Аслияб гьумералде

Мунго цIунизе

Мунго цIунизе

Мунго цIунизе

Ахираталда дандеккун, нилъеца гьаб дунялалда базе бугеб заман буго, цIакъго дагьаб жо. Гьединлъидал гIакълу бугев чиясе рекъараб буго щибаб сагIат, минут, лахIзат Аллагьасе ﷻ гIибадаталда тIамизе. Гьеб букIине кколаро ралел какал, къаси кьижичIого сардал рогьин, кIалал кквей. ГIей гьабула, щиб бугониги гьабулеб иш ниятги бацIцIадго, БетIергьан разилъуледухъ гьабиялда. 

 

Гьедин гьабулеб гIамал букIине бегьула, дунявиял ишал гьарулел ругониги, гьезие квалквал кколаредухъ, цадахъго рачунел. Рачунелъулги, гьабулеб иш ккезабизе бегьула хассал заманаздегун бакIазде, жалги хирияллъун ругел. Гьедин, хирияб заманалдасан ккола рогьалил гIуж.

Рогьалил гIуж БетIергьанас ﷻ гьабун буго баракатаблъун. Жинцаго бихьизабунги буго гьеб мехалъ муъминзабаз батIи-батIиял - дугIаби, тасбихIалгун тагьлилал гьаризе.

Анас-асхIабасдасан бицун буго: «Рогьалил как жамагIаталдаги бан, хадуб бакъ баккизегIан Аллагьги ﷻ рехсон, кIиго ракагIат какил бан щив чи вугониги, гьесие гьеб гIамал букIина тIубараб хIеж ва гIумра гьабураб гIадаб кирилъун», - абун (Тирмизи). 

Рогьалилъ Аварагас ﷺ гьарулел рукIарал ва гьариялде нилъги кантIизарурал руго цо-цо хасал дугIаби. Гьединаздасан ккола:

- «АлхIамду лиЛлагьи ллази ахIяна багIда ма аматана ва илайгьи ннушур», - абураб.

Гьеб тасбихI рехсолеб буго живго ва гIага-божарал балагь-къварилъабаздаса цIунизе ва бачIунеб къо баракатаблъун букIинелъун цIализе лъикIаб бугилан абун. Абу-Зар-асхIабасдасан бицун буго гьеб тасбихI Аварагас ﷺ макьидаса ворчIидал цIалулаанин абун (Бухари).

- «АлхIамду лиЛлагьи ллази радда гIалая рухIи ва гIафани фи жасади ва азина ли бизикригьи».

Абу-Гьурайратица бицун буго, Аварагас ﷺ абулаанин макьидаса рорчIидал цIалейин рехсараб тасбихI.

- «Ла илагьа илла Ллагьу вахIдагьу ла шарика лагьу, лагьул мулку ва лагьул хIамду ва гьува гIала кулли шайъин къадир».

ГIаишатидасан бицун буго, Аварагас ﷺ абунин: «Цониги чи гьечIо, Аллагьас ﷻ жиндир рухI нахъбуссинабун хадуб (макьидаса ворчIидал), абун «…» (рехсараб тасбихI-тагьлил), Аллагьас ﷻ жиндир мунагьал чурун гурого, ралъдада полопгIан гIемер гьел рукIун ратаниги», - ян. 

- «СубхIана Ллагьи ва бихIамдигьи».

Абу-Гьурайратидасан бицун буго, Аварагас ﷺ абунин: «Рогьел ва къаси мех щолелъул нусго нухалъ «СубхIана Ллагьи ва бихIамдигьи» абун щив чи вугониги, Къиямасеб къоялъ цонигияв вачIинаро гьелъухъ гьесие щваралдаса хириябги кьун, вачIина гьединабго яги гьелдасаги цIикIкIинабун», - ин (Муслим).

- «Аллагьумма бика асбахIна ва бика амсайна ва бика нахIя ва бика намуту ва илайка ан-нушур».

