Аслияб гьумералде

Балагьаздалъун хIалбихьи

Балагьаздалъун хIалбихьи

ХIурматиял бусурбаби, гьаб гIагараб заманалда нилъер Дагъистаналъул бакI-бакIазде бачIана ракIалдаго букIинчIеб къварилъи. Гьелъие сабабалъунги ккана бараб чваххунцIад. Гьелъул хIасилалда Дагъистаналъул тахшагьар МахIачхъалаялда, Хасавюрт районалъул росабалъ ва цогидал бакIазда лъим рукъзабахъе кIанцIиялдалъун ккана гIезегIанго кIудияб зарал.

 

Къварилъи ккарал гIадамазда гьоркьор руго рукъзабахъе жанибе лъим кIанцIун кинабго къайи-цIа ва техника хвезабуралги. Гьединго руго рагьда лъун рукIарал машинаби иххица росун аралги. Чанго росу буго лъелъ тIерхьун. Гьезие ккараб зарал жеги цIикIкIараб буго. Метралдасаги цIикIкIараб къадаралъ лъимги бачIун, гьезул минаби, боцIи-панз ва буголъи лъеде гъоркье ккун буго.

Нилъеца гьелъие кинаб гIилла-сабаб бачаниги, гьеб буго гIицIго БетIергьан Аллагьасул иш. Гьес нилъеда гьоркьо-гьоркьоб ракIалде щвезабула Жиндирго хIалкIолъи. Нилъ кидаго гъапулал гIадамаллъидал кколел, кIочона нилъеда Аллагьасул гуч. Гьаб дунял питнагун къварилъиялъул бакI бугин абун бугелъул, Аллагьасул рахIматалдаса нилъер хьул буссинаро, иншааллагь.

Кин бугониги тIаде бачIараб къварилъи ккола нилъее киназего бугеб вагIзалъун. Нилъеда бихьана рикIкIарал чанго минутазда жаниб бугебщинаб буголъиялъе лъугьине рес бугеб жо. ГьабсагIат букIараб рукъгун берцинаб яшав цо лахIзаталда жаниб тIагIине рес букIин бихьизабуна БетIергьанас. Гьединлъидал, цоги сундениги хьул нилъер гьечIо ва букIинеги бегьуларо цохIо Аллагьасде гурони. Гьеб захIмалъи нилъеда гьоркьор ругел цоцоязда гурони хъатIун батичIониги, гьеб ккола киназего бугеб цIумургIадаб жо, кантIейин, гъапулъиялдаса рорчIайин абураб. Гьединабго пайда гьечIеб жо ккола нилъер гIумруги. Цо пара-сагIаталъ партIан рахъун рухI босун унеб. МагIишаталда хурхараб захIмалъи бачIани, нилъ зигардула тIубараб гIумруялъ данде гьабураб магIишат чанго минуталда жаниб тIагIун анин абун. БатIалъи щиб, гьединабго загIипаб жо ккола нилъер гIумруги.

Гьаб цебе бицаралдаса нилъеда щибха бичIчIизе кколеб? Бихьарабщинаб жоялдаса нилъ кантIизе ккола Аллагьасде руссине, Гьесие тIагIат-гIибадат цIикIкIинабиялде. Дунялалъул рахIатал цIикIкIиналъ кIочонеб буго кинабго, нилъго ханзабиян кколеб буго. Гьелдаса кIудияб балагь инсанияталде тIадеги бачIинчIо. ХIатта гьеб тIаде бачIараб къварилъиялда жаниб буго Аллагьасул рахIматги.

