...


БагIараб пилпил

БагIараб пилпилалъулъ букIуна капсаицин абураб жо. Гьеб сабаблъун букIуна кIал бухIизабулеб тIагIамги. ГIалимзабаз цIех-рех гьабуна капсаициналъ инсанасул черхалъе гьабулеб асаралъул.   Чакрил унтиялъе гьабулеб асар Капсаициналъ кумек гьабулеб батана чорхолъа цIикIкIун инсулин бахъизе. Цо...


Шагьидзаби кIочон гьечIо

1935 соналъ ЧIикIаса Ацал ГIабдурахIманил хъизаналда гьавуна вас СагIид. Гьеб букIана ШагIбан бащалъараб Барааталъул сордо. Гьеб сордоялъ лъабго нухалъ хирияб "Ясенги" цIалун, ГIабдурахIаманица Аллагьасда гьарана жиндир вас гIалимчи вахъагиян. ТIадегIанав Аллагьас инсул дугIаялъе жаваб гьабуна....