Абу-Гьурайратица бицана Аварагас ﷺ гьебги кидаго рада-радал цIалулаанин.

- «Бисми Ллагьи ллази ла язуру магIа исмигьи шайъун фил арзи ва ла фи ссамаи ва гьува ссамигIул гIалим».

Аварагас ﷺ абулеб рагIанин ГIусман-асхIабас бицун буго: «Щибаб къойил радал ва щибаб сордойил къаси лъабго нухалъ (рехсараб тасбихI) абулев лагъасе сунцаниги зарал гьабиларо», - абун (Тирмизи, Абу-Давуд).

- «ХIасбия Ллагьу ла илагьа илла гьува, гIалайгьи ттавакалту ва гьува рабул гIаршил гIазим».

Гьал рагIаби щибаб къойил, радал ва къаси анкь-анкь нухалъ цIалулев чиясе, дунял-ахираталъул ишаздаса жинца кIвар гьабуразе БетIергьанас ﷻ гьесие гIей гьабилин абун буго Аварагас ﷺ (Абу-Дардаъ).

Рехсарал тасбихIал-тагьлилал руго гIемер заман бахъуларел. Амма гьезухъ щвезехъин бугеб ажру-баракат, даража абуни Аллагьас ﷻ кIодо гьабун кьезехъин буго.

Аллагьас ﷻ жиндир рахIму-цIоб, баракат чваххизабураздасан гьареги киналго. Амин!

 

МухIаммадгIариф Къурбанов

 

2026-07-01 (МухIаррам 1448 с.) №13.


Аварагасги ﷺ тIадчIей гьабулеб букIараб

Къунуталъ (магьдина) какилъ хасаб бакI ккола ва гьеб ккола ШафигIияб мазгьабалда бищунго кIвар бугел суннатазул цояб. Гьеб буго рогьалил какил кIиабилеб ракагIаталда, рукугIалдаса хадуб цIалулеб хасаб дугIа. Гьединго къунут цIалула витрулъул какда, рамазан моцIалъул ахирисеб бутIаялда ва балагь...


Рецц-бакъ гьабизе бокьи

Бахчараб ширкин абулеб гIамал ккола лъикIал гIадамазда бихьизелъун, гIамалал рихьизелъун, халкъалъ рецц гьабизелъун гьабулеб ишалда. Гьеб рекIел унтиялъ инсан вачине бегьула ахираталда кири щвеялдаса махIрум гьавиялде, гьабураб гIибадат чIобогояб, пайда жиндаса щвечIеблъун гьабиялде.   Гьеб...


ХIикматал махлукъатал

Руз   Руз ккола дунялалда ругел бищунго гIажаибал ва хIикматал хIанчIазул тайпабазул цояб. Абула гьезул бугин 200-250 гIанасеб тайпа. Гьел дандчIвазе бегьула киса-кирего. Руго чIахIиялги, гIисиналги.   Гьанжесеб заманалъул бищун кIудияб рузлъун рикIкIуна Россиялда, Китаялда ва...


Бекерулеб заманалъул хIикмат

Замана сверула сагIтал тирула, Сон хехго бачIуна, херлъун ватула. (Инхоса ГIалихIажи)   Халкъалда гьоркьоб гIемер бицунеб жолъун ккола ахираб мехалда заман хехго унеб бугилан абун. ХIакъикъаталдаги гьедин букIин бихьулебги буго. Щибго ургъел гьечIого нилъ рукIаго ун батула анкь, моцI,...


Суал-жаваб

МагIарухъ цIад балеб мехалда, гонгидаса чвахараб лъим данде гьабула ва рокъоб къваригIаралъе хIалтIизабула. ТIохда хIанчIазул рак камуларелъул, лъазе бокьилаан гьединаб лъим черх чуриялъе, какичуриялъе хIалтIизабизе бегьулищали? ШафигIил мазгьабалъул машгьурав гIалимчиясул «ХIашиятул Къалюби...