 

Халкъалъ гьабураб кумек

Ккараб къварилъиялда жаниб Дагъистаналъул халкъалъ лъазабуна жидер цогидаздехун бугеб рахIмуяб бербалагьи. Абизе бегьула, цониги чи хутIун ватиларин гьеб захIматаб хIалалде ккаразе кумек гьабичIев. Цояз гIарцудалъун, цогидаз - квераздалъун. Халкъ къаси-къад кьижичIого хIалтIулеб букIанин абизе бегьула гьал къояз. Рукъзал лъеца ккуразул аслиял масъалаби рукIана сордо базе бакI, квен-тIех, тIад ретIине ретIел. ХIукуматалъул идарабаз бихьизабуна чанго адрес сордо базе ине рес бугеб. Гьединго гIемерал гIадамаз лъазабуна жидер бакIазде рачIайин сордо базеян. Хадусеб къоялъ, гIолохъаби цадахъ рахъун, хIалтIана рукъзабахъа лъим къватIибе кьабизе, къайи-матахI баччизе, хIатIудаса рукъзал рацIцIад гьаризе. 

Дагъистан тун къватIир ругел гIадамалги чIечIо квералги тIатIала лъун. Мадугьалихъ ругел республикабаз, чачаназгун ингушаз, кабардиязгун балкараз, ставрополалъулаз ва астраханалъулаз гьабуна бергьун кIудияб кумек. «Инсан» фондалъ лъазабураб кумекалъе жаваб гьабун, бажарас бажараб къадар гIарцул рехичIев чи цониги хутIун ватиларо Дагъистаналда.

Киналго блогерал, артистал, журналистал, цIалул идарабазул вакилзабигун студентал рахъана къварилъиялде ккаразе кумекалъе.

Гьадинал захIматал къояз лъала халкъалъул цолъигун гъунки. Щулияб рекъел цоцалъ букIин бихьизабуна дагъистанияз. Гьеб буго тIубараб дунялалъего бугеб мисаллъун.

Аллагьас цIунаги балъгоял балагьаздаса.

 

ГIабдуллагь МухIаммадов

2026-09-15 (РабигIул ахир 1448 с.) №18.


Цоцазе мисал

Нилъер хъизам букIине ккола сахлъи бугеб щулияб жамгIияб гIуцIилъун. Рокъоб гIадлу гьечIони, хъизан-лъималаз гIумру гьабизе гьечIо исламалда рекъон, бажаризе гьечIо гьел лъикIал бусурбабилъун лъугьинарун.   Аслияб масъала буго Аварагасул ﷺ уммат гьоркьоса къотIичIого цIикIкIунеб хIал...


Фарукъ абураб цIар щвей

Жинда Аллагь разилъаяв ГIумар-асхIаб исламалде вачIун хадуб, бусурбабазда бугеб хIал бихьун гьесул ракI хIалхьун букIинчIо. Бусурбабаз ислам боси балъго гьабулеб букIараб заманалда ГIумар-асхIаб Аварагасухъе ﷺ вачIана ва абуна: «Я, Бичасул Авараг ﷺ, нилъ битIараб нухда гьечIищ, хваниги чIаго...


Сапаралда кинав вукIарав Авараг ﷺ?

Сапар буго инсанасул гIумруялъул цо бутIа. Муъминзабазе гьеб ккола Аварагасдаса ﷺ мисал босун ТIадегIанав БетIергьанасде ﷻ гIагарлъизе рес щвейги. Нилъер Аварагас ﷺ нухда кинаб хьвада-чIвади букIине кколебали малъа-хъваял гьари гуребги, жиндирго мисалалдалъунги бихьизабуна сапаралда ругелъул...


Жиндаго тIад хIалтIи

Нилъеца гьарулел гIамалал ритIарал ругищали яги чиядехун гьабулеб гIамалалъулъ тохлъи биччалищали пикруго гьабулищ нилъеца? Мекъи рукIин лъалищ, къабул гьабулищ, гьеб битIизабизе хIаракат бахъулищ?   Гьайгьай, гьелъул пикру гьабизе ккела. Лъазе ккола аварагзаби хутIизегIан, гунгутIабаздаса...


Гьикъизе нечараб бицине намусаб

Якьадги росги   Дир якьадалъе бокьун букIана жиндирго квартира къачIан лъугIизабизе ва гьелъ нижеда гьарана кумек. Дир росас, дидаги гьикъичIого, хIажатаб гIарац къарзалъ кьуна. ЛъагIел ана ва гьеб гIарац нахъбуссинабизе гIедегIунев чиги гьечIо. Дир рос нечола ракIалде щвезабизе ва дида...